I SAB/Wr 1/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi P. O. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – S. w przedmiocie zwrotu nadpłaconego podatku i przekazania wnioskowanej kwoty na rzecz organizacji pożytku publicznego p o s t a n a w i a: I. odrzucić skargę; II. zwrócić z urzędu stronie skarżącej uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. Pismem z dnia 29 września 2009 r. (data złożenia pisma) strona skarżąca P. O. (skarżący, podatnik) wniósł skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W.– S., formułując żądanie nakazania organowi podatkowemu zwrotu nadpłaconego podatku i przekazania wnioskowanej kwoty na rzecz organizacji pożytku publicznego. Podatnik podkreślił, że skargi takie składał już uprzednio. Pierwsza z nich została przesłana do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- S., a z uwagi na brak odpowiedzi ze strony tego organu podatnik sformułował drugą skargę (również adresowaną do WSA we Wrocławiu), na którą – po jej przekazaniu organowi - otrzymał odpowiedź Dyrektora Izby Skarbowej we W., w której organ stwierdził, iż deklaracja, z której miałaby wynikać kwota nadpłaty nie wpłynęła do organu. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- S. przedstawił szczegółowe sprawozdanie z przebiegu dotychczasowych kontaktów ze skarżącym, uznając sformułowane przez niego żądanie zwrotu nadpłaty za bezzasadne. Organ podkreślił, iż ostatnią złożoną przez skarżącego deklaracją w podatku dochodowym był PIT-5 za m-c sierpień 2000 r., a ostatnim zeznaniem podatkowym PIT-32 za rok 1999. Pomimo skutecznie doręczanych wezwań podatnik nie złożył od 2000 r. żadnego zeznania podatkowego. Ponadto organ poinformował o zawiadomieniu Prokuratury Rejonowej dla W.- S. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez skarżącego, tj. próbie wyłudzenia nadpłaty podatku dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Regulacja zawarta w § 3 pkt 8 tegoż przepisu wskazuje, że kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 powołanego przepisu, tj. gdy organy nie wydały w terminie decyzji (postanowienia, innego aktu, pisemnej interpretacji) czy też nie podjęły innej stosownej czynności z zakresu administracji publicznej. O bezczynności organu można mówić zatem wtedy, gdy organ nie podjął w sprawie działań (czynności kontrolnych, postępowania), pomimo tego, że do ich podjęcia obligowały go obowiązujące przepisy prawa lub wprawdzie prowadził czynności, lecz nie zakończył ich wydaniem stosownego aktu. Zasady wnoszenia skarg na powyższe akty, czynności oraz na bezczynność organów, zostały wyrażone w art. 52 ppsa. Stosownie do brzmienia art. 52 § 1 ppsa, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przepis § 2 art. 52 ppsa stanowi natomiast, iż przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z brzmienia przepisu art. 52 § 1 ppsa w sposób jednoznaczny wynika, że jeżeli stronie służyły środki zaskarżenia w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, to nie jest dopuszczalne wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego bez ich wyczerpania. Rozstrzygając zasadniczą kwestię, czy w sprawie skarżącemu przysługiwały w postępowaniu przed właściwymi organami podatkowymi środki zaskarżenia, należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997r., Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 141 § 1 tego aktu, na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia (pkt 1) lub do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub celnej (pkt 2). Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie złożył stosownego ponaglenia, a więc środka prawnego służącego zwalczaniu bezczynności organów podatkowych. Po zestawieniu regulacji prawnych zawartych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w ustawie Ordynacja podatkowa, powstaje konieczność wyjaśnienia czy niezłożenie ponaglenia, a więc środka prawnego służącego zwalczaniu bezczynności organów podatkowych, jest tożsame z niewyczerpaniem środków zaskarżenia wskazanych w art. 52 § 2 ppsa, tj. zażalenia, odwołania, przewidzianego w ustawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozstrzygnięcie tego problemu wymaga rozważenia, czy zawarte w art. 52 § 2 ppsa wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter taksatywny (zamknięty) czy też przykładowy (otwarty). Analiza konstrukcji przepisu wskazuje, że przepis ten składa się z dwóch części - pierwszą z nich stanowi stwierdzenie "przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia,..." i z części drugiej zawierającej wskazanie trzech środków zaskarżenia występujących w postępowaniu administracyjnym ogólnym (kpa): "... taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie". Fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii posiada określenie znaczenia pojęcia "taki jak". Po rozważeniu powyższego Sąd doszedł do przekonania, iż sformułowanie "taki jak" winno być rozumiane w ten sposób, że odnosi się nie tylko do środków tam wymienionych, ale wszelkich instytucji prawa, przewidzianych w postępowaniu przed organami, których cel i konstrukcja w istocie odpowiada środkom wyszczególnionym w tym przepisie. "Taki jak" jest bowiem synonimem określeń "porównywalny", "taki sam", "równoważny" czy "równoznaczny". Analizując z kolei istotę ponaglenia oraz wymienionych środków zaskarżenia, Sąd zauważył, że ich cele są zbieżne, gdyż umożliwiają organom wyższego stopnia (lub organom II instancji) kontrolę zasadności działania bądź bezczynności organu niższego stopnia (I instancji). Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaniechanie przez skarżącego skierowania do organu wyższego stopnia ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 o.p., jest równoważne niewyczerpaniu środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 2 ppsa. Niewyczerpanie środka zaskarżenia czyni z kolei wniesioną skargę przedwczesną, a zatem niedopuszczalną. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ppsa sąd odrzuca skargę jeżeli z przyczyn innych niż wymienione w punktach 1-5 ust. 1 tego artykułu wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe i w oparciu o powołane przepisy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 2 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak na wstępie. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi znajduje oparcie w treści art. 232 § 1 ppsa.