II SA/Rz 1181/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk SO (del.) Anna Bembenek /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]. W dniu [..] czerwca 2010r. A.M. złożyła do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U.D. wniosek o zasiłek celowy na pokrycie strat powstałych w dniu [..].05.2010r. w wyniku podtopienia. Decyzją z dnia [..] czerwca 2010r. znak : [...] Burmistrz U.D. odmówił Pani A.M. przyznania tego zasiłku argumentując, iż do powstania strat doszło głównie w obejściu budynku mieszkalnego a nie w samym budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania A.M. decyzją z dnia [..] lipca 2010r. [...] uchyliło decyzję Burmistrza U.D. z dnia [..] czerwca 2010r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na konieczności wyjaśnienia charakteru i rozmiaru doznanych przez wnioskodawczynię szkód. Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz U.D. decyzją z dnia [..] sierpnia 2010r. [...] odmówił A.M. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych z podtopieniem , które miało miejsce w dniu [..] maja 2010r. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) oraz art. 2 ust.1 , art. 3 ust. 1,3 i 4 , art. 40 ust.1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( t.j. : DZ. U. z 2009r. nr 175 , poz. 136 z późn. zm. ) .Powyższa decyzja poprzedzona została ustaleniem , iż komisja dokonująca w dniu [..].08.2010r. wizji w terenie nie stwierdziła uszkodzeń mechanicznych szamba ani szkód w budynku mieszkalnym. W ocenie organu brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego, ponieważ zgłoszone straty powstałe w wyniku obfitych opadów atmosferycznych nie dotyczą niezbędnych potrzeb bytowych. W odwołaniu od powyższej decyzji A.M. zarzuciła, że oględziny nieruchomości zostały przeprowadzone w obecności jej syna i bez uprzedniego zawiadomienia samej zainteresowanej. Nadto podniosła, że w wyniku podtopienia poniosła duże straty materialne, ponieważ budynek gospodarczy uległ zniszczeniu , fundamenty domu wymagają osuszenia, płytki elewacyjne odpadają , kanalizacja nie działa, szambo należy zdemontować a zbiorniki podnieść do poziomu nawiezionej ziemi. Powołując się na te okoliczności A.M. podała, że domaga się wypłaty kwoty 6000 zł oraz powołania niezależnej komisji w celu otrzymania od Skarbu Państwa odszkodowania w kwocie do 20.000 zł. Decyzją z dnia [..].10.2010r. znak ; [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza U.D. z dnia [..] sierpnia 2010r. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 17 pkt 1 i art. 138 par.1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) oraz art. 2 ust.1 , art. 3 ust. 1, art. 40 ust.1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( t.j.:DZ. U. z 2008r. nr 115 , poz. 728 z późn. zm.). W pisemnych motywach decyzji wskazano, że organ I instancji odmawiając przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego w związku z powodzią z dnia [..] maja 2010r. nie przekroczył granic uznania administracyjnego i prawidłowo rozstrzygnął sprawę. Odwołująca dzięki skutecznej akcji straży pożarnej nie poniosła szkód , które można zaliczyć " do niezbędnych potrzeb bytowych rodziny" .W ocenie organu nie sposób uznać , że szkody polegające na odpadaniu płytek elewacyjnych, zalaniu fundamentów czy zniesieniu przez wodę części szopy stanowiły przeszkodę w normalnym funkcjonowaniu rodziny w zakresie podstawowych funkcji bytowych. Także zamulenie szamba powoduje jedynie przejściowe trudności w korzystaniu z nieuszkodzonych instalacji sanitarnych i "nie może być przyrównywane do zniesienia, wskutek żywiołu, normalnego funkcjonowania rodziny". Na powyższą decyzję A.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając brak należytego wyjaśnienia sprawy , oparcie ustaleń na wyjaśnieniach kierownika ustrzyckiego Ośrodka Pomocy Społecznej , nie uwzględnienie zasad współżycia społecznego oraz nie spełnienie wymogu przekonania strony o zasadności odmowy przyznania zasiłku. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że usunięcie strat wymaga znacznych nakładów finansowych oraz wskazywano na niedogodności obecnego funkcjonowania rodziny, w tym związane z korzystaniem "z przydomowego wychodka" w związku z zamuleniem szamba. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymując dotychczasową argumentację , wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje : Zgodnie z art.184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997r. oraz art. 1 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest w aspekcie zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 par.2 cytowanej ustawy). Zakres tej kontroli wyznacza art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270 ze zm.) , zwanej dalej p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza , że w postępowaniu sądowo-administracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów . W oparciu o przepis art. 145 par.1 pkt 1 p.p.s.a. , Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub w części , jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego – a to art. 7, art.10, art. 77 par.1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło również do przekroczenia granic uznania administracyjnego, co przesądza o naruszeniu przepisu prawa materialnego , a to art. 40 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. – o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2009r. , nr 175, poz. 1362 ze zm.) w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie był wniosek Pani A.M. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w dniu [..].05.2010r. w wyniku podtopienia. Zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 09.175.1362), zwanej dalej u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa , mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych , których nie są one w stanie pokonać , wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Szczegółowe zasady i formy tej pomocy reguluje ustawa uzależniając generalnie w art. 8 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od kryterium dochodowego. Jednym z wyjątków od tej zasady jest zasiłek celowy , o którym mowa w art. 40 ust.1 u.p.s. Zasiłek ten może być przyznany osobie albo rodzinie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego. Niewątpliwie pod pojęcie zdarzenia losowego podpada podtopienie budynku w wyniku ulewnego deszczu. Rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłków celowych , o których mowa w art. 40 ust.1 u.p.s. wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. W takim przypadku przedmiotem kontroli sądowej jest zbadanie , czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony , a także czy orzeczenie jest uzasadnione w sposób należyty i poddający się weryfikacji. Podkreślenia wymaga, że działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza , jak wynika z art. 7 k.p.a. , załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uszczegółowieniem tej zasady jest wyżej przytoczony art. 2 ust. 1 u.p.s. oraz art. 3 ust.4 u.p.s. Z całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, iż powyższym wymaganiom organy nie sprostały. Wbrew zaleceniom organu odwoławczego zawartym w uzasadnieniu decyzji z dnia [..] lipca 2010r. organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę nie wyjaśnił, czy szambo i kanalizacja funkcjonują a organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę powyższych uchybień nie dostrzegł. Z akt administracyjnych wynika, że podstawą dokonania ustaleń w zakresie dotyczącym funkcjonowania szamba i kanalizacji były oględziny dokonane w dniu [..].08.2010r. przez komisję składającą się z pracowników Urzędu Miejskiego w U.D. i Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U.D. Z protokołu sporządzonego w związku z dokonaniem oględzin wynika jedynie, iż szambo nie posiada uszkodzeń mechanicznych . Protokół nie zawiera żadnej wzmianki o tym , czy kanalizacja funkcjonuje, co jest okolicznością istotną z punktu widzenia oceny, czy na skutek podtopienia skarżąca doznała szkód skutkujących niemożnością funkcjonowania rodziny w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto podkreślenia wymaga, iż oględziny zostały przeprowadzone bez obecności zainteresowanej jak również dorosłego domownika zainteresowanej, co skutkuje uznaniem , że przeprowadzone zostały wadliwie, z naruszeniem prawa skarżącej do złożenia wyjaśnień w przedmiocie stanu faktycznego utrwalonego w protokole oględzin. Protokół wskazuje, iż szambo nie posiada uszkodzeń mechanicznych . Z doświadczenia życiowego wynika , iż nie tylko uszkodzenia mechaniczne mogą być przyczyną niedrożności kanalizacji. Do takiego rezultatu mogło doprowadzić zamulenie szamba w wyniku zalania. Należało zatem zbadać , czy taka sytuacja ma w rozpatrywanym przypadku miejsce. W świetle art. 40 ust.1 wyżej powołanej ustawy brak jest podstaw do tego, by rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku ze stratami poniesionymi w wyniku zdarzenia losowego wyłączać co do zasady możliwość uwzględnienia kosztów związanych z przeprowadzeniem prac remontowych zmierzających do przywrócenia domu do stanu sprzed zatopienia. Jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest z jednej strony to, czy osoba lub rodzina jest w stanie przy wykorzystaniu własnych zasobów sprostać zadaniu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej a z drugiej strony wysokość środków, którymi właściwy ośrodek pomocy społecznej dysponuje. Jest faktem powszechnie znanym, że na cel udzielania pomocy osobom poszkodowanym w związku z powodziami, jakie nawiedziły Polskę w maju i czerwcu 2010r. przeznaczone zostały środki pochodzące z budżetu państwa. Organ powinien zatem wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji, czy takie środki otrzymał, czy ze środków takich skorzystały inne osoby poszkodowane na terenie właściwości Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U.D. i czy z uwagi na wysokość tych środków jest możliwe udzielenie pomocy w danym przypadku we wnioskowanym zakresie. Brak należytego rozważenia tych okoliczności powoduje, iż nie można zweryfikować zasadności odmowy . Mając na uwadze wyżej wskazane wadliwości proceduralne wskazać należy, iż trafnie skarżąca zarzuca, iż uzasadnienie decyzji nie przekonuje o zasadności odmowy przyznania zasiłku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 par.1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270) – należało orzec jak w sentencji.