II SA/Sz 990/10
WyrokWSA w Szczecinie2011-01-26
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Marzena Iwankiewicz, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość o charakterze rolno-mieszkaniowym, w której część stanowiła grunty rolne, a część była zabudowana budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi, może zostać przekształcona w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości o charakterze rolno-mieszkaniowym, tylko z tego powodu, że ustawodawca wprost nie przewidział takiej funkcji mieszanej, stanowi wypaczenie intencji ustawodawcy. Skoro zarówno funkcja rolna, jak i mieszkaniowa są wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy jako umożliwiające przekształcenie, to nieruchomość posiadająca obie te cechy powinna podlegać przekształceniu.Stan faktyczny
Strony wniosły o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Organy administracji odmówiły, uznając, że nieruchomość ma charakter rolno-mieszkaniowy i nie mieści się w katalogu nieruchomości określonym w ustawie z 2005 r. Strony podniosły, że wniosek złożono w czasie obowiązywania ustawy z 1997 r., a zmiana przepisów nie powinna ich obciążać. Sąd uchylił decyzje organów, uznając, że nieruchomość o charakterze rolno-mieszkaniowym może podlegać przekształceniu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. S., M. S., W. K., D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...] [...] [...] [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia Nr SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta[..] z dnia [..] roku
nr [..] UNP: [..] UNP: [...] odmawiającą A. i M. S., D. B. oraz W. K. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...] ,
w obrębie [...] , oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni 3 571 m2, stanowiącej przedmiot własności gminy Miasto [...] , dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr 31801.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy,
z którego wynikało, że A.i M. S., D. B. oraz W. K. w dniu 6 września 2002 r. zwrócili się do Prezydenta Miasta [...]
z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...] , w obrębie [...] , oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni 3 571 m2, stanowiącej przedmiot własności gminy Miasto Szczecin. Decyzją z dnia 19 maja 2009 roku Prezydent Miasta [...] odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego
w prawo własności nieruchomości.
Decyzja odmowna została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w [...] uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi
I instancji, o czym Kolegium orzekło w swojej decyzji z dnia 10 sierpnia 2009r.
Uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Kolegium zobowiązało organ I instancji do wyjaśnienia stanu nieruchomości, jej przeznaczenia na cele wskazane w ustawie, wykazania aktualnych funkcji przedmiotowej nieruchomości oraz sposobu zabudowy.
Kolegium powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w dniu 24 września 2008 r. (sygnatury akt: I OSK 1341/07 i I OSK 1369/07) wyraziło pogląd, iż sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym oraz uwzględnienia przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości.
Organ I instancji decyzją z dnia 31 maja 2010 r. ponownie odmówił stronom przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...] w obrębie [...] , oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni 3571 m2 , albowiem uznał iż nie został spełniony warunek określony przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w którym wymieniono rodzaje nieruchomości, do których stosuje się przepisy wskazanej ustawy, tj. nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe, nieruchomości zabudowane garażami albo nieruchomości przeznaczone pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolne.
Organ I instancji na podstawie zgromadzonych akt postępowania administracyjnego uznał, iż nieruchomość stron stanowi nieruchomość rolno-mieszkaniową, a zatem nie mieści się w zamkniętym katalogu nieruchomości, o którym mowa we wskazanym wyżej art. 1 ust. 1 ustawy. Wywiódł, że nieruchomości zabudowane na inne cele, w tym cele mieszkaniowe i rolne, realizowane obok siebie, jak w rozpoznawanej sprawie, nie mieszczą się w opisanym katalogu.
W zakresie zastosowania przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności organ I instancji, powołując się na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 stycznia 2006 r. (sygn. akt K 44/04) uznał,
że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie przepisów ustawy z 1997 r. jest niedopuszczalne, gdyż wejście w życie ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (mocą której uchylono ustawę z 1997 r.) oznacza, iż od dnia 13 października 2005 r. przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nie mogą być przedmiotem żadnego orzeczenia w przedmiocie nabycia przez użytkownika wieczystego prawa własności nieruchomości.
W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] strony podniosły, że organ
I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nie uwzględnił stanowiska i zaleceń Kolegium, wyrażonych w decyzji tego organu z dnia [...] r. oraz następujących okoliczności:
1) złożenia przez strony w dniu 6 września 2002 r. wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, co - w ocenie odwołujących się - zrodziło konsekwencje w postaci nabycia prawa własności nieruchomości z mocy prawa, tj. obowiązującej wówczas ustawy z 1997 r.;
2) pozostawienia przez rodziców stron poza granicami Polski mienia nieruchomego;
3) nabycia przez strony po ich rodzicach nieruchomości położonej przy ul. [...] 34, jako przedmiotu spadku.
