II SA/Bd 1034/10

WyrokWSA w Bydgoszczy2011-01-12

Skład orzekający: Anna Klotz, Małgorzata Włodarska, Elżbieta Piechowiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał odwołanie, nie ustalając kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę i nie wyjaśniając, dlaczego tylko jeden z podmiotów posiadających status strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym został uznany za stronę postępowania odwoławczego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy rażąco naruszył przepisy postępowania, nie ustalając obszaru oddziaływania obiektu i nie wyjaśniając zarzutu inwestora co do kręgu stron postępowania. W konsekwencji nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Brak wyjaśnienia przyczyn pozbawienia statusu strony postępowania podmiotów uznanych za strony przed organem I instancji, w sytuacji nie wyjaśnienia kwestii obszaru oddziaływania obiektu, stanowi naruszenie prawa do dwuinstancyjnego postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o pozwoleniu na budowę pięciu elektrowni wiatrowych i urządzeń przesyłowych. Skarżący S. O. podnosił, że planowana inwestycja w znacznym stopniu ograniczy prawo własności jego sąsiednich działek, na których znajdują się obiekty przemysłowe i rolnicze, a które mają być rozbudowywane. Organ odwoławczy rozpoznał odwołanie, nie wyjaśniając jednak, dlaczego S. O. jest stroną postępowania, podczas gdy inwestor kwestionował jego legitymację, a inne podmioty uznane za strony w I instancji nie brały udziału w II instancji. Sąd uchylił decyzję z przyczyn proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant: Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. O., G. N. Sp. z o.o z siedzibą w D. nad W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących S. O. i G. N. Sp. z o.o z siedzibą w D. nad W. po 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpatrzeniu wniosku spółki P. z siedzibą we W. z dnia 28 grudnia 2010 r. o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielnie pozwolenia na budowę, Starosta L. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 81 ust. 1, art. 82 ust. 1, art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej powoływanej jako prawo budowlane) oraz art. 104 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa), zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia: na budowę pięciu elektrowni wiatrowych o mocy 2,0 MW każda, na terenie gminy D., w miejscowościach: L. - na działkach nr [...], Z. - na działkach nr [...], i D. - na działkach nr [...] i [...]; oraz na budowę urządzeń do przesyłania energii elektrycznej w miejscowościach: D. - działki nr [...], L. - działki nr [...], Z.- działki nr [...] i B. - działki nr [...]. Organ wskazał, że wniosek inwestora, po uzupełnieniu braków formalnych, spełniał wszystkie wymogi ustawowe niezbędne do uwzględnienia wniosku. Inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, uzyskał niezbędne opinie, uzgodnienia, pozwolenia i inne dokumentu wymagane przepisami szczególnymi, a złożony w czterech egzemplarzach projekt budowlany został wykonany i sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, które w chwili sporządzenia projektu były członkami właściwej izby samorządu zawodowego oraz jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego częściowo w obrębie ewidencyjnym nr 1 Miasta Dobrzyń nad Wisłą oraz w obrębach ewidencyjnych Zbyszewo, Bachorzewo, Płomiany, Lenie Wielkie i Chalin w Gminie Dobrzyń nad Wisłą, zatwierdzonego uchwałą Nr V/33/03 Rady Miejskiej Dobrzyń nad Wisłą z dnia 28 kwietnia 2003 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 26 czerwca 2003 r. Nr 62, poz. 1017), a także z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia i decyzją Starosty L. z dnia [...] zezwalającą na wyłącznie z produkcji rolniczej gruntów rolnych pod budowę elektrowni wiatrowych. Organ zaznaczył również, że w toku prowadzonego postępowania, na podstawie art. 28 ust. 2 prawa budowlanego oraz art. 10 § 1 kpa, zawiadomiono strony o złożeniu przez spółkę P. wniosku o wydanie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, umożliwiając im zapoznanie się z dokumentacją złożoną przez inwestora. Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczętym postępowaniu, jedynie Z. S. i R. W. wnieśli zastrzeżenia do planowanej inwestycji. Po rozpatrzeniu złożonych uwag organ stwierdził, że wniesione zastrzeżenia nie stanowią podstawy do odmowy wydania pozwolenia na budowę. Projekt budowlany został bowiem opracowany zgodnie z ustaleniami w/w miejscowego planie zagospodarowania przestrzennego gminy D., a także zgodnie z obowiązującymi przepisami, a inwestor spełnił wymagania z art. 32 ust. 4, art. 33 ust. 2 prawa budowlane. W związku z tym, jak stwierdził organ, zobligowany był on uwzględnić wniosek spółki P., i zatwierdzić projekt budowlany oraz udzielić pozwolenia na budowę. Wskazaną decyzję organ I instancji doręczył inwestorowi spółce P. oraz 134 podmiotom, wskazanym w wykazie stron postępowania, stanowiącym załącznik do decyzji organu, w tym S. O. Od powyższej decyzji odwołał się S. O., wskazując, że planowana inwestycja będzie znajdować się w bardzo bliskiej odległości od należącej do niego działki nr [...], że działka ta przeznaczona jest pod zabudowę przemysłową i rolniczą i, że obecnie znajduje się na niej zakład przetwórstwa owoców i warzyw oraz magazyn płodów rolnych. Planowana jest rozbudowa zarówno części przemysłowej jak i rolniczej tej działki. Mają być dobudowane kolejne magazyny płodów rolnych o wysokości do 40 m. Odległość elektrowni wiatrowych usytuowanych na działkach nr [...] wynosić będzie ok. 140 m, zaś na działce nr [...] - 40 m od działki, na której odwołujący planuje w/w rozbudowę. Tak nieznaczna odległość uniemożliwi realizację planowanych inwestycji. Konieczna jest zatem zmiana lokalizacji inwestycji, dla której wydana została decyzja przez Starostę L. We wniesionym przez inwestora spółkę P. piśmie procesowym z dnia 8 czerwca 2010 r., stanowiącym odpowiedź na odwołanie S. O., inwestor wskazując na jego całkowitą bezprzedmiotowość, podkreślił że odwołujący niezgodnie z obowiązującym planem miejscowym, dokonał rozbudowy obiektu znajdującego się na terenie działki objętej planem miejscowym stanowiącej własność odwołującego, w postaci wybudowania hali przemysłowej. Dlatego też nie ma on postaw prawnych i faktycznych do kwestionowania planowanej inwestycji spółki P. Po rozpatrzeniu odwołania S. O., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 82 ust. 3 prawa budowlanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, że odwołujący zarówno na etapie sporządzania, na wniosek inwestora, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego planowaną inwestycją, jak i po otrzymaniu zawiadomienia S. L. o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, nie wnosił zastrzeżeń podniesionych w odwołaniu. Wskazując, że dla terenu objętego wnioskiem o pozwolenie na budowę uchwalony został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, określający przeznaczenie tego terenu pod lokalizację obiektów siłowni wiatrowych wraz z infrastrukturą techniczną i komunikacją wewnętrzną, organ podkreślił, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wiążą organ administracji wydający decyzje o pozwoleniu na budowę, w związku z czym tylko niezgodność projektu budowlanego z ustaleniami planu miejscowego oraz niezałączenie do wniosku o pozwolenie na budowę oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane mogłyby stanowić przyczynę do odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 prawa budowlanego). W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka jednak nie zaszła, gdyż projekt budowlany jak i projekt zagospodarowania terenu są zgodne z ustaleniami planu miejscowego. Jak wynika bowiem z projektu zagospodarowania terenu (arkusz nr 3), będące własnością skarżącego działki nr [...] i [...], stanowią grunty przeznaczone pod uprawy rolne, a nie pod zabudowę przemysłową oraz rolniczą jak twierdzi skarżący. Na mapie sytuacyjno-wysokościowej brak jest zaś obiektów budowlanych, o których mowa w odwołaniu, co stanowi o niezasadności podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Nadto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w § 11 ustala minimalną odległość wież wiatrowych od budynków wyłącznie mieszkalnych (500 m) oraz ustala, że pozostały teren, z wyjątkiem powierzchni zajmowanych pod konstrukcje wiatrowe i drogi wewnętrzne dojazdowe do siłowni, może być użytkowany rolniczo. Powyższą decyzję organ II instancji doręczył inwestorowi - spółce P. oraz odwołującemu S. O. Na powyższą decyzję S. O. i spółka G. z siedzibą w D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: - prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji publicznej z mocy art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 kpa; - prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji, która uprawnia do zagospodarowania terenu w sposób naruszający prawo własności osób trzecich. Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o uchylenia decyzji organu I i II instancji. W uzasadnieniu skargi, w/w stwierdzili, że okoliczność, iż dla terenu objętego wnioskiem o pozwolenie na budowę uchwalony jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie uprawnia organu do wydawania decyzji administracyjnych w zupełnym oderwaniu od okoliczności faktycznych sprawy, z naruszeniem prawa własności nieruchomości sąsiednich. Interpretacja jaką przyjął organ II instancji, prowadzi do wniosku, że w sytuacji tak ogólnikowego i szeroko sformułowanego celu planu jak w przedmiotowej sprawie, każdy wniosek o pozwolenie na budowę elektrowni wiatrowej na terenie objętym planem musiałby być załatwiony pozytywnie. Organ zatem nie badał jak zamierzone inwestycje ograniczają treść prawa własności nieruchomości sąsiednich, jakie będzie oddziaływanie obiektu na sąsiadujące nieruchomości, bowiem w jego ocenie plan miejscowy wiąże organ administracji orzekający w danej sprawie. Z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zwłaszcza z art. 6 tej ustawy, wynika - jak wskazali skarżący - że w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy uwzględniać zwłaszcza prawo własności, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1), i że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jednak nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich (art. 6 ust. 2 pkt 1). Skarżący S. O. wskazywał więc w odwołaniu, iż konieczna jest zmiana lokalizacji zamierzonej inwestycji, bowiem ta która jest planowa doprowadzi do znacznego ograniczenia przysługującego mu prawa własności działek sąsiednich, które nie są przeznaczone tylko pod uprawy rolne i na których znajduje się zabudowa przemysłowa i rolnicza (istniejące już przed wszczęciem przedmiotowego postępowania), która ma ulec powiększeniu. W 2006 r. na wniosek S. O. wydana została decyzja o pozwoleniu na rozbudowę hali magazynowej o maszynownię i przedmroźnię oraz na adaptację hali magazynowej na chłodnię do przechowywania owoców i warzyw - na działce nr [..]. Inwestycja ta jest kontynuowana, obecnie planowane jest oddanie do użytku kolejnych obiektów. Skarżący wyjaśnili, że wskazana działka uległa podziałowi na działki [...] i [...], i że teraz na tych działkach znajdują się omawiane obiekty. Działka nr [...] zabudowana jest obiektami takimi jak m.in. budynek przechowalni owoców i warzyw, a wszystkie obiekty na tej działce stanowią kompleks Przechowalnia D. Prawo własności zaś tej działki zostało przeniesione aktem notarialnym z dnia [..], Rep. [...] na rzecz spółki G., która w dniu 29 lipca 2010 r. złożyła wniosek o pozwolenie na budowę na tej działce dwóch magazynów chłodni z łącznikiem i zbiornikiem bezodpływowym. Z powyższego wynika, że planowana jest budowa obiektów o wysokości 40 m (dlatego też tych obiektów jeszcze nie ma na mapie sytuacyjno-wysokościowej) oraz, że w związku ze sposobem użytkowania wskazanych nieruchomości i planowaną ich rozbudową - wskutek realizacji inwestycji, dla której wydana została skarżona decyzja - prawo własności skarżących dozna istotnych ograniczeń, co w ogóle nie zostało rzetelnie zbadane przez orzekający w sprawie organ. Na tle poczynionych uwag i wskazanych okoliczności faktycznych, skarżący skonstatowali, że oceny zgodności założeń zgłoszonej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie można dokonywać wyłącznie w oparciu o podstawowe cele planu i przewidziane zamierzenia zagospodarowania terenu, że postanowienia planu miejscowego nie powinny być interpretowane w sposób nadmiernie ograniczający prawa właściciela, jak też nadmiernie rozszerzający istniejące ograniczenia praw właścicielskich oraz, że na żadnym innym etapie, jak tylko na tym, na którym wydaje się pozwolenie na budowę, winna być dokonywana prawidłowa ocena, czy zamierzona inwestycja nie narusza praw osób trzecich. To na tym etapie winny zostać rozstrzygnięte wszystkie szczegółowe kwestie dotyczące sposobu zagospodarowania działki inwestorów oraz wpływu planowanej przez nich inwestycji na sposób korzystania z nieruchomości sąsiednich. Tego jednak organ całkowicie w ocenie skarżących zaniechał. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1704/08, skarżący zaznaczyli, że ustawodawca, gwarantując konstytucyjnie ochronę własności i określając ramy korzystania z prawa własności nieruchomości w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie przyznał normatywnie, w sferze wykonywania prawa własności, prymatu prawu zabudowy nieruchomości nad prawem do korzystania z nieruchomości sąsiednich, w kontekście znoszenia uciążliwości związanych z zabudową przyległych terenów. Stąd teza o rozstrzyganiu ewentualnych wątpliwości na rzecz swobody inwestowania jest zdaniem skarżących nieuprawniona. Szeroka interpretacja ogólnych postanowień planu miejscowego, bez całkowitego uwzględnienia interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich doprowadziła w sprawie do rażącego ograniczenia prawa własności tych nieruchomości i rzeczywiście przyznała prymat prawu zabudowy nieruchomości objętej inwestycją nad prawem do korzystania z nieruchomości sąsiednich. Kwestionowane przedsięwzięcie, w ogóle nie uwzględnia interesów właścicieli sąsiednich działek, ingeruje w prawo własności osób trzecich i rażąco je ogranicza. Uciążliwości związane z funkcjonowaniem elektrowni wiatrowej uniemożliwią bowiem realizację planowanych inwestycji na nieruchomościach sąsiednich, które są dokonywane w granicach "dobrego sąsiedztwa", bez naruszania prawa własności osób trzecich. W ocenie skarżących, w przedmiotowej sprawie, poza wskazanymi powyżej uchybieniami prawa materialnego, naruszono także szereg przepisów proceduralnych, łamiąc przede wszystkim zasadę związania organu administracji publicznej prawem (art. 6 kpa), zasadę praworządności chroniącą interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa) oraz zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 kpa), a także art. 77 kpa nakazujący wyczerpujące zebrane i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, całkowicie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i jego argumentację. Dodatkowo organ wskazał, iż skarżąca spółka G. nie była stroną postępowania przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, a należąca aktualnie do niej działka nr [...] nie znajduje się w ustalonym przez Starostę L. obszarze oddziaływania obiektu. Skarżący S. O. nie poinformował natomiast organu odwoławczego, iż znajdująca się w obszarze oddziaływania obiektu działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i [...] oraz, że działkę nr [...] sprzedał w dniu [...] drugiej stronie skarżącej. Tym samym bezzasadny jest zarzut skargi braku rzetelnego zbadania przez organ odwoławczy tej kwestii, gdyż to obowiązkiem strony jest informowanie organu administracji, o każdej istotnej zmianie stanu faktycznego zaistniałej w toku postępowania, mającej wpływ na wynik sprawy. W ocenie organu skarżący S. O., dokonując sprzedaży działki nr [...], istotnie ograniczył nadany mu przymiot strony postępowania. Organ zarzucił, że skarżący S. O. podając odległości objętych inwestycją elektrownii wiatrowych cyt: "od działek należących do skarżącego", nie wskazuje, jakich działek jest obecnie właścicielem (nie podaje ich numerów). Ponadto organ zaznaczył, że zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym niedopuszczalnym jest opieranie decyzji administracyjnej na przypuszczeniach, iż realizacja zamierzeń budowlanych, może spowodować ograniczenia na działkach sąsiednich w przyszłości. Zdaniem organu, sprawa planowanej budowy magazynów i chłodni na działce nr [...], nie stanowi przedmiotu skarżonej decyzji, i będzie ona rozpatrywana w odrębnym postępowaniu przed Starostą L., w związku z czym nie ma podstaw aby uzależniać jej rozstrzygnięcie od decyzji objętej skargą. W ocenie organu, przy ocenie prawidłowości skarżonej