III SA/Po 594/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi H.S. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych ( sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W dniu 22 października 2009 r. H. S. wystąpiła z wnioskiem o przekazanie płatności po zmarłym mężu (tzw. wniosek transferowy na rok 2009). Do wniosku dołączyła akt zgonu męża oraz wnioskiem o wpis do ewidencji producentów. Następnie w dniu 8 czerwca 2010 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że jest spadkobierczynią W. S., z którym została zawarta umowa dostawy buraków cukrowych oraz przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...], nr [...] o stwierdzeniu nabycia spadku, które uprawomocniło się w dniu [...]. W tym samym dniu tj. 8 czerwca 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego w Ś. wystosował do H. S. pismo informujące o złożeniu ww. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z uchybieniem 14-dniowego terminu i o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego postanowienia. Korzystając z pouczenia w dniu 9 czerwca 2010 r. H. S. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym mężu. Wnioskodawczyni wskazała jednocześnie, że 14 dniowy termin do przedłożenia prawomocnego orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku nie został przez nią dotrzymany, ponieważ orzeczenie otrzymała dopiero w dniu 8 czerwca 2010 roku. Fakt ten udokumentowała zaświadczeniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...], stwierdzającym, ze odpis postanowienia z [...] Sąd wydał dnia 8 czerwca 2010 roku. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Kierownik Biura Powiatowego w Ś., powołując się art. 59 §1 w związku z art. 58 oraz art. 141 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku w sprawie dotyczącej wniosku transferowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku gdy do wniosku nie zostało dołączone prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, spadkobierca powinien złożyć to postanowienie w terminie 14 dni od jego uprawomocnienia. Ostateczny termin, do którego H.S. powinna była złożyć prawomocne postanowienie sądu o stwierdzenie nabycia spadku upłynął [...]. W ocenie organu złożenie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, które jest załącznikiem do wniosku transferowego, nie jest czynnością, od której zależy istnienie prawa do otrzymania płatności, a zatem jest to czynność procesowa i termin na jej dokonanie może zostać przywrócony w trybie art. 58 kpa. Zdaniem organu, we wniosku o przywrócenie terminu producent rolny w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a argumenty tłumaczące, że złożenie przedmiotowego postanowienia uzależnione było od wydania postanowienia przez Sąd Rejonowy pozostają bez wpływu na terminowość jego złożenia. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, o ile nie wniesiono apelacji, staje się prawomocne po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Stwierdzenie prawomocności postanowienia, ma charakter deklaratoryjny, przybierając formę pieczęci stawianej na postanowieniu, a zatem niezależnie od daty otrzymania postanowienia wraz ze stwierdzeniem prawomocności, postanowienie staje się prawomocne po 21 dniach od dnia ogłoszenia na rozprawie, która w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po W. S. odbyła się [...]. W ocenie organu wnioskodawca mógł wcześniej udać się do Sądu i odebrać przedmiotowe postanowienie, a następnie złożyć je osobiście za pośrednictwem poczty lub osób trzecich w Biurze Powiatowym ARiMR. H.S. złożyła zażalenie na wskazane postanowienie, podkreślając, że nie mogła w terminie dostarczyć postanowienia z winy Sądu, który dopiero [...] przekazał jej postanowienie. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego, na podstawie art. 144 w związku z art. 138 §1 kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 roku (t.j. Dz. U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ przytoczył treść przepisów na podstawie których orzekał oraz wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące stosowania art. 58 §1 kpa. W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze powołaną linię orzecznictwa sądów administracyjnych, argumentacja wskazana przez H. S. nie może stanowić przeszkody do złożenia postanowienia w terminie. Skarżąca powinna była udać się wcześniej do Sądu i odebrać przedmiotowe postanowienie, a następnie złożyć je osobiście, za pośrednictwem osób trzecich bądź poczty w Biurze Powiatowym w Ś. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że rozumie sytuację rodzinną zainteresowanej, lecz nie zwalnia to organu administracji publicznej, od obowiązku przestrzegania przepisów prawa. Podkreślił także, iż organy administracji zobowiązane są działać w zgodzie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności, rozpoznając wnioski na podstawie i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ administracji wykonuje zadania wynikające z ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 ze zm.), a jednoznaczne brzmienie przepisów regulujących kwestie udzielenia płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych uniemożliwia stosowanie odstępstw w tym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, H. S. opisała czynności jakie podejmowała w związku ze złożonym wnioskiem. Zaznaczyła jednocześnie, że po śmierci męża została poinformowana w ARiMR, że powinna złożyć stosowne dokumenty bez pośpiechu. Natomiast na rozprawie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku została poinformowana, że aby uzyskać postanowienie natychmiast po uprawomocnieniu należy niezwłocznie złożyć wniosek. Skarżąca przyznała, że zaniepokojona długim oczekiwaniem na postanowienie Sądu, osobiście stawiła się w Sądzie w dniu [...] żeby dowiedzieć się co dzieje się w jej sprawie. Tego samego dnia dowiedziała się w sekretariacie, że właśnie został sporządzony odpis postanowienia i odpis ten odebrała, przekazując tego samego dnia w ARiMR. Tam poinformowano ją o upływie terminu na założenie tego dokumentu oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w P. wniósł o jej oddalenie uznając, że argumentacja przedstawiona przez skarżącą nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie spór dotyczy kwestii czy skarżąca uprawdopodobniła, że bez własnej winy uchybiła terminowi do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po mężu. Zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. Nr 170, poz. 1051, ze zm.), spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Złożenie wskazanego postanowienia stanowiącego załącznik do wniosku transferowego, nie jest czynnością, od której zależy istnienie prawa do otrzymania płatności, co oznacza, że jest to czynność procesowa. Termin na dokonanie czynności procesowej może zatem zostać przywrócony w trybie art. 58 kpa. Warunkiem uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest stwierdzenie istnienia czterech przesłanek przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, drugą złożenie wniosku o przywrócenie terminu, trzecią dochowanie terminu do wniesienia wniosku, czwartą dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Przepisy regulujące przywracanie terminu nie ustanawiają przy tym hierarchii ważności przesłanek w nich ustanowionych. W ocenie organu we wniosku o przywrócenie terminu producent rolny w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W rozpatrywanej sprawie rozprawa na której stwierdzono nabycie spadku po W. S. odbyła się [...]. Postanowienie stwierdzające nabycie spadku stało się prawomocne po 21 dniach od jego ogłoszenia na rozprawie, tj. po upływie terminu na wniesienia środka zaskarżenia, a więc w dniu [...]. W ten sposób zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rozpoczął bieg termin 14 dni do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Zdaniem organu ostateczny termin, do którego H. S. powinna była złożyć prawomocne postanowienie sądu o stwierdzenie nabycia spadku upłynął zatem dnia [...]. Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem organu, że wnioskodawczyni mogła wcześniej niż wynikało to z faktycznego przekazania przedmiotowego orzeczenie, udać się do Sądu i odebrać postanowienie, a następnie złożyć je do ARiMR. Niewątpliwie stwierdzenie prawomocności postanowienia ma formę pieczęci stawianej na postanowieniu, co oznacza jego wyłącznie charakter deklaratoryjny, a zatem niezależnie od daty otrzymania postanowienia wraz ze stwierdzeniem prawomocności, postanowienie staje się prawomocne po upływie terminu do jego zaskarżenia. Wnioskodawczyni zgodnie z uzyskaną informacją złożyła wniosek o wydanie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w dniu, w którym stało się ono prawomocne i tym samym dopełniła obowiązku z tą czynnością związanego. Skarżąca nie miała wpływu na termin wykonania czynności przez Sąd. Nie można zatem czynić zarzutu, że obciąża ją jakikolwiek rodzaj winy za nie przedłożenie odpisu postanowienia ze stwierdzeniem prawomocności po upływie 14 dni od jego stwierdzenia. Bez względu na to jakie czynności wiążą się ze stwierdzeniem prawomocności orzeczenia, czynności tych możne dopełnić tylko Sąd i strona nie ma żadnego wpływu na ich terminowość. W świetle powyższego nie można przyjąć, że skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi przedłożenia prawomocnego orzeczenia w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie wykazując niezbędnej w tym zakresie aktywności. Składając wraz z orzeczeniem zaświadczenie Sądu Rejonowego w Ś. potwierdzające, że otrzymała ona prawomocne orzeczenie stwierdzające nabycie spadku w dniu [...], wykazała, że to po stronie Sądu Rejonowego leży przyczyna uchybienia terminowi do złożenia prawomocnego postanowienia. Tym samym należy przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła brak winy w niedopełnieniu obowiązku przekazania postanowienia w stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia jego uprawomocnienia. Wobec powyższego na podstawie art. 145 §1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji orzeczenia.