I SA/Gl 1212/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie NSA Eugeniusz Christ, Przemysław Dumana, Protokolant Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej: O.p.), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]. nr [...], którą odmówiono A Sp. z o.o. z siedzibą w K. rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2007 r. w kwocie podstawowej [...] zł. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia SKO przedstawiło przebieg postępowania wszczętego wnioskiem A Sp. z o.o. (dalej w skrócie: A lub spółka), które w dniu 7 lutego 2008 r. wystąpiły o umorzenie lub rozłożenie na raty powyższej zaległości podatkowej w ramach pomocy de minimis, powołując się na konieczność naprawienia szkód wyrządzonych przez katastrofę budowlaną ([...]), a także konieczność restrukturyzacji spółki oraz zapewnienie realizacji programów regionalnych skierowanych do obszarów [...]. We wniosku powołano się na trudną sytuację przedsiębiorstwa, będącą następstwem katastrofy oraz wskazano, że środki z umorzenia zaległości podatkowych pozwolą na jego restrukturyzację i utrzymanie się na rynku oraz zaspokojenie roszczeń osób poszkodowanych w katastrofie. Odmawiając uwzględnienia wniosku Prezydent Miasta C. powołał się na przepisy art. 13 § 1 pkt 1, art. 67 b § 1 pkt 2, art. 67a § 1 pkt 3 i art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) oraz rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379/5 z dnia 28 grudnia 2006 r.) i wskazał, że wnioskodawca odpowiada kryteriom przedsiębiorcy w trudnej sytuacji ekonomicznej, ocenianych według Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, zawartych w Komunikacie Komisji (Dz. Urz. UE C 244/2 z dnia 1 października 2004 r.) . Zgodnie z tymi przepisami pomoc de minimis nie może być udzielona przedsiębiorcy w trudnej sytuacji. O trudnej sytuacji podatnika świadczą następujące ustalenia, poczynione w przeprowadzonym postępowaniu: 1) Spółka posiada zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za 2006 r. (w kwocie [...]), za 2007 r. (w kwocie [...]), za 2008 r. (w kwocie [...] i za 2009 r.(w kwocie [...]), które są egzekwowane na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, przy czym postępowanie egzekucyjne jest mało skuteczne, a egzekwowane kwoty pokrywają zaledwie koszty egzekucyjne. 2) Spółka nie posiada żadnych nieruchomości, z których mogłaby być prowadzona egzekucja. 3) Prezydent Miasta C. rozwiązał w październiku 2006 r. z A Sp. z o.o. w trybie natychmiastowym bez zachowania terminów wypowiedzenia umowę dzierżawy gruntów na terenie [...], które spółka dzierżawiła od 1995 r. 4) Z informacji przedstawionej przez pełnomocnika spółki pismem z dnia 10 grudnia 2009 r. o jej kondycji finansowej wynika, że w 2004 r. spółka poniosła stratę w wysokości [...], w 2005 r. uzyskała zysk w kwocie [...], w 2006 r. poniosła stratę w kwocie [...] ,w 2007 r. uzyskała zysk w kwocie [...], w 2008 poniosła stratę w kwocie [...] i w 2009 r. (za okres od stycznia do października) poniosła stratę w kwocie [...]. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik A zarzucił: 1) naruszenie art. 207 § 2 O.p. i brak rozpatrzenia sprawy co do istoty poprzez nieustalenie czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika lub interes społeczny, a także przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i brak dokładnej analizy sytuacji finansowej spółki, 2) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że umowa dzierżawy z dnia 22 kwietnia 1995 r. uległa rozwiązaniu oraz, że wypowiedzenie tej umowy świadczy o trudnej sytuacji spółki, 3) brak analizy czy spółka spełnia przesłanki, o których mowa w pkt. 4.2. Komunikatu Komisji – Tymczasowych wspólnotowych ram prawnych w zakresie pomocy państwa ułatwiające dostęp do finansowania w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego (Dz. Urz. UE z 2009 r. 16/01) i naruszenie powyższego przepisu przez uznanie, że spółce nie może być przyznana pomoc de minimis, 4) naruszenie art. 67 a § 1 w związku z art. 67 b § 1 O.p. poprzez bezpodstawną odmowę udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, 5) naruszenie art. 121 § 1 O.p. przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych, 6) naruszenie art. 210 § 4 O.p. przez niezawarcie w uzasadnieniu decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadniając powyższe zarzuty pełnomocnik zakwestionował przede wszystkim ustalenie, że spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, powołując się na jej wyniki gospodarcze z lat 2001-2003 (które pominięto w zaskarżonej decyzji) oraz zysk osiągnięty