Strony podniosły również zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając ponownie sprawę stwierdziło, że istotne znaczenie mają następujące przesłanki: stan nieruchomości - jej przeznaczenie i sposób zagospodarowania, oraz przepisy, które należy zastosować do jej rozstrzygnięcia - ustawy z dnia 4 września 1997 r., o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności czy ustawy z dnia [...] lipca 2005 r.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że wniosek A. S., M. S., W K. i D. B z dnia
[...] r. został złożony w czasie obowiązywania ustawy z dnia 4 września 1997 r.
Ze względu na zmianę stanu prawnego pomiędzy datą złożenia wniosku a datą wydania decyzji przez organ I instancji w dniu 31 maja 2010 r. materialnoprawną podstawę rozpatrzenia sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2005 r.
o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, albowiem w myśl art. 8 tego aktu prawnego, do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9 (ustawy z dnia 4 września 1997 r. i z dnia 26 lipca 2001 r.)
i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
Kolegium wskazało nadto, że w swojej decyzji z dnia 10 sierpnia 2009 r. oparło się na tezach zawartych w uzasadnieniach orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1341/07 i I OSK 1369/07), stwierdzając, że mają zastosowanie w całości w rozpoznawanej sprawie. Na podstawie tych orzeczeń Kolegium wyraziło pogląd, że sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości.
Prezydent Miasta [...] stwierdził w swojej decyzji z dnia 31 maja 2010 r.,
że wskazana przez Kolegium ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania ze względu na treść art. 8 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Kolegium w decyzji z dnia 16 września 2010 r. podzieliło pogląd organu I instancji i wskazało, że Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2006 r. jednoznacznie stwierdził, że "Problem, czy po uchyleniu ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości możliwe jest stosowanie normy wyrażonej w art. 1 tej ustawy, został rozstrzygnięty w art. 8 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z tym przepisem, do spraw wszczętych na podstawie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Oznacza to, że od 13 października 2005 r. ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie może być podstawą żadnego orzeczenia w przedmiocie nabycia przez użytkownika wieczystego własności nieruchomości. Przepisy tej ustawy nie mogą znaleźć zastosowania w żadnym z toczących się postępowań, dotyczących nabycia własności przez użytkowników wieczystych, nawet jeżeli postępowanie zostało wszczęte przed uchyleniem tej ustawy". Organ II instancji odwołał się również do treści art. 6 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co bez wątpienia oznacza konieczność stosowania wyłącznie przepisów prawa obowiązujących w dacie orzekania.
W dalszej kolejności Kolegium przytoczyło teść art.1 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. i potwierdziło prawidłowość podkreślenia przez organ I instancji znaczenia definicji legalnej pojęcia "nieruchomość rolna" zawartej a w art. 461 Kodeksu cywilnego.
Organ II instancji powołał się na wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2006 r. (sygn. akt I OSK 132/06) pogląd, iż definicja zawarta w art. 461 kodeksu cywilnego ma także zastosowanie do wszystkich innych ustaw dotyczących nieruchomości (gruntów rolnych), chyba że zawierają one postanowienia odmienne. O rolniczym charakterze gruntu przesądza tylko jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób obecnego wykorzystania. Kryterium wyodrębniającym nieruchomość rolną jest zatem możliwy sposób jej wykorzystania. Nie jest konieczne rzeczywiste prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie,
w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub ogrodniczej, sadowniczej czy rybnej.
Organ odwoławczy wskazał nadto, że nieruchomość stron aktem notarialnym repertorium A nr [...] r. z dnia 26 stycznia 1968 r. oddana została w użytkowanie wieczyste z przeznaczeniem pod zabudowania stanowiące dom i oborę (pow. 806 m2) i ogrodnictwo oraz obiekty ogrodnicze (pow. 2578 m2). O przeznaczeniu gruntu stron nie można w niniejszej sprawie orzekać na podstawie treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albowiem plan taki w dniu wejście w życie ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie istniał (nie obowiązywał).
