VI SA/Wa 1515/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy [...] oddala skargę Decyzją Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2009 r., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lutego 2009 roku sprawy o unieważnienie w części dotyczącej czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek ujętych w klasie 16, prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny "50" o nr [...], udzielonego na rzecz A. Spółka z o.o., z siedzibą w C. (uprawniona), na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez K. z R. (wnioskodawca), na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.; dalej: p.w.p.) oraz art. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 z późn. zm.; dalej: u.z.t.) w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p., unieważniono prawo ochronne na w/w znak towarowy w określonej części; w pozostałej części sprzeciw oddalono. W uzasadnieniu przypomniano, że w dniu [...] listopada 2005 r., do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw wnioskodawcy wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny "50" o numerze [...] w zakresie czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Znak ten został zarejestrowany na rzecz uprawnionej i jest przeznaczony do oznaczania towarów ujętych w klasie 16 (afisze, albumy, almanachy, artykuły papiernicze, bloki, bloki rysunkowe, broszury, czasopisma, czasopisma szaradziarskie, druki, formularze, gazety, kalendarze, kalendarze z kartkami do wyrywania, kartki kartotekowe, karty, karty-zawiadomienia, karty pocztowe, komiksy, książki, krzyżówki, materiały piśmiennicze, nalepki, notesy, obwoluty, przybory piśmiennicze, zakładki do książek, zestawy rysunkowe, zeszyty ). Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 246 p.w.p. oraz art. 4 i 7 u.z.t. Jego zdaniem, sporny znak został zarejestrowany z naruszeniem ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa z rejestracji, bowiem zgodnie z art. 4 u.z.t. nie ma możliwości rejestracji słowno - graficznego oznaczenia "50" dla krzyżówek, ponieważ krzyżówki nie są towarami ani usługami, lecz zadaniami logicznymi. Wnoszący sprzeciw stwierdził również, że przedmiotowy znak nie ma zdolności odróżniającej w rozumieniu art. 7 tej ustawy, ponieważ liczba "50" jest oznaczeniem informacyjnym względem czasopism oraz czasopism szaradziarskich i może informować o ich zawartości, zaś liczby są powszechnie używane do oznaczania czasopism, są zatem oznaczeniami rozpowszechnionymi w obrocie gospodarczym. W odpowiedzi na wniosek ( w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. ) uprawniony ze spornego prawa ochronnego uznał sprzeciw za bezzasadny. W dniu [...] stycznia 2009 r. wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym sprecyzował on podstawę prawną swojego sprzeciwu wskazując art. 29 w związku z art. 4 i art. 6 ust. 1 u.z.t. jako podstawę unieważnienia spornego prawa w zakresie krzyżówek oraz art. 29 w związku z art. 7 i art. 8 pkt 1 tejże ustawy jako podstawę unieważnienia w zakresie czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Jego zdaniem, sporny znak został zgłoszony przez uprawnionego w złej wierze w celu zablokowania innym podmiotom używania oznaczeń liczbowych, które ze swej istoty mają informacyjny charakter względem oznaczanych towarów. Wnioskodawca przedstawił również dowody na okoliczność używania oznaczeń liczbowych na okładkach czasopism krzyżówkowych wydawanych przez różnych przedsiębiorców w postaci czterdziestu okładek czasopism. Na rozprawie w dniu [...] lutego 2009 r. wnioskodawca podtrzymał stanowisko w sprawie. Uprawniony wniósł o oddalenie sprzeciwu i przedstawił swoje stanowisko na piśmie. Stwierdził, że nie posiada dowodów na okoliczność używania spornego znaku. Jego zdaniem, oznaczenie to posiada wtórną zdolność odróżniającą, co wynika nie z jego używania, lecz z przynależności do serii oznaczeń cyfrowych, które na skutek wieloletniej obecności na rynku zapisały się w pamięci odbiorców. Uprawniony odrzucił zarzut naruszenia art. 4 u.z.t. podkreślając, że wnoszący sprzeciw sam przyznał, że liczby mogą być znakiem w rozumieniu tego przepisu. Uprawniony podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą, która polega m. in. na sprzedaży towarów w postaci krzyżówek dla różnych wydawnictw prasowych, wobec czego zarzut naruszenia art. 6 u.z.t. również jest nieuzasadniony. Powołał się na doktrynę, orzecznictwo oraz praktykę Urzędu Patentowego i Urzędu ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM) stwierdzając że oznaczenia składające się z cyfr posiadają zdolność odróżniającą w stosunku do czasopism. Jego zdaniem, liczba "50" nie wskazuje konkretnej, bezpośredniej i jednoznacznej informacji dotyczącej czasopism krzyżówkowych. Podkreślił, że sam wnoszący sprzeciw przyznał, że liczba ta jedynie może przekazywać informację o zawartości czasopisma. Zatem, jego zdaniem, nie występuje w niniejszym przypadku konkretna, bezpośrednia i jednoznaczna opisowość znaku towarowego. Uprawniony odrzucił również zarzut zgłoszenia spornego oznaczenia w złej wierze zaprzeczając twierdzeniom jakoby dążył do zablokowania możliwości używania przez inne podmioty oznaczeń cyfrowych zarejestrowanych na jego rzecz, ponieważ prawo ochronne na znak daje jedynie wyłączność posługiwania się oznaczeniem jako informacją o pochodzeniu towaru, czyli w funkcji znaku towarowego. Zwrócił również uwagę na specyfikę rynku prasowego, na którym poszczególni wydawcy w celu indywidualizowania swoich czasopism posługują się różnymi tytułami o określonym znaczeniu językowym powiązanym z tematyką danego periodyku. Zdaniem uprawnionego, zmiana decyzji odnośnie zdolności odróżniającej 105 zarejestrowanych na rzecz cyfrowych znaków towarowych stanowiłaby skrajne naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej wyrażonej w art. 8 K.p.a. Podkreślił również, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów na powszechne używanie spornego oznaczenia w obrocie. Zdaniem uprawnionego, należy również wziąć pod uwagę wtórną zdolność odróżniającą spornego oznaczenia. Jest ono bowiem kolejnym z serii znaków zawierających cyfry, którą zapoczątkowało w 1994 r. czasopismo "100 Panoramicznych". Według uprawnionego, znak "50", jako nawiązujący do cieszącej się ogromną popularnością serii znaków towarowych z wyróżniającym elementem w postaci liczby, uzyskał samodzielnie charakter odróżniający i wskazuje na pochodzenie towarów z tego samego źródła, co znak główny. Urząd Patentowy, powołując się na treść art. 246 oraz 315 ust. 3 p.w.p. stwierdził, że sporny znak towarowy "50" o numerze [...] został zgłoszony w dniu [...] kwietnia 2001 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (u.z.t.), a zatem przepisy tej ustawy będą stanowić podstawę oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania ochrony na ten znak. W rozpatrywanej sprawie wnoszący sprzeciw podniósł, że prawo ochronne na znak towarowy "50" o numerze [...] zostało udzielone wbrew ustawowym warunkom wymaganym do uzyskania ochrony określonym w przepisach art. 4, art. 6 ust. 1, art. 7 i art. 8 pkt 1 u.z.t. Urząd Patentowy w pierwszej kolejności rozpatrzył zarzut naruszenia art. 7 u.z.t. Z treści tego przepisu wynika, że tylko oznaczenie, które posiada dostateczne znamiona odróżniające może uzyskać prawo ochronne na znak towarowy. Konieczność posiadania przez oznaczenie dostatecznych znamion odróżniających wynika z faktu, że znak towarowy musi nadawać się do identyfikowania towaru objętego ochroną jako pochodzącego z określonego źródła. Aby oznaczenie mogło realizować tę funkcję w sposób prawidłowy, musi posiadać cechy umożliwiające odróżnienie danego rodzaju towaru od towaru tego samego rodzaju pochodzącego od innego podmiotu. Oceniając zdolność odróżniającą danego znaku należy wziąć pod uwagę jego samoistne cechy, w tym okoliczność, czy posiada on elementy opisujące towary, dla których zostało zgłoszone. Charakter odróżniający znaku należy analizować w odniesieniu do towarów, dla których jest on przeznaczony oraz postrzegania go przez odbiorców na rynku. Towary wskazane w przedmiotowym sprzeciwie, czyli czasopisma, czasopisma szaradziarskie i krzyżówki należą do towarów powszechnego użytku, skierowanych do nieograniczonej liczby odbiorców. Potencjalnymi nabywcami tych towarów mogą być praktycznie wszyscy konsumenci. Należy przy tym przyjąć, że przeciętnym odbiorcą jest osoba należycie poinformowana, dostatecznie uważna i rozsądna. Posiadanie przez oznaczenie dostatecznych znamion odróżniających jest podstawową przesłanką udzielenia prawa ochronnego. Odróżniający charakter znaku towarowego w rozumieniu art. 7 u.z.t. oznacza, że dane oznaczenie pozwala przeciętnemu odbiorcy identyfikować towary nim opatrzone jako pochodzące z konkretnego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnienie tych towarów od towarów pochodzących od innych podmiotów. Dostatecznych znamion odróżniających nie posiadają zatem takie oznaczenia, które nie pozwalają zindywidualizować towaru jako pochodzącego z konkretnego źródła. Urząd Patentowy podzielił pogląd uprawnionego, który stwierdził, że zgodnie z doktryną, orzecznictwem oraz praktyką Urzędu Patentowego i Urzędu ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego cyfry mogą być znakiem towarowym. Jednak możliwość ta istnieje pod warunkiem, że umożliwiają one odróżnianie przez odbiorców towarów pochodzących od różnych podmiotów. Zdolność odróżniającą każdego oznaczenia składającego się z samych cyfr należy oceniać w kontekście towarów, które mają być nim oznaczane oraz właściwego kręgu odbiorców. Zatem dystynktywność znaku towarowego zależy od konkretnego przypadku i całokształtu związanych z nim okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w podobnej sprawie dotyczącej dystynktywności znaku słownego "600" wyrokiem z dnia 17 lutego 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2124/08) oddalił skargę na decyzję unieważniającą w części prawo ochronne na ten znak, zgadzając się ze stanowiskiem Urzędu Patentowego dotyczącym braku zdolności odróżniającej oznaczeń cyfrowych w stosunku do czasopism krzyżówkowych. Zdaniem Urzędu Patentowego, sporny znak towarowy "50" oceniany całościowo nie posiada dostatecznych znamion odróżniających, ponieważ nie ma żadnych cech, które w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mogłyby utkwić w pamięci odbiorców i pozwoliłyby im zidentyfikować towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Takim elementem odróżniającym nie jest z pewnością szata graficzna znaku, na którą składa się jedynie zapis liczby "50" w kolorze żółtym. Grafika ta nie posiada żadnej oryginalnej cechy przyciągającej uwagę odbiorcy i pozwalającej na zapisanie się przedmiotowego oznaczenia w jego pamięci. Odbiorca postrzegając wizualnie znak dostrzeże i zapamięta przede wszystkim samą liczbę "50", która ma charakter dominujący w stosunku do szaty graficznej. Oprawa graficzna znaku ma natomiast znaczenie drugoplanowe i nie nadaje oznaczeniu oryginalnego charakteru. Sporne oznaczenie ze względu na brak elementów, które nadawałyby mu charakter odróżniający, ma jedynie charakter informujący i opisowy w stosunku do czasopism zawierających szarady, czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Znak ten informuje bowiem o ilości zadań logicznych w poszczególnych publikacjach. Dostępne na rynku publikacje krzyżówkowe i szaradziarskie zawierają zazwyczaj określoną ilość zadań logicznych i często na ich okładkach znajdują się informacje określające liczbę tych zadań. Wobec tego klienci kupujący czasopismo oznaczone spornym znakiem potraktują go jako informację o liczbie zawartych w danym egzemplarzu szarad lub krzyżówek. Ilość zadań logicznych w danym numerze może zaś decydować o jego zakupie przez nabywcę. Cyfry znajdujące się na okładce publikacji stanowią zatem jedno z kryteriów jej wyboru. Brak innych opisowych elementów słownych obok liczby "50" nie oznacza, że odbiorcy będą odbierać ją jako oznaczenie o abstrakcyjnym charakterze fantazyjnym, a nie informację o zawartości danego wydawnictwa. Nabywcy będą bowiem interpretować znaczenie tej liczby w powiązaniu z danym czasopismem. Wnioskodawca podniósł, że sporne oznaczenie jest niedystynktywne w stosunku do czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Zdaniem Urzędu Patentowego, przedstawione przez niego na tą okoliczność twierdzenia i materiały dowodowe nie potwierdzają, że znak "50" nie posiada zdolności odróżniającej w stosunku do wszystkich czasopism, lecz jedynie do czasopism zawierających szarady. Wobec powyższego Urząd Patentowy oddalił sprzeciw w zakresie dotyczącym pozostałych czasopism. Unieważnienie prawa ochronnego w zakresie czasopism zawierających szarady nie oznacza, że Urząd uznał w ten sposób, że sporne oznaczenie posiada zdolność odróżniającą dla innych czasopism. Oddalenie sprzeciwu w tej pozostałej części wynika z tego, że wnoszący sprzeciw nie przedstawił dowodów na brak zdolności odróżniającej w stosunku do wszystkich czasopism, podczas gdy to na nim spoczywa obowiązek udowodnienia wskazanych zarzutów. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 grudnia 1996 r. (sygn. akt III RN 50/96) stwierdził, że "przepis art. 7 ust. 2 ustawy o znakach towarowych nie przesądza, czy wszystkie lub tylko niektóre z wymienionych w tym przepisie oznaczeń mogą nabyć zdolność odróżniania wskutek używania w obrocie gospodarczym. Przy ocenie, czy oznaczenie posiada zdolność odróżniania należy jednak uwzględniać interes uczestników obrotu gospodarczego, który wyraża się w swobodnym dostępie do wszystkich oznaczeń informujących o nazwie lub cechach towarów lub usług. Taki interes można potwierdzić tak długo, jak długo dany znak jest odbierany jako nazwa produktu lub informacja o właściwościach towaru lub usługi. W przypadku wielu takich oznaczeń, nawet długotrwałe używanie w charakterze znaku towarowego w celu wskazania na pochodzenie towaru z przedsiębiorstwa, nie może doprowadzić do zmiany pierwotnej informacji odnoszącej się do produktu jako takiego w nośnik informacji właściwej znakowi towarowemu. Dlatego też takie oznaczenia nie mogą być rejestrowane jako znaki towarowe. Wskazany wyżej interes uczestników obrotu gospodarczego nakazuje wyłączenie od rejestracji takich oznaczeń, ponieważ ich rejestracja prowadziłaby do monopolizacji używania tych oznaczeń przez poszczególnych przedsiębiorców, co w rezultacie stanowiłoby bardzo poważne i nieuzasadnione ograniczenie działalności innych przedsiębiorców". Wobec powyższego, zdaniem Urzędu Patentowego, sporne oznaczenie "50" nie może być własnością wyłącznie jednego podmiotu, ponieważ doprowadziłoby to do zaburzeń w obrocie gospodarczym. Oznaczenie to jest bowiem pozbawione jakichkolwiek cech odróżniających, które powodowałyby skojarzenie go z konkretnym podmiotem. Bezpodstawne, w ocenie Urzędu Patentowego, są twierdzenia uprawnionego jakoby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potwierdził istnienie zdolności odróżniającej zgłoszonych przez niego następujących słownych znaków towarowych składających się z samych cyfr : "100", "101", "111", "200", "222", "300", "333", "400", "500", "555", "600", "700", "800", "900", "1000" oraz "1001". Wyroki w powyższych sprawach nie przesądzają bowiem o dystynktywności tych oznaczeń. Sąd uchylił decyzje Urzędu Patentowego odmawiające udzielenia praw ochronnych na w/w znaki motywując to niewystarczającym wyjaśnieniem wydanych rozstrzygnięć. Nieuzasadnione jest również stanowisko uprawnionego dotyczące wtórnej zdolności odróżniającej spornego oznaczenia, która jego zdaniem wynika nie z używania znaku, lecz z przynależności do serii znaków towarowych z wyróżniającym elementem w postaci liczby. O serii znaków towarowych można jednak mówić w przypadku znaków zawierających ten sam charakterystyczny element odróżniający, którego to kryterium nie spełnia znak "50". Uprawniony nie przedstawił jednocześnie żadnych dowodów na obecność tego znaku na rynku. Sporne oznaczenie nie mogło zatem uzyskać odróżniającego charakteru na skutek używania jego bądź innych znaków towarowych, ponieważ nie tworzy ono serii znaków towarowych z innymi oznaczeniami oraz dlatego, że nie ma żadnych dowodów na jego obecność na rynku. Zatem, zdaniem Urzędu Patentowego, oznaczenie w postaci liczby "50" nie posiada zdolności odróżniającej w stosunku do czasopism zawierających szarady, czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Nabywca tych towarów oznaczonych spornym znakiem nie skojarzy ich z A., lecz odbierze to oznaczenie jako informację o ilości krzyżówek zawartych w danym egzemplarzu. Zdaniem Urzędu Patentowego, sporne oznaczenie nie posiada cech, które mogą utkwić w świadomości przeciętnego odbiorcy jako wskazanie, że towar w ten sposób oznaczony pochodzi od konkretnego przedsiębiorstwa. Ma ono charakter informacyjny, a zatem dostęp do niego powinni mieć wszyscy uczestnicy na rynku na równych prawach. W ocenie Urzędu Patentowego, w przedmiotowej sprawie zachodzą zatem przesłanki uzasadniające unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy na podstawie art. 7 u.z.t.. Drugim zarzutem podniesionym w sprzeciwie jest naruszenie przepisu art. 4 u.z.t., zgodnie z którym znakiem towarowym może być znak nadający się do odróżniania towarów lub usług określonego przedsiębiorstwa od towarów lub usług tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw. Wnoszący sprzeciw stwierdził, że w myśl tego przepisu oznaczenie "50" nie może być znakiem towarowym dla krzyżówek, ponieważ nie są one ani towarem ani usługą. Zdaniem Urzędu Patentowego, zarzut ten jest nieuzasadniony. Art. 4 u.z.t. nie ma zastosowania w niniejszym przypadku, albowiem dotyczy on abstrakcyjnej zdolności odróżniającej znaku, czyli zdolności do odróżniania w oderwaniu od towarów. Zatem wątpliwości co do tego, czy krzyżówka może być uznana za towar, nie mają w niniejszej sprawie znaczenia. Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 6 u.z.t., który stanowi, że rejestracja znaku towarowego może być dokonana na rzecz przedsiębiorstwa i tylko dla towarów będących przedmiotem jego działalności gospodarczej. Uzasadniając swoje stanowisko wnioskodawca powołał się na argumenty podniesione w związku z zarzutem dotyczącym art. 4 u.z.t., stwierdzając, że jeśli krzyżówka nie jest towarem, to nie może być również przedmiotem jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Stanowisko to jest jednak niesłuszne, albowiem krzyżówki mogą być towarami, ponieważ są to produkty będące przedmiotami transakcji handlowych oraz posiadające określoną wartość majątkową. Ponadto określenie krzyżówka w języku potocznym stanowi synonim czasopisma zawierającego zadania logiczne. Poza tym wnioskodawca sam przyznał, że zarówno on, jak i uprawniony, wprowadzają do obrotu czasopisma krzyżówkowe i szaradziarskie. W ten sposób przyznał, że krzyżówki są przedmiotem działalności gospodarczej obydwu stron niniejszego postępowania. Ostatnim z zarzutów podniesionych w sprzeciwie jest naruszenie przepisu art. 8 pkt 1 u.z.t., zakazującego rejestracji znaku sprzecznego z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego. Sprzeczność z zasadami współżycia społecznego wnoszący sprzeciw upatruje w zgłoszeniu przez uprawnionego znaku w złej wierze. Urząd Patentowy, odnosząc się do tego zarzutu stwierdził, że nie chodzi tu wyłącznie o sprzeczność z zasadami współżycia społecznego samego znaku (jego treści), lecz także o sprzeczność z tymi zasadami określonych działań zgłaszającego i ich zamierzonego skutku. Zdaniem Urzędu Patentowego, podnoszony przez wnioskodawcę zarzut zgłoszenia spornego oznaczenia w złej wierze jest nieuzasadniony. Przyjmuje się, że w złej wierze jest ten, kto powołując się na określone prawo lub stosunek prawny wie, że prawo to nie istnieje albo wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w tym przedmiocie nie może uznać, w okolicznościach konkretnego przypadku, za usprawiedliwiony. Okoliczności te, w tym naganność postępowania uprawnionego, należy oceniać w kontekście całokształtu ustalonego stanu faktycznego. Urząd Patentowy opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym uznał, że wnoszący sprzeciw nie wykazał przesłanek uzasadniających przyjęcie złej wiary po stronie uprawnionego z prawa ochronnego do spornego znaku. Obszerną skargę (24 str.) na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik uprawnionego, zarzucając zaskarżonej decyzji: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 7 w związku z art. 77 ust. 1 K.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że słowno-graficzny znak towarowy "50" nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego; 2. art. 7 w związku z art. 77 ust. 1 K.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że rejestracja znaku towarowego "50" narusza prawa innych podmiotów gospodarczych i uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie rynku; 3. art. 7 w związku z art. 77 ust. 1 K.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że znak towarowy "50" wraz z innymi znakami należącymi do uprawnionego stanowił serię lub rodzinę znaków towarowych; 4. art. 255 ust. 4 p.w.p. poprzez nierozstrzygnięcie sprawy w granicach wniosku; 5. naruszenie art. 100 K.p.c. mającego zastosowanie w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., polegające na jego niezastosowaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 6. naruszenie art. 7, 77 oraz 107 § 3 K.p.a., polegające na braku wnikliwości w zbadaniu kwestii należnych kosztów postępowania i braku prawidłowego uzasadnienia decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 7. art. 8 K.p.a. przez podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez rejestrację ponad stu znaków towarowych zawierających w sobie liczby - w tym znaku "50" [...] - i późniejsze unieważnianie tych znaków (dotychczas 40) w niezmienionym stanie faktycznym. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 7 u.z.t. poprzez jego błędną wykładnię; 2. art. 7 u.z.t. poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy; Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Urzędowi Patentowemu RP, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Urząd Patentowy w pełni podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której zostały wskazane podstawy prawne i w sposób wyczerpujący wyjaśnione zostało jej rozstrzygnięcie. Urząd Patentowy oparł powyższe stanowisko na orzecznictwie powołanym w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z którym oznaczenia składające się wyłącznie z cyfr pozbawione są zdolności odróżniającej w stosunku do wydawnictw krzyżówkowych. Przywołane przez skarżącego orzeczenia nie znajdują analogii w przedmiotowej sprawie, ponieważ dotyczą zupełnie innych znaków i stanów faktycznych. Skarżący dokonał selektywnej analizy argumentów zawartych w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji stwierdzając, że Urząd Patentowy dopatrzył się braku dostatecznych znamion odróżniających znaku jedynie w tym, że nie ma on żadnych cech, które mogłyby utkwić w pamięci odbiorców. Urząd Patentowy w wyczerpujący sposób uzasadnił bowiem brak spełnienia przesłanki odróżniania znaku od znaków należących do innych podmiotów. Zdaniem Urzędu Patentowego, oznaczenie "50" jednoznacznie wskazuje na zawartość towarów nim oznaczonych, czyli ilość krzyżówek znajdujących się w danym egzemplarzu wydawnictwa. Dla przeciętnego odbiorcy towarów sporny znak będzie miał jedynie charakter informacyjny. Urząd Patentowy nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, iż cyfrom w przeciwieństwie do słów nie można przypisać jednego konkretnego znaczenia. Cyfry stanowią bowiem jednoznaczną informację o ilości opisywanych przez nie przedmiotów, są pozbawione znaczenia abstrakcyjnego i wobec tego niezwykle rzadko mogą spełniać funkcje znaku towarowego. Nieuzasadniony jest zarzut dotyczący niezastosowania art. 100 K.p.c., ponieważ zgodnie z tym przepisem w przypadku częściowego uwzględnienia żądania możliwe jest włożenie przez organ na jedną ze stron obowiązku zwrotu wszystkich kosztów, jeśli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja zawiera w ocenie Urzędu Patentowego - kompleksową analizę stanu faktycznego i precyzyjne uzasadnienie jej podstaw prawnych, zaś Urząd dokonując jej ponownej analizy pod kątem zarzutów sformułowanych w niniejszej skardze nie dopatrzył się zarzucanych uchybień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] lutego 2009 r., którą na skutek sprzeciwu uznanego przez uprawnioną za bezzasadny, wniesionego przez K. z R. (wnioskodawca), unieważniono prawo ochronne na znak towarowy "50" pod numerem [...] dla towarów w klasie 16: czasopisma zawierające szarady, czasopisma szaradziarskie i krzyżówki; w pozostałej części sprzeciw oddalić; udzielonego na rzecz A. Spółka z o.o. z siedzibą w C. dla następujących towarów: czasopisma i broszury krzyżówkowe, czasopisma-tytuły czasopism z krzyżówkami oraz książki z krzyżówkami. Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy w rozpatrywanej sprawie jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, a argumenty zawarte w skardze nie podważają zasadności tego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję administracyjną w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy jest zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 K.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.). Jest zobowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Działając w oparciu o zasadę oficjalności musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi przyjąć, że Urząd Patentowy nie uchybił powyższym zasadom. Konstrukcja prawna unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy zakłada sytuacje, w których ustawowe warunki nie zostały spełnione już w momencie rejestracji. Oznacza to, że unieważnienie prawa ochronnego następuje w oparciu o przesłanki istniejące już w dacie udzielania prawa, co podlega ocenie organu w postępowaniu toczącym się na skutek sprzeciwu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt: II GSK 67/06, LEX: 232075). Podobnie w literaturze (por. Prawo własności przemysłowej, red. U. Promińska, wyd. II, Difin, str. 273) podkreśla się, że unieważnienie prawa ochronnego służy naprawieniu błędu popełnionego przy jego udzielaniu. Jedyną przesłankę unieważnienia stanowi niespełnienie ustawowych warunków wymaganych przy udzielenia prawa. Należy przypomnieć podstawową funkcję znaku towarowego, która wynika już z samej jego definicji. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Konsekwencją powyższego rozwiązania jest dyspozycja art. 7 ust. 1 i 2 u.z.t., który stanowi, że nie może być udzielone prawo ochronne na znak, który nie ma dostatecznych znamion odróżniających oraz składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Zdolność odróżniająca w rozumieniu wskazanego przepisu oznacza więc zdolność przekazania przez oznaczenie słowne informacji o pochodzeniu towaru z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnienie tych towarów i usług od towarów i usług innych przedsiębiorstw (zob. wyrok Trybunału z dnia 7 października 2004 r. w sprawie C-136/02 P Mag Instrument przeciwko OHIM, pkt 29). Właściwość posiadania dostatecznych znamion odróżniających oznaczeń zgłoszonych w celu uzyskania prawa wyłącznego jest podstawową przesłanką udzielenia ochrony na takie oznaczenia. Te dostateczne znamiona odróżniające oznaczenia pozwalają postrzegać przez właściwy krąg odbiorców składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów i usług towarów nim oznaczonych, że dany towar wśród towarów tego samego rodzaju pochodzi od konkretnego podmiotu (porównaj wyrok Trybunału z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawie C-24/05 P August Storck KG przeciwko OHIM, pkt 23). Przy ocenie zdolności rejestracyjnej należy brać również pod uwagę interesy innych podmiotów prowadzących taką samą działalność gospodarczą. Przyznanie zdolności rejestracyjnej nie może służyć monopolizacji przez jednego przedsiębiorcę oznaczeń należących do domeny publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2006 II GSK 15/05). Potwierdził to również SN w powołanym już wyżej wyroku z dnia 10 grudnia 1996 r. (sygn. akt III RN 50/96, zapadłym w czasie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych). Sąd Najwyższy stwierdził ponadto, że interes uczestników obrotu gospodarczego nakazuje wyłączenie od rejestracji takich oznaczeń, ponieważ ich rejestracja prowadziłaby do monopolizacji używania tych oznaczeń przez poszczególnych przedsiębiorców, co w rezultacie stanowiłoby bardzo poważne i nieuzasadnione ograniczenie działalności innych przedsiębiorców. Prawo wyłączne może zostać udzielone na oznaczenie posiadające zdolność odróżniającą abstrakcyjną lub konkretną. Zdolność odróżniającą abstrakcyjną posiada znak towarowy kiedy oceniany abstrakcyjnie, tj. w oderwaniu od konkretnych towarów lub usług, nadaje się do odróżniania towarów lub usług, natomiast zdolność odróżniająca konkretna ma miejsce wówczas, gdy znak towarowy nadaje się do odróżniania towarów lub usług, dla których został przeznaczony, od towarów lub usług innego przedsiębiorstwa. Tak więc znak towarowy ma za zadanie służyć odróżnianiu w obrocie towarów lub usług konkretnego przedsiębiorstwa od towarów lub usług pochodzących z innych przedsiębiorstw. Podobne stanowisko zajął również Urząd do Spraw Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM), który decyzją Czwartej Izby Odwoławczej z dnia 7 sierpnia 2006 r. w sprawie odwołania nr R-447/2006-4 utrzymał w mocy decyzję o odmowie rejestracji jako wspólnotowego znaku towarowego oznaczenia słownego "1000" dla towarów zawartych w klasie 16 wykazu towarów i usług. Jako podstawa odmowy udzielenia prawa wyłącznego na terytorium wspólnoty na oznaczenie "1000" został wskazany art. 7 ust. 1 b) i c) rozporządzenia Rady WE nr 40/94 z dnia 10 grudnia 1993 r. w sprawie Wspólnotowych Znaków Towarowych. W uzasadnieniu powyższej decyzji Czwarta Izba Odwoławcza OHIM uznała, że znak towarowy "1000" "ma w odniesieniu do towarów "broszury, czasopisma, w tym czasopisma z krzyżówkami i rebusami, gazety" charakter oznaczenia właściwości w rozumieniu artykułu 7 ust. 1 c) rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, nie mogą być zarejestrowane znaki, które składają się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek mogących służyć w obrocie do oznaczania rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia, wartości, pochodzenia geograficznego lub czasu produkcji towaru lub świadczenia usług lub innych właściwości towarów lub usług. Zdaniem Czwartej Izby Odwoławczej, zgłoszony znak składa się wyłącznie z liczby "1000", która we wszystkich krajach Wspólnoty jest zrozumiała przez wszystkich odbiorców. Takie oznaczenie może służyć w obrocie do oznaczania ilości lub treści towarów do których oznaczanie jest przeznaczone. Docelowy krąg odbiorców "czasopism, broszur, magazynów" będzie odbierał liczbę "1000" na poszczególnych publikacjach jako ilość zawartych w niej krzyżówek, zagadek. W świetle przepisu art. 7 ust. 1 b) rozporządzenia, który stanowi przeszkodę w udzieleniu prawa wyłącznego na oznaczenie, które nie posiada jakiegokolwiek charakteru odróżniającego oznaczenie "1000" nie wskazuje na pochodzenie towarów nim oznaczanych z konkretnego przedsiębiorstwa, bowiem "w bezpośrednio rozpoznawalny sposób oznacza właściwości towarów lub usług, już z tego powodu brakuje charakteru odróżniającego". Sam fakt umieszczenia liczb na towarach, do których oznaczania sporny znak jest przeznaczony nie oznacza, że konsumenci przez spostrzeżenie liczby będą identyfikowali towar z konkretnym przedsiębiorstwem. Odbiorcy sporny znak będą traktowali np.: jako "zachwalanie osiągnięć rynkowych, a nie dostrzegać w nim wskazówki na pochodzenie z konkretnego przedsiębiorstwa". Również w wyroku z dnia 22 marca 2007 r. w sprawie "333" nr [...] Czwarta Izba Odwoławcza OHIM podkreśliła, że liczba "333" dla towarów objętych zgłoszeniem "czasopisma; książki i broszury szaradziarskie" wskazuje na ilość, czyli na to że w danej publikacji znajduje się np.: 333 krzyżówek. Znaczenie liczby będzie interpretowane przez odbiorców w związku z daną publikacją jako określenie ilości krzyżówek zawartych w publikacji. Także w ostatnio wydanym wyroku Sądu Pierwszej Instancji (druga izba) z dnia 19 listopada 2009 r. ze skargi AW "Technopol" w sprawach dotyczących rejestracji słownych znaków towarowych 350, 250 i 150 Sąd orzekł m.in., że oznaczenie, aby mogło zostać zarejestrowane, musi spełniać przesłanki ustanowione w art. 7 rozporządzenia nr 40/94, które stoi na przeszkodzie rejestracji oznaczeń niezdolnych do pełnienia funkcji wskazywania konsumentom pochodzenia oznaczonych towarów i usług. W rezultacie liczba może być zarejestrowana jako wspólnotowy znak towarowy tylko wtedy, gdy ma charakter odróżniający względem towarów lub usług wskazanych w zgłoszeniu i gdy nie stanowi ich zwykłego opisu. Dodatkowo można zauważyć, iż Sąd Najwyższy także zajmował się czasopismami krzyżówkowymi. W wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r. w sprawie III RN 218/01 uznał, że znak "100 panoramicznych" firmy "T." nie był dystynktywny właśnie w stosunku do oznaczanych tym znakiem czasopism szaradziarskich (krzyżówkowych), jako że sugerował informację dla odbiorców tych towarów o (zawartości) ilości zadań logicznych. Orzeczenie Sądu Najwyższego, z dnia 21 lutego 2008 r. (III CSK 264/07) również odnosiło się do znaków słownych liczbowych i Sąd Najwyższy stwierdził w nim, że oznaczenie numeryczne na okładce czasopisma krzyżówkowego może wprowadzać w błąd co do pochodzenia towaru, jeżeli jest umieszczone w miejscu zwyczajowo przyjętym dla tytułu prasowego. Znane są poglądy doktryny opowiadające się za dopuszczalnością rejestracji znaków towarowych w postaci liter i cyfr. Taki pogląd wypowiedziany został przez I. Wiszniewską w artykule zamieszczonym w Przeglądzie Prawa Handlowego 2001/12/1 pt. "Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej". Zdaniem autorki "Litery i cyfry bywają ważnymi znakami towarowymi, wystarczy wskazać na takie znane znaki, jak "555" (dla papierosów), "No 5" (dla perfum), "5-10-15" (dla programów telewizyjnych). W rzeczywistości nie ma żadnego wystarczającego powodu, by wykluczyć je z ochrony lub uzależnić przyznanie im ochrony od jakichś szczególnych okoliczności". Powyższy pogląd nie jednak zasady wyrażonej w u.z.t. W przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy RP prawidłowo uznał, że znak towarowy "50" nie ma dostatecznych znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, nie pozwala bowiem na zindywidualizowanie towaru uprawnionej wśród towarów tego samego rodzaju pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Znak ten został przez organ słusznie oceniony jako "informujący o ilości krzyżówek w poszczególnych publikacjach". Dla towarów w klasie "16" stanowiących czasopisma i broszury krzyżówkowe, czasopisma - tytuły czasopism z krzyżówkami, książki z krzyżówkami - oznaczenie "50" nie posiada wystarczających cech odróżniających, aby mogło funkcjonować w obrocie jako znak towarowy. Organ w sposób właściwy oceniając krąg odbiorców towaru, jakim są wydawnictwa krzyżówkowe, uznał, iż jest on bardzo zróżnicowany. Należą do niego osoby w różnym wieku i o różnym stopniu wykształcenia. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż tak szeroko zdefiniowany konsument będzie utożsamiał oznaczenie liczbowe z konkretnym wydawcą, a nie liczbą krzyżówek w zbiorze. W ocenie Sądu, udzielenie prawa ochronnego na znak składający się wyłącznie z liczby 50 dla towarów w klasie 16: - czasopisma i broszury krzyżówkowe, czasopisma-tytuły czasopism z krzyżówkami oraz książki z krzyżówkami wyłączałby to oznaczenie do stosowania przez innych przedsiębiorców, umożliwiając skarżącej kwestionowanie innych oznaczeń z użyciem tej liczby. Mając na uwadze również przepis art. 7 ust. 1 lit. c) ww. rozporządzenia Rady WE nr 40/94, sporne oznaczenie w bezpośrednio rozpoznawalny sposób oznaczać będzie właściwość towarów, zatem już z tego powodu nie będzie posiadało charakteru odróżniającego. Nabywcy tych czasopism, z uwagi na ich jednorodzajowość nie będą dostrzegać relatywnego związku znaku towarowego z pochodzeniem towaru, lecz znak będą łączyć z zawartością produktu. Pomimo tego, że znak towarowy może pełnić i często pełni funkcję reklamową lub informacyjną, nie oznacza to, że do tych funkcji sprowadza się warunek rejestracji i ochrony znaku skutecznej wobec wszystkich. Niezbędną przesłanką przyznania określonemu znakowi zdolności odróżniającej i jego rejestracji jest możliwość realizowania przez ten znak funkcji odróżniającej pochodzenia towaru. Sporny znak, w ocenie Sądu, jako oznaczenie opisowe w odniesieniu do czasopism krzyżówkowych nie może pełnić funkcji oznaczenia pochodzenia, co dyskwalifikuje go jako znak towarowy. Zdaniem skarżącej, cyfry, jako dość specyficzny rodzaj znaków towarowych, nie mając konkretnego znaczenia, mogą być przypisywane do wielu cech każdego niemal towaru. Stwierdzenie to nie jest pozbawione słuszności, jednakże czasopismo krzyżówkowe w swej zawartości przede wszystkim, jeżeli nie jedynie, posiada zadania logiczne. Jest zatem czasopismem specyficznym o jednym rodzaju treści. Dlatego jego nabywca nie kupuje tego rodzaju publikacji w innym celu, niż wyłącznie w tym, by rozwiązywać różnego rodzaju zadania i krzyżówki. Stąd oznaczenie czasopisma szaradziarskiego liczbą 50 niesie dla kupującego jedyny czytelny przekaz o ilości zadań. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) I Dyrektywy Rady (89/140/EWG) i z art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Rady WE nr 40/94, dla unieważnienia rejestracji wystarczająca jest sama możliwość powiązania oznaczenia z rodzajem, jakością, ilością, przeznaczeniem, wartością, pochodzeniem geograficznym lub czasem produkcji towaru. Nie jest przy tym konieczne by zgłoszony znak był rzeczywiście używany dla celów opisowych towaru, dla którego został przeznaczony. W świetle wymienionego przepisu rozporządzenia wystarczającym jest, aby oznaczenie mogło zostać użyte w takim znaczeniu. Nie powinno natomiast budzić wątpliwości, że sporny znak "50" w sposób bezpośredni i konkretny przez przeciętnego konsumenta co najmniej może być odbierany jako określający cechy (właściwość, zawartość) czasopisma zawierającego w istocie wyłącznie zadania logiczne. Organ w przedmiotowej sprawie dokonał należytej analizy materiału dowodowego, dochodząc do konkluzji, iż przyznanie wyłączności na oznaczenie "50", pozbawionego jakichkolwiek elementów fantazyjnych w postaci np. grafiki na rzecz jednego przedsiębiorcy - wydawcy krzyżówek doprowadziłoby do zaburzeń w obrocie gospodarczym. Odnosząc się do zarzutu nielogicznego unieważnienia prawa ochronnego w części wymienionej w decyzji stwierdzić należy, iż jest on bezzasadny. W niniejszej sprawie konkretne wskazania co do postępowania organu zawiera zakres sprzeciwu albowiem, stosownie do art. 255 ust. 4 p.w.p., Urząd Patentowy rozstrzygając sprawę był związany granicami wniosku i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że prawidłowy jest pogląd wyrażony przez Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym prawo ochronne na znak towarowy słowny "50" ze względu na brak dostatecznych znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego zostało udzielone z naruszeniem przepisu art. 7 u.z.t. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.