w 2007 r., a także – na nadal sporną kwestię skuteczności wypowiedzenia umowy dzierżawy (będącą przedmiotem postępowania sądowego). Podniósł także argument, że problemy finansowe A pojawiły się dopiero jako wynik katastrofy budowlanej w [...], a pogłębił je światowy kryzys gospodarczy w 2008 r. Ta ostatnia okoliczność, zdaniem pełnomocnika, obligowała organ do oceny, czy do sytuacji spółki nie mają zastosowana wytyczne wspólnotowe dotyczące rozszerzenia zakresu pomocy de minimis z uwagi na ogólnoświatowy kryzys gospodarczy, określone w pkt. 4.2.2 powołanych wyżej Tymczasowych wytycznych. Organ odwoławczy nie uwzględnił powyższego odwołania, a w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia podtrzymał zasadnicze ustalenie organu pierwszej instancji, co do tego, że wnioskujące o umorzenie zaległości podatkowej A jest przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu przepisów wspólnotowych. Podkreślił przy tym, że oceny tej dokonano w oparciu o bezpośrednio obowiązujące akty prawa wspólnotowego dotyczące pomocy w ramach zasady de minimis, w tym przypadku – pkt 7 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379/5) i pkt 9 - 11 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C 244 z 1 października 2004 r.), powołane zaś przez pełnomocnika Wytyczne z 2009 r. nie mają charakteru wiążącego, przewidują zmianę zasad udzielania pomocy, ale w formie programów a nie pomocy indywidualnej, ponadto odnosić się ona ma do podmiotów, których trudna sytuacja ekonomiczna nie powstała przed dniem 1 lipca 2008 r., a stan zagrożenia występujący po tej dacie jest wynikiem kryzysu ekonomicznego – pkt 4.2.2 lit. b) i c). Organ odwoławczy raz jeszcze przedstawił dane o wynikach gospodarczych spółki za lata 2001- 2009 wskazując, że i przed 2006 r. sytuacja ta nie była stabilna, a po 2006 r. straty spółki w zasadzie stale narastały, uniemożliwiając wywiązywanie się z zobowiązań podatkowych. Wskazał także, że sama spółka podkreślała swe trudne położenie ekonomiczne, jako uzasadnienie wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych. SKO uznało także za nieuzasadnione zarzuty naruszenia przepisów procesowych, wskazując przede wszystkim, że sprawa została rozstrzygnięta co do istoty (odmową rozłożenia na raty zaległości podatkowej), a w uzasadnieniu decyzji przedstawiono prawidłowo powody takiego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sformułowano następujące zarzuty pod adresem powyższej decyzji: 1) naruszenie art. 207 § 2 w związku z art. 235 O.p. poprzez nierozpatrzenie sprawy co do istoty; 2) naruszenie art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, prowadzącą do błędnego ustalenia, iż: a) na dzień złożenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości w podatku od nieruchomości za 2007 r. spółka była przedsiębiorstwem w trudnej sytuacji b) trudna sytuacja spółki powstała przed 1 lipca 2008 r. 3) naruszenie art. 121 § 1 O.p. poprzez działanie uchybiające zasadzie budowania zaufania do organów podatkowych. W oparciu o powyższe zarzuty złożono wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony, odnośnie pierwszego zarzutu, stwierdził, że organy podatkowe powinny dokonać oceny, czy wnioskujący o umorzenie podmiot spełnia kryterium udzielenie pomocy de minimis według stanu faktycznego z chwili złożenia wniosku. W niniejszej sprawie wniosek został złożony w 7 dniu 7 lutego 2008 r. i w tym czasie spółka nie była przedsiębiorstwem w trudnej sytuacji, więc pomoc de minimis mogła jej zostać udzielona. Pełnomocnik podkreślił, że organ pierwszej instancji, wydając poprzednią decyzję odmowną ocenił, że podatnik znajduje się w dobrej sytuacji finansowej. Powołanie się więc w zaskarżonej decyzji na późniejszą sytuację faktyczną, jest nieuzasadnione, gdyż istotą sprawy jest zasadność wniosku z dnia 7 lutego 2008 r. na dzień jego złożenia. Pełnomocnik wskazał ponadto, że w decyzji odwoławczej nie odniesiono się do wszystkich zarzutów odwołania, w tym zarzutu błędów w ustaleniach faktycznych. W zakresie zarzutu naruszenia art. 191 O.p. pełnomocnik ponownie powołał się na fakt, że w chwili składnia wniosku o rozłożenie na raty spółka nie była w trudnej sytuacji, a stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że również przed 2006 r. jej sytuacja nie była stabilna, a później ulegała stałemu pogorszeniu, nie jest zgodne z ustaleniami w sprawie, w tym – z faktem osiągnięcia zysku w 2007 r. Argumentem w zakresie oceny sytuacji finansowej spółki nie może być także występowanie zaległości w podatku od nieruchomości, skoro właśnie istnienie tych zaległości jest powodem ubiegania się o umorzenie. Naruszenie art. 121 § 1 O.p., zdaniem pełnomocnika skarżącej, polegało głównie na długotrwałości rozpoznawania wniosku strony, przy czym w początkowym okresie odmowę uwzględnienia wniosku uzasadniono dobrą sytuacją spółki, a następnie – w niniejszej sprawie - jej złą sytuacją finansową, uniemożliwiającą udzielenie pomocy de minimis. Ponadto, w zasadę zaufania godzi także zaniechanie dokonania oceny, czy do podatnika nie mogą mieć zastosowania nowe regulacje prawne, przewidziane w związku z ogólnoświatowym kryzysem gospodarczym, mimo iż w swym piśmie z dnia 16 lipca 2009 r. spółka podniosła iż kryzys spowodował pogorszenie się jej sytuacji. Odpowiadając na skargę Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł o jej oddalenie. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 207 § 2 O.p. stwierdził, że całkowicie nieuzasadnione jest żądanie strony, aby przesłanki udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych oceniać w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie złożenia wniosku, a nie stan sprawy istniejący w dacie wydania decyzji. Na poparcie swego stanowiska przytoczył liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Podkreślił przy tym, że przedmiotem rozstrzygnięcia nie jest poprawność wniosku, ale przyznanie określonego uprawnienia podatnikowi, w oparciu o analizę jego sytuacji w chwili podejmowania przez organ decyzji administracyjnej. W dalszej kolejności organ raz jeszcze przedstawił powody, dla których uznał wnioskodawcę za przedsiębiorstwo zagrożone i to już w okresie poprzedzającym 1 stycznia 2008 r. Podkreślił, że analiza wyników działalności gospodarczej A została przeprowadzona prawidłowo, a skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, że w roku 2008 jej straty nie rosły, obroty nie malały, nie zmniejszały się przepływy środków pieniężnych, jej zadłużenie nie rosło, a wartość aktywów netto nie malała i nie była zerowa. Organ podkreślił, że kwota zysku osiągniętego w 2007 r. w żadnej mierze nie mogła wpłynąć na poprawę sytuacji finansowej spółki, wobec wysokości strat. Wniosek co do niewypłacalności spółki, oparty na stwierdzeniu istnienia zaległości w podatku od nieruchomości także był, zdaniem organu odwoławczego, w pełni uzasadniony, gdyż oprócz lat 2006 i 2007, co do których spółka złożyła wnioski o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości w tym podatku, odnotowano zaległości w podatku od nieruchomości za kolejne okresy, tj. lata 2008 i 2009, co może wskazywać albo na trwały brak środków finansowych albo celowe pomijanie powyższych zależności publicznoprawnych przez podatnika. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że wcześniejsze decyzje organu pierwszej instancji, w tym powołujące się na dobrą sytuację finansową strony skarżącej, zostały uchylone i nie mogą rzutować na ocenę prawidłowości stanowiska zajętego w niniejszej sprawie. Nie świadczą też o naruszeniu zasady zaufania, gdyż poglądy w nich zawarte zostały zweryfikowane, a obecne rozstrzygnięcie zostało oparte na obiektywnie ustalonym stanie faktycznym, który wyklucza udzielenie pomocy na zasadzie de minimis. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, gdyż – wbrew jej wywodom – zaskarżona decyzja nie narusza prawa, ani też naruszenia prawa nie stwierdził Sąd z urzędu, nie będąc związany granicami skargi. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustalenia faktyczne sprawy są oczywiste i nie negowane przez stronę skarżącą, która jedynie wyprowadza z tych ustaleń inne wnioski niż organy podatkowe. Nie jest więc przedmiotem sporu ani wysokość zysków lub strat za poszczególne lata podatkowe 2001-2009, ani wysokość zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2006, 2007, 2008 i 2009. Nikt także nie kwestionuje, że w [...] A Sp. z o.o. poniosła bardzo wysokie straty na skutek katastrofy budowlanej. Powyższy stan rzeczy doprowadził organy podatkowe do wniosku, że ubiegająca się o rozłożenie na raty zaległości podatkowej za rok 2007 spółka, jest przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu przepisów prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis, a mianowicie pkt 7 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379/5) i pkt 9 - 11 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C 244 z 1 października 2004 r.). Przypomnieć trzeba, że skarżąca wystąpiła o rozłożenie na raty powyższych zaległości właśnie w ramach pomocy de minimis. Obligowało to organ podatkowy do sprawdzenia w pierwszej kolejności, czy wnioskodawczyni jest podmiotem, któremu taka pomoc może być w ogóle udzielona, a więc czy nie jest podmiotem znajdującym się w trudnej sytuacji. Za pozostający w trudnej sytuacji uważa się podmiot, który przy pomocy środków własnych lub pochodzących od właścicieli/udziałowców nie jest w stanie powstrzymać strat, które bez zewnętrznej interwencji władz publicznych z dużym prawdopodobieństwem doprowadzą do likwidacji tego podmiotu w perspektywie krótko lub średnioterminowej, a w szczególności gdy występują typowe oznaki, takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżki produkcji, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto. Z kolei przedsiębiorstwo zagrożone do takie, które dzięki środkom własnym lub środkom z zewnątrz lub ze źródeł rynkowych nie może odzyskać płynności finansowej. Pojęciem trudnej sytuacji ekonomicznej nie obejmuje się zatem przedsiębiorców mających przejściowe trudności płatnicze. Natomiast trudności o charakterze nieprzejściowym, ale wskazujące na prawdopodobieństwo doprowadzenia do likwidacji, wykluczają udzielenie przedsiębiorcy pomocy de minimis. Ustalenia faktyczne, poczynione w sprawie, a przedstawione wyżej, uzasadniają w pełni ocenę organów podatkowych obu instancji, że A Sp. z o.o. są przedsiębiorstwem w trudnej sytuacji, w rozumieniu przepisów prawa wspólnotowego. W tym miejscu trzeba stanowczo podkreślić, że rozstrzygniecie w zakresie udzielenie ulgi podatkowej musi być oparte o stan faktyczny, istniejący w chwili wydawania decyzji, a nie – jak wywodzi strona skarżąca – w dacie złożenia przez nią wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Załatwianie wniosku strony, złożonego w lutym 2008 r., trwało stosunkowo długo, ale nie oznacza to, że podejmując ostatnią decyzję organ mógł abstrahować od ustaleń faktycznych, obrazujących sytuację spółki z momentu rozstrzygania sprawy. Wręcz odwrotnie, zobowiązany był orzec w oparciu o taki stan faktyczny, a także stan prawny, jaki w tym momencie obowiązywał. Zbędne jest zatem rozważanie obecnie, czy w 2008 r. spółka była czy nie była przedsiębiorstwem w trudnej sytuacji. Zdaniem Sądu, prawidłowo także uznał organ odwoławczy, że stan trudnej sytuacji ekonomicznej spółki zaistniał wcześniej niż 1 stycznia 2008 r., a więc – nie był następstwem zjawisk kryzysowych, dla przeciwdziałania którym Unia Europejska przedsięwzięła działania, określone m. in. w Tymczasowych wytycznych z 2009 r. Świadczy o tym sama data złożenia wniosku o ulgę w spłacie zaległości podatkowych, czas powstania tych zaległości podatkowych oraz argumenty przedstawione w uzasadnieniu wniosku i późniejszych pismach strony. W tym kontekście pominięcie przy rozstrzyganiu tej sprawy możliwości stworzonych w celu udzielenia pomocy podmiotom dotkniętym ogólnoświatowym kryzysem ekonomicznym (abstrahując od innych przeszkód prawnych) było w pełni uzasadnione. Na marginesie jedynie można zauważyć iż domagając się zastosowania tych rozwiązań prawnych, strona skarżąca zaprzeczyła swemu wcześniejszemu zarzutowi, a mianowicie - żądaniu ocenienia jej sytuacji ekonomicznej wyłącznie według stanu z lutego 2008 r. Powyższe okoliczności prowadzą do konkluzji, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy, zatem zarzut naruszenia art. 191 O.p. uznać należy za nieuzasadniony. Podobnie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 207 § 2 w związku z art. 235 O.p. poprzez niezałatwienie sprawy co do istoty. Całkowicie błędne jest przekonanie strony skarżącej, że decyzja odmowna jest decyzją niezałatwiającą sprawy co do istoty. Wniosek strony o udzielenie jej ulgi, polegającej na rozłożeniu na raty zaległości podatkowej w ramach pomocy de minimis, w oparciu o przepis art. 67 b § 1 pkt 2 O.p., został bowiem rozpoznany i rozstrzygnięty merytorycznie (a więc co do istoty) zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Fakt, że decyzjami tymi nie uwzględniono prośby podatnika, nie odbiera im waloru decyzji załatwiających sprawę ci do istoty. Wreszcie, odnośnie zarzutu naruszenia art. 121 § 1 O.p., Sąd w pewnym zakresie podziela stanowisko strony skarżącej, a mianowicie w tym sensie, że ani długotrwałość rozpoznawania sprawy, ani zmienność poglądów prezentowanych przez organ pierwszej instancji, nie sprzyjały budowaniu zaufania do organów podatkowych. Mimo to, nie sposób uznać, że miało to wpływ na wynik sprawy i to wpływ istotny, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej : P.p.s.a.). Decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem w pełni zgodna z przepisami prawa materialnego i oparta na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 P.p.s.a.