Powołując się na ustalenia organu I instancji Kolegium stwierdziło, że zgodnie
z ewidencją gruntów i budynków według stanu na dzień 7 października 2008 r. i na dzień 28 kwietnia 2009 r., działka oznaczona numerem [...] , położona przy ul. [...] [...] w[..] , o łącznej powierzchni [..] ha, oznaczona jest dwoma symbolami: B - dla części użytku o pow. 0,[...] ha oraz R IVa - dla części użytku
o pow. 0,[...] ha. Oznaczenie symbolami B oraz R, zgodnie z treścią § 68 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) wskazuje, że są to odpowiednio grunty orne stanowiące część użytków rolnych (R) oraz tereny mieszkaniowe stanowiące część gruntów zabudowanych i zurbanizowanych (B). Nieruchomość oznaczona numerem działki [...] oznaczona dwoma symbolami: B i R jest zatem częściowo nieruchomością rolną, częściowo zaś nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe bądź przeznaczoną pod tego rodzaju zabudowę.
W oparciu o zawiadomienia o zakończeniu budowy z dnia 26 kwietnia 2004 r. (budynek przy ul. [...] ), 20 czerwca 2005 r. (budynek przy ul. [...] )
i z dnia 8 grudnia 2009 r. (garaż dwustanowiskowy) organ ustalił, że nieruchomość, której dotyczył wniosek z dnia 9 września 2002 r. jest nieruchomością częściowo zabudowaną. Z dokonanych przez organ ustaleń wynikało również, że nie została wydana decyzja o wyłączeniu przedmiotowego gruntu z produkcji rolnej.
W ocenie organu, wolą stron jest rolnicze użytkowanie części nieruchomości,
a część działki nadal pozostaje zabudowana obiektami gospodarczymi, bowiem nie dokonano ich rozbiórki mimo treści zatwierdzonego projektu zagospodarowania terenu, zaś wydane decyzje o pozwolenie na budowę budynków mieszkalnych i garażu spowodowały wyłączenie części nieruchomości z rolniczego użytkowania.
Kolegium za prawidłową uznało konkluzję zawartą w decyzji organu I instancji,
iż działka oznaczona numerem [...] stanowi nieruchomość rolno-mieszkalną
i przeznaczona jest na dwa cele, realizowane obok siebie. W konsekwencji organ stwierdził, że do takiej nieruchomości nie można zastosować przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego
w prawo własności nieruchomości. Przepis ten bowiem określa katalog nieruchomości, do których ustawa znajduje zastosowanie, zaś w katalogu tym nieruchomość o charakterze rolno-mieszkaniowym nie została ujęta.
A. S., M. S., W. K. oraz D. B. wywiedli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia
16 września 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] .
Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie następujących przepisów prawa:
1) art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U z 2001 , Nr 120, poz. 1[...] 9 ze zm.) w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji, polegający na jego niezastosowaniu w rozpoznawanej sprawie,
2) art. 1 ust. 1 oraz art. 8 w związku z art. 9 i art. 10 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r.
o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U z 2005 r., Nr 175 , poz. 1459 ze zm.) , polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów,
3) art. 35 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na nie wydaniu zaskarżonej decyzji w okresie ustalonym w tym przepisie, co stanowi naruszenie procedury administracyjnej i miało istotny wpływ na końcowy wynik sprawy,
4) § 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków polegającej na błędnej interpretacji tego przepisu,
5) art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczący naruszenia zasad prawdy obiektywnej poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes stron .
6) art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczący naruszenia zasady pogłębiania zaufania poprzez przeprowadzenie niniejszego postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.
7) art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wskazanie
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznych podstaw prawnych swojego rozstrzygnięcia.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 maja 2010 r. odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] .
W uzasadnieniu pisma skarżący podnieśli, że prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...] wpisane do KW nr 31801 [...] przysługuje im od dnia 18 grudnia 1987 r. do dnia 26 stycznia 2067 r.
Z wyżej opisanym prawem wieczystego użytkowania oraz wskazanej daty związana była własność budynku mieszkalnego oraz obiektów gospodarczych. Poprzednicy prawni skarżących nabyli przedmiotowe prawo w dniu 26 stycznia 1968 r.
W zaskarżonej decyzji stwierdzono, że skarżący nie spełniają warunku określonego
w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, albowiem nieruchomość będącą w ich użytkowaniu wieczystym zakwalifikowano jako nieruchomość rolno - mieszkaniową a zatem nie mieszczącą się w owym zamkniętym katalogu nieruchomości .
Zdaniem skarżących ich wniosek, złożony w dniu 6 września 2002 r., winien
w zostać rozpoznany na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997r.
o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. W dniu złożenia wniosku skarżący spełniali przestanki do jego uwzględnienia w świetle zapisów cytowanej wyżej ustawy, albowiem prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości przysługuje im od roku[...] .
Kolegium wydając decyzję w oparciu o regulacje prawne wynikające z ustawy
z dnia [...] lipca 2005 r. zaprezentowało zupełnie odmienne stanowisko od stanowiska wyrażonego w decyzji tego organu z dnia 10 sierpnia 2009 r. Organ II instancji nie wskazał z jakich przyczyn odmówił zastosowania wobec skarżących regulacji wynikających z ustawy z dnia 4 września 1997 r.
Skarżący natomiast w pełni podzielają stanowisko NSA wyrażone w wyrokach
z dnia 24 września 2008 r. (sygn. akt I OSK 134/07 oraz I OSK 1369/07).
W orzeczeniach tych NSA, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, dorobek doktryny oraz wynikającej z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrony praw słusznie nabytych wyraził pogląd, iż dla zabezpieczenia ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej nabytej na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości, nie ma zastosowania art. 8 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w jego literalnym brzmieniu. W ocenie NSA, przepis powyższy w zakresie w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie dwóch uchylonych ustaw określonych w art. 9 ostatnio cytowanej ustawy i niezakończonych decyzją ostateczną, narusza w tym zakresie konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych (maksymalnie ukształtowanej ekspektaywy nabycia prawa własności nieruchomości).
Mając na uwadze treść przywołanych orzeczeń, w przekonaniu skarżących, nie mogą oni na skutek przewlekłości i nieprawidłowego rozpatrywania wniosku skarżących ponosić negatywnych skutków zmiany przepisów prawa. Zwłoka zaś organu administracji publicznej w załatwieniu sprawy i naruszenie terminów określonych w art. 35 Kpa, nie może powodować ujemnych skutków dla strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przytaczając argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:
W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153
poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 P.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonują również z urzędu.
Wniesiona przez A. i M. S., W. K. i D B. skarga okazała się zasadna, chociaż nie do końca z tych powodów, które zostały w niej podniesione.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga materialnoprawna podstawa decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Poza sporem jest, że skarżący wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości złożyli w dniu 9 września 2002 r., tj.
w dacie obowiązywania ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności
(Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1[...] 9 ze zm.).
Wniosek skarżących ze względu na niezakończenie przez organy orzekające
w sprawie postępowania administracyjnego nie został rozpoznany przez wydanie decyzji merytorycznej ani to na podstawie powołanej wyżej ustawy z 4 września 1997r., jak również w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr113, poz. 1209 ze zm.).
Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), do spraw wszczętych na podstawie ww. ustaw (wymienionych w art. 9)
i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
Słusznie zatem organy obu instancji jednoznacznie stwierdziły, że do rozstrzygnięcia wniosku skarżących o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. W tej materii wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2006 r. sygn. K 44/04 stwierdzając, iż "Problem, czy po uchyleniu ustawy
o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości możliwe jest stosowanie normy wyrażonej w art. 1 tej ustawy, został rozstrzygnięty w art. 8 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z tym przepisem, do spraw wszczętych na podstawie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Oznacza to, że od 13 października 2005 r. ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie może być podstawą żadnego orzeczenia w przedmiocie nabycia przez użytkownika wieczystego własności nieruchomości. Przepisy tej ustawy nie mogą znaleźć zastosowania w żadnym z toczących się postępowań, dotyczących nabycia własności przez użytkowników wieczystych, nawet jeżeli postępowanie zostało wszczęte przed uchyleniem tej ustawy.
Tak więc uzasadniona jest teza, iż wejście w życie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego spowodowało nie tylko uchylenie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ale także całkowicie wyłączyło możliwość stosowania jej przepisów."
Analogiczny pogląd, w świetle treści uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jest uzasadniony - w przekonaniu Sądu - również w odniesieniu do ustawy z dnia 4 września 1997 r., której zastosowania w niniejszej sprawie domagali się skarżący.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie mógł zatem stanowić i stanowił art. 1 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą o przekształceniu (...)". Zgodnie z tym przepisem, osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo
w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu
13 października 2005 r. byli w posiadaniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, której przekształcenia w prawo własności się domagają.
Istota sporu odnosiła się do braku przedmiotowych przesłanek niezbędnych do wydania decyzji o przekształceniu. Organy ustaliły bowiem, że działka nr [...] o pow. 3571m2 położona przy ul. [...] w obrębie [...] jest nieruchomością o charakterze rolno-mieszkaniowym, a przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości o funkcji mieszanej, powołany wyżej art. 1 ust. 1 nie przewiduje.
Nieruchomość będąca przedmiotem sporu w dacie oddawana jej w użytkowanie wieczyste miała charakter rolny ( pod ogrodnictwo i obiekty ogrodnicze- 2758m2 ), z tym że część nieruchomości – 806 m2 została przeznaczona pod zabudowania pełniące funkcję mieszkaniową – dom oraz obiekty tej funkcji towarzyszące- budynek gospodarczy i obora.
Z akt administracyjnych sprawy, w tym z informacji z ewidencji gruntów wynika,
że nieruchomość przy ul. [...] [...] w [...] nie utraciła przymiotu nieruchomości rolnej (B,RIVa), natomiast aktualne oznaczenia ewidencyjne wiążą się
z istniejącymi na nieruchomości zabudowaniami jak i wybudowaniem na nieruchomości nowych budynków mieszkalnych przez obecnych użytkowników wieczystych nieruchomości. Prezydent Miasta [...] potwierdził ten fakt ustalając opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego w wysokości przewidzianej dla nieruchomości rolnych.
Ustawodawca w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu (...) odwołuje się do definicji nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego, czyli w rozumieniu art. 461 Kc. Zgodnie z tym przepisem, nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Przy czym w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się, iż bez znaczenia pozostaje faktyczny sposób korzystania z gruntu - wystarczy, że może być wykorzystywany do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1999 r., III CKN 140/98).
Organ I instancji ustalił, że skarżący nie złożyli wniosku o zmianę przeznaczenia nieruchomości, której są użytkownikami wieczystymi, natomiast część gruntów została sklasyfikowana jako teren mieszkaniowy, albowiem skarżący wybudowali na spornej nieruchomości budynek mieszkalny oraz garaż.
Należy zauważyć, że skoro ustawodawca stanowi o możliwości przekształcenia prawa użytkowania nieruchomości rolnych odwołując się jedynie do definicji legalnej zawartej w art. 461 Kc, a jednocześnie nie wprowadza żadnego kryterium dotyczącego stopnia korzystania z gruntu na cele rolne bądź to obecnie lub w przyszłości, to w przypadku, gdy np. część nieruchomości pełni funkcję mieszkaniową, czyli również umożliwiającą przekształcenie, tym bardziej organy administracji nie są władne, aby wprowadzać kryteria zarówno co do stopnia wykorzystywania gruntu na którąkolwiek
z tych funkcji, jak i co do ubiegania się o przekształcenie gruntu pełniącego funkcję mieszaną, ale zgodną przedmiotowo z treścią art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu(...).
Stwierdzić zatem należy, że w sytuacji, gdy nieruchomość, której przekształcenia domaga się strona ma charakter mieszany, np. tak jak w tej sprawie rolno-mieszkaniowy, to odmowa przekształcenia tylko z tego powodu, ze ustawodawca wprost w przepisie takiej funkcji (mieszanej) nie przewidział stanowiłaby wypaczenie intencji ustawodawcy przy założeniu jego racjonalności.
Taka interpretacja zakresu przedmiotowego art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, którą zaprezentowały organy orzekające w sprawie, czyli traktowanie przepisu jako zamkniętego katalogu nieruchomości, do których ustawa o przekształceniu (...) ma zastosowanie i wyłączenie jej stosowania w odniesieniu do nieruchomości o więcej niż jednej funkcji wymienionej w tym przepisie (zabudowanej na cele mieszkaniowe, zabudowanej garażami, przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę lub rolnej), nie oddaje intencji ustawodawcy, który jedyne ograniczenie wprowadził w odniesieniu do nieruchomości rolnych, przeznaczonych na inne cele w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, skład orzekający
w tej sprawie stwierdza, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu (...), dopuszczalne jest przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości posiadającej jednocześnie charakter rolny i zabudowanej na cele mieszkaniowe, albowiem obydwie te funkcje nieruchomości zostały wymienione w powołanym przepisie jako umożliwiające przekształcenie.
Organ ponownie rozstrzygając sprawę uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. W pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło