II SA/Rz 1097/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Ewa Partyka Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Przedmiotem skargi jest decyzja P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [..] marca 2009 r. Nr [...] w sprawie zwrotu przez A.C. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Decyzja ta została wydana na podstawie art. art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 97 ust. 5 i art. 94 ust. 1a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Z r., Nr 43 poz. 277 ze zm.) oraz § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 i § 3a ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468 ze zm.) zmienionego rozporządzeniem tego organu z dnia 31 października 2008 r. (dz. U. Nr 203, poz. 1274). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Komendant Powiatowy Policji w D. decyzją z dnia [..] stycznia 2000 r. Nr [...] przyznał pełniącemu służbę w KPP w D. A.C. pomoc finansową w kwocie [...] zł. na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej. Rozkazem personalnym z dnia [..] kwietnia 2003 r. Nr [...] Komendant Powiatowy Policji w D. zwolnił A.C. ze służby w Policji z uwagi na wymierzenie mu prawomocnym orzeczeniem z dnia [..] listopada 2002 r. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby za popełnienie czynów noszących znamiona przestępstwa, za które został następnie skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt II K 26/08. Decyzją z dnia [..] października 2008 r. Nr [...] Komendant Powiatowy Policji w D. zobowiązał A.C. do zwrotu pomocy finansowej w kwocie [...] zł. Na skutek wniesionego przez niego odwołania P.Komendant Wojewódzki Policji z uwagi na uchybienia przepisom postępowania oraz błędnie określoną podstawę prawną zwrotu pomocy finansowej, decyzją z dnia [..] listopada 2007. r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji, przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejną wydaną przez siebie w dniu [...] stycznia 2009 r. decyzją Nr [...] Komendant Powiatowy Policji w D. ponownie zobowiązał A.C. do zwrotu pomocy finansowej w kwocie [...] zł., przy czym postanowieniem z dnia [..] lutego 2009 r. z urzędu sprostował błąd pisarski w tej decyzji dot. słownego oznaczenia przypisanej do zwrotu kwoty (na skutek zażalenia A.C. postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem P. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [..] marca 2009 r., a wniesiona na nie skarga oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 408/09). We wniesionym od decyzji z dnia [..] stycznia 2009 r. odwołaniu A.C. podniósł w szczególności brak poinformowania go o warunkach ewentualnego zwrotu udzielonej pomocy, brak wcześniejszego wezwania go do jej zwrotu, nieokreślenie sposobu jej wyliczenia, a także naruszenie podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak powiadomienia go o wszczęciu postępowania w tej sprawie oraz miejscu, gdzie może składać wnioski i dowody oraz zapoznać się z materiałami postępowania. W wyniku rozpatrzenia odwołania P. Komendant Wojewódzki Policji wymienioną na wstępie decyzją z dnia [..] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia [..] stycznia 2009 r. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów Komendant Wojewódzki Policji wskazał na treść art. 94 ust. 1a ustawy o Policji statuujący obowiązek zwrotu pomocy finansowej o której mowa w ust. 1 tego artykułu (na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość) przez osobę, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec której orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Obowiązek ten precyzuje § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej (...), stosownie do którego pomoc finansowa podlega zwrotowi w razie gdy osoba która ją otrzymała została prawomocnie skazana za przestępstwo, o którym mowa wart. 94 ust. 1a ustawy o Policji. Dlatego też pomoc finansowa została przypisana do zwrotu dopiero z chwilą otrzymania prawomocnego wyroku SR w Ropczycach z dnia 7 kwietnia 2008 r. Kwestię ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi pomocy reguluje natomiast § 5 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia; zgodnie z nim do ustalenia wysokości kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi przyjmuje się liczbę norm zaludnienia określoną w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej oraz stawkę tej pomocy obowiązującą w dniu powstania obowiązku jej zwrotu. Na decyzję P. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [..] marca 2009 r. A.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. wnosząc o uchylenie w całości jej oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji w D. Decyzji organu II instancji skarżący zarzucił naruszenie art. 51 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 94 ust. 1a ustawy o Policji, przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów oraz art. 7, art. 9 i art. 11 Kpa poprzez: - brak zrozumiałego wyjaśnienia i uzasadnienia dla zwrotu kwoty [...] zł w sytuacji, gdy w ramach pomocy finansowej otrzymał on kwotę [...] zł, - brak dostępu do dokumentów wyliczających wysokość kwoty do zwrotu, - brak pouczenia co do możliwości żądania zwrotu przez udzielającego pomocy, która to pomoc zgodnie z decyzją z dnia [..] stycznia 2000 r. miała mieć charakter bezzwrotny, - wielokrotnego wskazywania różnych kwot cyfrowo i pisemnie, do zwrotu których jest rzekomo zobowiązany, - brak powiadomienia go o wszczęciu postępowania w sprawie zobowiązania do zwrotu pomocy finansowej, - brak powiadomienia, gdzie i do jakiej sygnatury sprawy mogą być składane wnioski i dowody w sprawie i gdzie można zapoznać się z materiałami postępowania przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę P.Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie w całości ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że stawka pomocy o jakiej mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. stanowiąca podstawę ustalenia wysokości kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi została ustalona na podstawie jego § 4 ust. 1-3 i w dniu wydania decyzji przez Komendanta Powiatowego Policji w D. tj. [..] stycznia 2009 r. wynosiła [...] zł. A.C. w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy finansowej posiadał uprawnienie do 3 norm zaludnienia, co daje kwotę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie bezspornym między stronami jest, że skarżący sporną pomoc finansową otrzymał decyzją Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia [..] stycznia 2000 r. Bezspornym również jest, że podstawą prawną udzielenia w/w pomocy był przepis art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm./ oraz przepisy Zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów /M.P. Nr 76, poz. 709/ wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 94 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o Policji. W świetle § 5 ust. 1 Zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r., udzielona pomoc finansowa podlegała zwrotowi w razie jej nienależnego pobrania /1/ a także zwolnienia policjanta ze służby przed upływem 10 lat /2/. Innych podstaw zwrotu przez funkcjonariusza przyznanej pomocy finansowej obowiązujące wówczas przepisy nie przewidywały. Takie uregulowanie prawne oraz okres pełnienia służby przez skarżącego /od 1.10.1990r /, dało podstawę Komendantowi Powiatowemu Policji w D. do sformułowania w wydanej decyzji Nr [...] z dnia [..] stycznia 2000 r. pkt. 11, z którego wynika, że pomoc finansowa nie podlega zwrotowi z dniem [..] października 2000 r. Taki stan prawny, w omawianym zakresie, trwał do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 158, poz. 1122/ na mocy której , w art. 1 pkt. 26 dodano do art. 94 ust. 1 a stanowiący, że osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec której orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jest obowiązana do zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Wyżej powołana ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw nie zawierała w tym zakresie przepisów przejściowych stanowiąc jedynie w art. 11, że ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia - tj. 5 września 2006 r. Wskazać również należy, że w tym okresie obowiązywało już rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz. U. Nr 131, poz. 1468/ wydane w oparciu o delegacje ustawową zawartą w art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz. U., z 2000r nr 101, poz. 1092 ze zm./ które wchodząc w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia / data ogłoszenia 16 listopada 2001 r./ w § 8 stanowiło, że jego przepisy stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie, zaś w § 9 ustalając, że przepisy tego rozporządzenia mają zastosowanie przy ustalaniu pomocy finansowej dla policjantów od dnia 1 stycznia 2001 r. Przepisy wyżej powołanego rozporządzenia, tak jak obowiązujące wówczas przepisy ustawowe nie zmieniały podstaw zwrotu pomocy finansowej przez funkcjonariusza policji. Dopiero zmiana tego rozporządzenia Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 października 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz. U. Nr 203, poz. 1274/ § 1 pkt.4 dodała do § 5 pkt. 3 stanowiąc, że pomoc finansowa podlega zwrotowi gdy osoba, która ją otrzymała, została prawomocnie skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 94 ust. 1 a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. W tym stanie prawnym, w ocenie Sądu, brak jest podstawy do żądania od skarżącego zwrotu udzielonej decyzją Nr [...] Komenadnta Powiatowego Policji w D. z dnia [..] stycznia 2000 r. pomocy finansowej na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Decyzja ta, zgodnie z zapisem jej pkt. 11 została wykonana z dniem [..] października 2000 r., zaś nowelizacja ustawy o Policji wprowadzająca uregulowanie jako kolejnej podstawy zwrotu otrzymanej pomocy finansowej - skazanie prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa - weszła w życie dnia 20 września 2006 r. i nie zawierała przepisów wprowadzających. Skarżący skazany został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt IIK 26/08. Oznacza to, że organy, stosując obecnie obowiązujące przepisy do zdarzeń przeszłych naruszyły konstytucyjną zasadę praworządności ustanowioną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Działanie na podstawie prawa to działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania decyzji administracyjnej . Konstytucyjna zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji w konsekwencji biorąc pod uwagę również przepisy przejściowe , a przy ich braku - cezurę obowiązywania mającego mieć zastosowanie przepisu. Konsekwencją normy zawartej w art. 7 Konstytucji jest zakaz retroakcji zakazujący podmiotowi interpretującemu takiej wykładni norm, która prowadziłaby do uznania, że odnoszą się do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie /M. Zirk-Sadowskii, Problemy intertemporalne w orzecznictwie sądowym, W -wa 1999 r. s.6-7/. Z przyczyn wyżej podniesionych Sąd nie odnosi się do pozostałych zarzutów skargi. W świetle powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.