IV SA/Po 138/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi C.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat K.G.G od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...]zł ([...]), w tym [...]zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. Wymienioną w sentencji decyzją Prezydent Miasta Poznania, działając na podstawie przepisów art. 7 ust. l, art.3 ust.3 i 4, art.6 ust.2 pkt 3 i ust.8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz.734 ze zm.), odmówił Panu C.Z. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono między innymi, że nie przyznaje się dodatku mieszkaniowego, jeżeli udział wydatków własnych wnioskodawcy (w tym przypadku wynoszący [...] zł) jest wyższy od wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (w tym przypadku wynoszących [...] zł). Od decyzji tej odwołał się Pan C.Z., działający przez pełnomocnika adwokata M.M., wskazując na naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez zaliczenie dodatku pielęgnacyjnego na poczet dochodów gospodarstwa domowego. Na poparcie powyższego argumentu powołał wyrok NSA z 09.07.2008 r, sygn. akt IOSK1277/07. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, po przeanalizowaniu akt sprawy i ponownym przeliczeniu stwierdziło, iż mimo odliczenia od dochodu stanowiącego podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego dodatku pielęgnacyjnego wynoszącego [...] zł (3x 173,10 zł) dodatek mieszkaniowy C.Z. nie przysługuje. Nadal nie spełnia on kryterium dochodowego. Należy zaznaczyć, że przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego bierze się pod uwagę dochód (brutto) wszystkich członków gospodarstwa domowego z trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku a wydatki z miesiąca, w którym składany jest wniosek. Pan C.Z. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w sierpniu 2009r. Zatem dochód stanowiący podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego obejmuje maj, czerwiec, lipiec/2009 r. Decyzje w sprawie dodatków mieszkaniowych nie mają charakteru uznaniowego. Osoba ubiegająca się o świadczenie w postaci dodatku mieszkaniowego musi spełniać wymogi przewidziane w przepisach o dodatkach mieszkaniowych tj. w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, póz. 734 ze zm.) oraz przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, póz. 1817 ze zm.). Powyższe przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Wnioskodawca by otrzymać dodatek mieszkaniowy musi łącznie spełniać następujące warunki: - posiadać tytuł prawny do lokalu, - osiągać określony miesięczny dochód w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego, - zajmować mieszkanie o odpowiedniej powierzchni użytkowej, - ponosić wydatki związane z korzystaniem z mieszkania. Niespełnienie jednego z wymienionych kryteriów skutkuje wydaniem decyzji o odmowie, przyznania świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego. Analiza akt wykazała, że gospodarstwo domowe C.Z. tworzy 6 osób. Powierzchnia użytkowa zajmowanego mieszkania wynosząca 59,70 m2 jest mniejsza od powierzchni normatywnej przewidzianej dla 6-osobowego gospodarstwa domowego, wobec czego dodatek mieszkaniowy obliczany jest do całej powierzchni mieszkania. Stosownie do art. 3 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych: "Za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007r.." Jest to zamknięty katalog odliczeń, co oznacza, że odliczeniu od dochodu podlegają tylko świadczenia w nim wymienione. Co prawda wśród świadczeń podlegających odliczeniu nie wymieniono dodatku pielęgnacyjnego a jedynie zasiłek pielęgnacyjny to skład orzekający Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu mimo, niejednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych w tej kwestii w latach poprzednich, wziął pod uwagę powtarzające się orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (wyrok z dnia 03.09.2008r. sygn. akt IV SA/Po 2/08 LEX nr 454001, wyrok z dnia 05.08.2009r. sygn. akt II SA/Po 101/09), w których to Sąd stwierdził brak podstaw aby świadczenie w postaci dodatku pielęgnacyjnego nie było traktowane identycznie jak świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Od dochodu stanowiącego podstawę ustalenia dodatku mieszkaniowego nie odlicza się jednak zaliczki na podatek, składki zdrowotnej, zasiłków rodzinnych. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył C.Z. ,który zarzucił wydanie jej z naruszeniem art.3 ust.3 Ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez zaliczenie dodatku mieszkaniowego na poczet gospodarstwa domowego. Na potwierdzenie, swego stanowiska skarżący przytoczył tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2008 roku .sygn. akt I OSK 1277/07 opublikowany w Orzecznictwie Sądów Polskich 2009/5/50/334. Skarżący stwierdził, że spełnia kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi .podnosząc w odpowiedzi na skargę te same argumenty faktyczne i prawne, co w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że wszystkie przychody w rodzinie brane pod uwagę dla obliczenia kryterium dochodowego dla przyznania dodatku mieszkaniowego powinny być brane w wysokości netto a nie brutto jak to uczyniły organy administracyjne. Natomiast zdaniem skarżącego organ administracyjny źle policzył jego wysokość emerytury, zawyżając ją o dodatek pielęgnacyjny. Pełnomocnik skarżącego wniósł również o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu, które nie zostały pokryte nawet w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 71 poz. 734 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 powołanej ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym. Powyżej powołane przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Warunkiem jego otrzymania jest łączne spełnienie następujących warunków: 1) zajmowanie lokalu mieszkalnego o określonej normatywnej powierzchni użytkowej, z uwzględnieniem liczby członków gospodarstwa domowego; 2) osiąganie określonego dochodu w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego; 3) tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego. W niniejszej sprawie skarżący z powyżej wymienionych przesłanek nie spełnia kryterium dochodowego. W myśl art. 3 ust. 3 cyt. ustawy, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, nie wlicza się dodatku pielęgnacyjnego, określonego w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009r. sygn. akt I OPS 8/09; publ. ONSA i WSA 2010/2/2, LEX Nr 531150). W świetle powołanych przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dochodu ustala się na podstawie przychodów faktycznie uzyskanych w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Decyzja odmawiająca przyznania dodatku mieszkaniowego była więc rozstrzygnięciem prawidłowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze skorygowało w wyliczeniach przychodów wcześniejsze wyliczenia przedstawione w decyzji organu pierwszej instancji, który nie prawidłowo przyjął do obliczeń kwotę dodatku pielęgnacyjnego Stosownie do art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 tego artykułu przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (w tym przypadku całkowitą- 59,70 m2) a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 12 % miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego w gospodarstwie 5-osobowym i większym, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku jest równy lub wyższy od 100% kwoty najniższej emerytury w dniu złożenia wniosku (tj. kwoty 675,10 zł). Dochody 6-osobowego gospodarstwa domowego C.Z. obejmującego maj, czerwiec, lipiec/2009 r. wynoszą (po odliczeniu kwoty dodatku pielęgnacyjnego [...] zł) [...] zł., miesięcznie stanowią kwotę [...] zł ([...] zł : 3), a na osobę wynoszą [...] zł ([...] zł: 6). Na kwotę [...] zł składa się: emerytura C.Z. bez dodatku pielęgnacyjnego [...] zł (3x[...]zł), plus emerytura L.Z. [...]zł (3x[...] zł), plus wynagrodzenie P.S. [...] zł (3x[...] zł), plus wynagrodzenie A.S. łącznie ze świadczeniami rodzinnymi [...] zł ([...] zł+[...] zł + [...]zł+ [...] zł). Należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisem art. 6 ust. 8 w zw. z art. 3 ust. I ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od kwoty 125% najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym w dniu złożenia wniosku (tj. od 843,88 zł), a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek obniża się o tę kwotę. Przy obliczaniu dodatku osobom legitymującym się spółdzielczym prawem do lokalu podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego stanowią następujące rodzaje wydatków: opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów. Regulacje te zwarte są w przepisach cyt ustawy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 156, poz.1817 ze zm.) Wyliczenie dodatku mieszkaniowego: 2 - powierzchnia użytkowa lokalu mniejsza od normatywnej 59,70 m - wydatki stanowiące podstawę ustalenia dodatku 509,57 zł - średni miesięczny dochód 6 osobowego gospodarstwa domowego (brutto) ([...]zł: 3) [...]zł - wydatki własne gospodarstwa domowego to 12% miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego ([...] zł x 12%) [...]zł - średni miesięczny dochód przypadający na członka gospodarstwa domowego - ([...] zł: 6) [...]zł - nadwyżka dochodu kwota dochodu przypadającego na osobę ponad kwotę 125% najniższej emerytury tj. ponad 843,88 zł ([...] zł-843,88 zł) [...] zł Dodatek mieszkaniowy - zgodnie z definicją: (509.57 zł -[...] zł) minus nadwyżka do chodu [...] zł = liczba ujemna nie przysługuje. Nie słusznie C.Z. podniósł zarzut błędnego przyjęcia do obliczeń jego wysokości emerytury. Z decyzji wydanej przez ZUS z dnia [...] marca 2009 roku wynika, że jego emerytura bez dodatku pielęgnacyjnego od 1 marca 2009 roku wynosi [...] zł k.13 akt) taka też kwota została przyjęta do wyliczeń. Z przepisów wynika również, że do obliczania kryterium dochodowego przyjmuje się dochody brutto a nie netto. Stosownie do art. 3 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych: "Za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007r.." Jest to zamknięty katalog odliczeń, co oznacza, że odliczeniu od dochodu podlegają tylko świadczenia w nim wymienione. W związku z tym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została podjęta w granicach uznania administracyjnego i jako taka nie narusza prawa, a zatem Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w przepisie § 18.1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). ja