decyzji, nie mogą być także brane pod uwagę twierdzenia skarżących o ich pokrzywdzeniu zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skoro w stosownym czasie i przy użyciu przysługujących ich środków nie zapobiegli oni niekorzystnym, w ich ocenie, ustaleniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy zarzucił również, że skarżący wskazując na naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 kpa, nie uzasadnili na czym miałoby polegać ich naruszenie. Pismem procesowym z dnia 7 października 2010 r. inwestor spółka P. szczegółowo ustosunkowała się do wniesionej w sprawie skargi na decyzję organu II instancji, wnosząc o jej oddalenie. Spółka podniosła, iż tyko ona jako inwestor jest stroną prowadzonego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, z uwagi na bark ustawowego ograniczenia w zagospodarowaniu terenu wokół inwestycji, wyznaczającego obszar jego oddziaływania. Zatem, w ocenie inwestora, zarówno spółce G. jak i S. O. nie przysługuje czynna legitymacja skargowa w niniejszym postępowaniu. Spółka wskazała również, powołując się na przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, iż planowane i zrealizowane inwestycje na terenach nieruchomości należących do skarżących, a znajdujących się na terenach oznaczonych w planie miejscowym symbolami EE i RP/EE, nie pozwalają na zaliczenie tychże gruntów do gruntów użytkowanych rolniczo, czego wymaga plan miejscowy, w związku z czym nie można mówić w sprawie o niezgodności planowanego zamierzenia inwestora z planem miejscowym, lecz o niezgodności znajdujących się na terenach skarżących obiektów przemysłowych i rolniczych z planem miejscowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, że zaskarżoną decyzję należało uchylić z przyczyn proceduralnych. W pierwszej kolejności należy wskazać, że możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia o przedmiocie sprawy, uwarunkowana jest stwierdzeniem braku przeciwwskazań formalnych ku temu. Zgodnie z art. art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) roboty budowlane - poza wyjątkami z art. 29-31, które w niniejszej sprawie nie mają zastosowania - można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Pozwolenie na budowę obiektu budowlanego w świetle art. 32 ust. 4 prawa budowlanego może być wydane wyłącznie temu, kto: 1) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; 1a) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności pozwolenia, o którym mowa w art. 23 i art. 23a ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, jeżeli jest ono wymagane; 2) złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego. W przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może, na wniosek inwestora, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. Artykuł 35 ust. 1 prawa budowlanego nakazuje, aby przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, właściwy organ sprawdził: 1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 punkt 1b, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7; 4) wykonanie – w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu – przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu – lub jego sprawdzenia – zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7. W razie spełnienia powyższych wymagań oraz wymagań z art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w prowadzonym w tym przedmiocie postępowaniu administracyjnym (art. 35 ust. 4 prawa budowlanego). Stronami takiego postępowania, w myśl art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, regulującego pojęcie strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, mogą być jednak poza inwestorem, wyłącznie właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanego obiektu budowlanego. Możliwość więc merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ administracyjny o spełnieniu warunków z art. 32 ust. 4 i z art. 35 ust. 1 prawa budowlanego i w konsekwencji udzielenie pozwolenia na budowę, powinna być poprzedzona prawidłowym określeniem stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, zgodnie z w/w art. 28 ust. 2 prawa budowlanego. Wskazany przepis warunkuje status strony w tymże postępowaniu od spełnienia kumulatywne dwóch przesłanek tj. określony podmiot musi posiadać tytuł prawny do nieruchomości w postaci prawa własności, użytkowania wieczystego lub trwałego zarządu oraz jego nieruchomość musi znajdować się w obszarze oddziaływania obiektu. Tym samym ustalenie obszaru oddziaływania określonego obiektu ma niezmiernie istotne znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego. Należy wskazać, iż definicja obszaru oddziaływania obiektu została zawarta w przepisie art. 3 pkt 20 prawa budowlanego, zgodnie z którą przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia, w zagospodarowaniu tego terenu. Obszar ten wyznacza się w chwili wszczęcia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę obiektu, mając na uwadze jego rodzaj i charakterystykę, w oparciu o przepisy powszechnie obowiązujące. Do przepisów tych należą, oprócz przepisów zawartych w ustawie prawo budowlane, również przepisy z zakresu ochrony środowiska, przepisy przeciwpożarowe, dotyczące dróg publicznych, ochrony zabytków i inne, a przede wszystkim przepisy wykonawcze do ustawy prawo budowlane określające warunki techniczne dotyczące różnych obiektów. W tym miejscu należy podkreślić, iż wskazane przepisy winny przewidywać ograniczenia w zagospodarowaniu terenu z powodu powstania w ich sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego, a więc np. zawierać regulacje odnoszące się do odległości obiektów i urządzeń budowlanych od innych obiektów i granic nieruchomości. Zatem tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, dają podstawę do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Należy zaznaczy również, iż obszarem oddziaływania obiektu, w zależności od sytuacji faktycznej, mogą być objęte nieruchomości nawet znaczenie oddalone od danego obiektu, ale też niekiedy oddziaływanie planowanego obiektu może ograniczać się do działki, na której będzie on zrealizowany. W przedmiotowej sprawie organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku spółki P., wydał w dniu [..], zgodnie z wnioskiem inwestora decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę pięciu elektrowni wiatrowych oraz urządzeń do przesyłania energii elektrycznej wraz z infrastrukturą towarzyszącą na terenie gminy D., którą doręczył inwestorowi spółce P. oraz 134 podmiotom, wskazanym w wykazie stron postępowania, stanowiącym załącznik do decyzji organu, w tym S. O. Wskazane w wykazie podmioty zostały również wcześniej zawiadomione o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji natomiast, po rozpatrzeniu odwołania S. O. od wskazanej decyzji organu I instancji, doręczył wydaną w dniu [...] decyzję utrzymującą w mocy w/w decyzję organu I instancji, wyłącznie inwestorowi - spółce P. oraz podmiotowi wnoszącemu odwołanie od decyzji organu I instancji – S. O. Jednocześnie organ II instancji nie odniósł się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zarówno do przyczyn uznania za stronę postępowania w sprawie pozwolenia na budowę wskazanej inwestycji odwołującego S. O., jak i do przyczyn nie uznania za strony tegoż postępowania pozostałych podmiotów wymienionych w wykazie stron postępowania, stanowiącym załącznik do decyzji organu I instancji. Nie przytoczył również żadnego konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, dającego podstawę do uczestnictwa w charakterze strony S. O. w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, z uwagi na ustawowe ograniczenia w zagospodarowaniu jego działek z powodu powstania w ich sąsiedztwie wskazanej inwestycji. Organ II instancji nie określił także obszaru oddziaływania wskazanej inwestycji. Należy zaznaczyć, że także na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie sposób jednoznacznie ustalić obszaru oddziaływania obiektu na nieruchomości sąsiednie. Zdaniem Sądu z dokumentów i dowodów zebranych w sprawie, w tym z zatwierdzonego projektu budowlanego dla przedmiotowego przedsięwzięcia, z rysunków i map dołączonych do akt sprawy, z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Nr V/33/03 Rady Miejskiej Dobrzyń nad Wisłą z dnia 28 kwietnia 2003 r. dla obszaru położonego częściowo w obrębie ewidencyjnym nr 1 Miasta Dobrzyń nad Wisłą oraz w obrębach ewidencyjnych Zbyszewo, Bachorzewo, Płomiany, Lenie Wielkie i Chalin w Gminie Dobrzyń nad Wisłą (Dziennik Urzędowy Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 26 czerwca 2003 r. Nr 62, poz. 1017) oraz z wyrysów z mapy tegoż planu, wyłania się uzasadnione przypuszczenie, że obszar oddziaływania obiektu ogranicza się do działek, na których będzie on zrealizowany, a przynajmniej nie obejmuje on – z uwagi na przeznaczenie rolne - należącej pierwotnie do S. O. działki nr [...], zlokalizowanej na terenach oznaczonych w planie miejscowym symbolami EE oraz RP/EE, na której obecnie znajduje się zakład przetwórstwa owoców i warzyw oraz magazyn płodów rolnych i której to planowana jest rozbudowa zarówno co do części przemysłowej jak i rolniczej, a która uległa podziałowi na działki [...] i [...]; niemniej jednak z uwagi na brak jednoznacznego ustosunkowania się organu do tej kwestii, nie można poczynić w tym zakresie nibudzących wątpliwości, definitywnych ustaleń. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż w Rozdziale 3 wskazanego planu miejscowego zostało określone przeznaczenie terenów objętych planem. I tak zgodnie z § 11 ust. 1 ustalono, że tereny oznaczone symbolami 1EE, 2EE, 3EE i 4EE przeznacza się pod lokalizację budowli wież siłowni wiatrowych wraz z infrastrukturą techniczną i komunikacją wewnętrzną, z określeniem m.in. warunku zachowania minimalnej odległości wież wiatrowych od budynków mieszkalnych - wynoszącej 500 m (§ 11 ust. 1 pkt 1 a), wymogu możliwości użytkowania rolniczego pozostałego terenu, z wyjątkiem powierzchni zajmowanych pod konstrukcje wiatrowe i drogi wewnętrzne dojazdowe do siłowni (§ 11 ust. 1 pkt 2) oraz zakazu wznoszenia na tym terenie jakiejkolwiek zabudowy mieszkaniowej (§ 11 ust. 3), natomiast tereny oznaczone symbolami 5RP/EE, 6RP/EE, 7RP/EE, 8RP/EE, 9RP/EE, 10 RP/EE, stosownie do § 12, przeznacza się pod uprawy rolne z warunkowym dopuszczeniem lokalizacji wież siłowni wiatrowych w przypadku zmiany parametru odległości budynku mieszkalnego od wieży siłowni wiatrowej poniżej 500 m, zaś teren oznaczony symbolem 11MU przeznacza się pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne z możliwością budowy usług nie należących do przedsięwzięć znacząco oddziaływujących na środowisko (§ 13). W niniejszej sprawie organ II instancji, jak już wskazano, nie czyniąc ustaleń co do kręgu podmiotów mogących być stronami prowadzonego postępowania administracyjnego i w konsekwencji nie badając czy odwołujący S. O. był rzeczywiście legitymowany do wniesienia odwołania, tj. czy jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, i nie wskazując dlaczego tylko on ze 134 osób będących stronami postępowania pierwszoinstancyjnego został uznany przez organ II instancji za stronę prowadzonego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, pomimo konsekwentnie podnoszonych przez inwestora zarzutów odnośnie uznania S. O. za stronę postępowania, rozpatrzył odwołanie wskazanego podmiotu, przyznając mu tym samym ten status, i opierał swoje rozstrzygnięcie, na merytorycznym przesądzeniu o zgodności projektu budowlanego inwestora z ustaleniami planu miejscowego, z uwagi na przeznaczenie działki nr [...] pod uprawy rolne, a nie pod zabudowę przemysłową czy rolniczą (art. 35 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego), i o spełnieniu warunków z art. 32 ust. 4 prawa budowlanego, a w konsekwencji o braku podstaw prawnych do odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 prawa budowlanego). Należy wyraźnie zaznaczyć, że aktywność procesowa podmiotu wyrażająca się we wniesieniu odwołania nie czyni go automatycznie stroną postępowania, natomiast brak tej aktywności nie pozbawia ją tego statusu. O tej ostatniej okoliczności decyduje bowiem na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie pozwolenia na budowę przepis prawa materialnego ograniczający możliwości zagospodarowania nieruchomości, z powodu powstania w jej sąsiedztwie określonej inwestycji (art. 28 ust. 2 prawa budowlanego). Zdaniem Sądu, wskazany sposób procedowania organu II instancji, rażąco naruszył przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy bowiem nie ustalając obszaru oddziaływania obiektu i nie wyjaśniając zarzutu inwestora co do kręgu stron postępowania, naruszył wyrażoną w art. 7 kpa zasadę prawdy obiektywnej, albowiem nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, do czego obliguje go art. 77 § 1 kpa. Tutejszy Sąd wyraża stanowisko, iż z obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywniej, wynika powinność organów, na każdym etapie postępowania, poszukiwania i przeprowadzania dowodów służących dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności w sytuacji gdy istnieją w tym zakresie wątpliwości stron postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy "stronie" odwołanie tylko do jednej instancji. Krąg stron postępowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę określa, jak wskazano powyżej, art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, stanowiący lex specialis w stosunku do art. 28 kpa. Tyko prawidłowe określenie strony postępowania daje podstawę prawną do rozpatrzenia przez organ II instancji odwołania od decyzji organu I instancji. Brak, znajdujących odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, ustaleń organu odwoławczego w tym zakresie, w sytuacji zarówno podnoszenia przez inwestora zarzutów co do kręgu stron postępowania, jak i pozbawienia przez organ II instancji statusu strony wszystkich poza odwołującym podmiotów mających ten status przed organem I instancji, stanowi o istotnym naruszeniu również wskazanych przepisów tj. art. 127 § 1 kpa i art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, oraz przepisu art. 107 § 1 i 3 kpa. Jednocześnie należy zaznaczyć, że brak wyjaśnienia przyczyn pozbawienia statusu strony postępowania podmiotów uznanych za strony postępowania przed organem I instancji, w sytuacji nie wyjaśnienia kwestii obszaru oddziaływania obiektu, czyni aktualnym zarzut pozbawienia tychże podmiotów prawa do dwuinstancyjnego postępowania (prawa do uczestniczenia w tymże postępowaniu, prawa do otrzymania na piśmie decyzji organu II instancji i w efekcie prawa do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego). Konstatując należy wskazać, iż następstwem naruszenia wyżej wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, było naruszenie przepisu ustawy Prawo budowlane określonego w art. 28 ust. 2. Naruszenie zaś art. 28 ust. 2 prawa budowlanego nie pozwalało na prawidłowe, merytoryczne rozstrzygnięcie o istocie sprawy w oparciu o art. 32 ust. 4 i art. 35 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 4 prawa budowlanego. Odnosząc się zaś do kwestii legitymacji procesowej spółki G., należy wskazać, że w przypadku uznania, iż działka nr [...] znajdowała się pierwotnie w obszarze oddziaływania kwestionowanej inwestycji, w sytuacji zmiany podmiotowej w toku postępowania prawa własności części tejże nieruchomości, w wyniku jej podziału na działki nr [...] i [...] i przeniesienia aktem notarialnym z dnia [...] prawa własności działki nr [...] na rzecz spółki G., nie można co do zasady, tak jak to uczynił w sprawie organ II instancji, z góry pozbawić nowego właściciela tj. spółki G., jako następcy prawnego - w myśl art. 30 § 4 kpa – S. O. w zakresie prawa własności działki nr [..] i uprawnień procesowych w prowadzonym postępowaniu administracyjnymi i sądowoadministracyjnym, legitymacji procesowej do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony postępowania. Ustalenie w tym zakresie zdeterminowane winno być bowiem ustaleniem obszaru oddziaływania inwestycji zarówno odnośnie działki nr [...] – stanowiącej własność S. O., jak i odnośnie działki nr [...] stanowiącej aktualnie własność spółki G. Tym samy chybiony jest argument organu II instancji, że skoro spółka G. nie była stroną postępowania przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, to należąca aktualnie do niej działka nr [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, oraz że S. O., dokonując sprzedaży działki nr [..], istotnie ograniczył nadany mu przymiot strony postępowania. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 2 wyroku podjęto zgodnie z art. 152 ppsa. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w oparciu o art. 200 ppsa, § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2006 r., Nr 225 poz. 1635 ze zm.) w zw. z częścią IV załącznika do w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło