II SA/Sz 15/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Zakładu Usługowo-Handlowego A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Dróg z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku, III. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Zakładu Usługowo-Handlowego A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] na podstawie art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115), § 1 ust. 1, § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego, art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1980 r., Nr 9, poz. 26 z późn. zm.) oraz uchwały Rady Powiatu w Gryficach Nr XVIII/135/08 z dnia 29 maja 2008 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego po rozpoznaniu wniosku złożonego przez Zakład Usługowo-Handlowy "E" o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ulicy powiatowej [...], w celu wykonania przebudowy linii [...] i oświetlenia ulicznego wg uzgodnienia Nr [...]r. organ I instancji zezwolił na zajęcie pasa drogowego wnioskowanej drogi powiatowej określając jednocześnie warunki jego zajęcia, w tym m.in., uiszczenie opłaty za zajęcie pasa drogowego (chodnika i pobocza drogi) w wysokości [...] zł. Wysokość opłaty ustalona została na podstawie Uchwały Nr XVIII/135/08 rady Powiatu w Gryficach z dnia 29 maja 2008r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego, w związku z art. 40 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Nie zgadzając się z wysokością ustalonej opłaty S.C. podniósł, że organ niewłaściwie zastosował stawki zajęcia, bowiem "opłata powinna być naliczona tylko za zajęcie pasa drogowego dla budowy linii [...] (energetyczna), a budowa oświetlenia ulicznego jako, że związana jest z utrzymaniem i poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego powinna być z tej opłaty zwolniona na podstawie §1 ww. uchwały". W wyniku rozpoznania odwołania S.C., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych zgodnie z którym opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia w nim robót ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego, liczby dni zajęcia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. We wniosku o zajęcie pasa drogowego skarżący określił zajęcie chodnika – [...] m2 oraz pobocza [...] m2, podając, że będzie ono miało miejsce w dniach od [...]r. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Kolegium podało, że nie znajduje podstaw do przyjęcia argumentów w nim podniesionych, tj., że budowa oświetlenia ulicznego związana jest z utrzymaniem i poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego w związku z czym powinna zostać z opłaty zwolniona. Na poparcie swego stanowiska organ przytoczył pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 17 kwietnia 2003 r. (sygn. akt ISA/Gd 1058/2-ONSA 2004/2/65), że budowle oświetlenia dróg publicznych stanowią urządzenia techniczne służące poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego i tylko w tym zakresie stanowią element drogi. Zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego nie należy utożsamiać z urządzeniami służącymi do zarządzania drogami, takimi jak np. zapory, znaki drogowe, sygnalizacja świetlna itp. Zatem w ocenie organu urządzenia służące do oświetlania dróg nie stanowią urządzeń związanych z potrzebami ściśle rozumianego ruchu drogowego. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że kwestionowana decyzja organu I instancji nie posiada wad, które eliminowałyby ją z obrotu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S.C. podniósł, iż stanowisko organu wyrażone w kwestionowanej decyzji jest błędne. W ocenie skarżącego dowodem na związek oświetlenia drogowego z potrzebami ruchu drogowego jest w szczególności zróżnicowanie zasad ruchu drogowego w zależności od funkcjonowania lub nie funkcjonowania oświetlenia drogowego, którego dokonano w treści art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz w art. 52 ust. 2. Dodatkowo na poparcie swego stanowiska skarżący przywołał treść § 109 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430 z 1999 r.) zgodnie z którą droga powinna być oświetlona ze względów bezpieczeństwa ruchu. W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska podtrzymał rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną i wymagającą wyjaśnienia jest to, czy budowle takie jak instalacje oświetlenia drogowego mogą być uznawane jako urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu drogowego i czy w związku z tym istnieje podstawa prawna do nałożenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, na podstawie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych na wykonawcę linii oświetlenia drogowego. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie ww. ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem. Natomiast według art. 4 pkt 1 tej ustawy użyte w niej określenie "droga lub pas drogowy" oznacza wydzielony pas terenu przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Na zasadzie eliminacji elementów składających się na pojęcie drogi instalacje oświetlenia drogowego mogą być rozważane jako urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Warunkiem jaki urządzenia tego rodzaju muszą spełniać jest ich położenie w ciągu pasa drogowego oraz powiązanie z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Położenie urządzeń w pasie drogowym wymaga przeprowadzenia ustaleń faktycznych, natomiast odnośnie drugiego warunku tj. powiązania z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu należy wskazać, że w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430 ) urządzenia oświetleniowe (§ 109) zostały zaliczone do wyposażenia technicznego dróg. Mianowicie dział IV "Wyposażenie techniczne dróg" obejmuje następujące rozdziały: 1.Urządzenia odwadniające oraz odprowadzające wodę, 2. Urządzenia oświetleniowe, 3. Obiekty i urządzenia obsługi uczestników ruchu, 4. Urządzenia techniczne drogi, 5. Infrastruktura techniczna w pasie drogowym niezwiązana z drogą. Do tej ostatniej zostały zaliczone: 1/ linie energetyczne wysokiego i niskiego napięcia oraz linie telekomunikacyjne, 2 /przewody kanalizacyjne niesłużące do odwodnienia drogi, gazowe, ciepłownicze i wodociągowe, 3/ urządzenia wodnych melioracji, 4/ urządzenia podziemne specjalnego przeznaczenia, 5/ ciągi transportowe. Skoro urządzenia oświetleniowe zostały zaliczone do wyposażenia technicznego dróg i nie są wyłączone w ramach urządzeń niezwiązanych z drogą, a w § 109 ww. rozporządzenia przewidziano, że droga powinna być oświetlona ze względów bezpieczeństwa ruchu i określono miejsca, w których względy bezpieczeństwa wymagają oświetlenia, to z powyższego wynika, że budowle oświetlenia dróg stanowią element składowy drogi jako urządzenia techniczne służące bezpieczeństwu ruchu na drogach. Tym samym w świetle powyższych rozważań należy przyjąć, że budowa oświetlenia ulicznego jako związana z utrzymaniem i poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego, winna zostać zwolniona z opłaty za zajęcie pasa drogowego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ prawidłowo wyliczy opłatę za zajęcie pasa drogowego przy uwzględnieniu tego, że instalacja lamp oświetleniowych w pasie drogowym jest urządzeniem technicznym związanym z potrzebami ruchu drogowego i z tego tytułu opłat się nie nalicza. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.