II SA/Łd 149/11

Dnia 15 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 roku sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania N. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji, po rozpoznaniu wniosku N. K. z dnia 23 września 2010 roku, przyznał jej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2010 roku do dnia 31 maja 2013 roku. W odwołaniu od powyższej decyzji N. K. wskazała, iż spóźniła się ze złożeniem wniosku o kontynuację wypłaty świadczenia po ostatniej komisji lekarskiej, która odbyła się w maju 2010 roku. Termin na złożenie wniosku wynosił 3 miesiące, ale wniosek został złożony dopiero we wrześniu 2010 roku. Powołując się na brak wiedzy i chorobę odwołująca się wniosła o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od czerwca do sierpnia 2010 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję. Jak wskazał organ, w treści art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.), określone zostały zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego. Jest to świadczenie przyznawane w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie, która ukończyła 75 lat, a także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 lat. Stosownie do regulacji art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przy czym, na mocy art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Jak następnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosek wszczynający postępowanie został złożony w organie I instancji w dniu 23 września 2010 roku. Odwołująca się jest osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 16 roku życia legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, która powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Zgodnie z treścią orzeczenia, odwołująca się jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do dnia 31 maja 2013 roku. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ wyjaśnił, iż z treści art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednoznacznie wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Nie jest możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku. W skardze do sądu administracyjnego N. K. wskazała, że nie kwestionuje ustaleń organu, tym niemniej prosi o uwzględnienie skargi z uwagi na jej stan zdrowia i trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 roku, Nr 139, poz. 992 ze zm.). W tym zakresie zwrócić uwagę należy na treść art. 24 ust. 3a, który stanowi, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca na mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] roku miała ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2008 roku do dnia 31 maja 2010 roku. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności ustalało całkowitą niezdolność skarżącej do pracy do dnia 31 maja 2010 roku. Kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na wniosek skarżącej w dniu 7 maja 2010 roku i określało istnienie niepełnosprawności do dnia 31 maja 2013 roku. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż w dniu 23 września 2010 roku skarżąca złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Od miesiąca września 2010 roku organ przyznał stronie świadczenie związane z niepełnosprawnością. W niniejszej sprawie spór sprowadza się do oceny, czy w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym organy orzekające w sprawie słusznie przyjęły jako początkową datę przyznania świadczenia miesiąc wrzesień 2010 roku. Innymi słowy, czy żądanie skarżącej przyznania jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc czerwiec, lipiec i sierpień 2010 roku zasługiwało na uwzględnienie. Według Sądu, organy orzekające w sprawie dokonały słusznej oceny, iż nie jest możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku. Przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych ma jednoznaczne brzmienie i wynika z niego bezspornie, że prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Warunek określony w art. 24 ust. 3a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w stanie faktycznym sprawy, jest spełniony. Jak wskazywano powyżej, poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności traciło ważność z dniem 31 maja 2010 roku, a skarżąca uzyskała nowe orzeczenie już w dniu 7 maja 2010 roku. Z treści przepisu art. 24 ust. 3a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że niezbędnym było także złożenie przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Jak już wielokrotnie wskazywano, orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 7 maja 2010 roku, zatem trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych ekspirował z dniem 7 sierpnia 2010 roku. Wniosek ten tymczasem został złożony dopiero w dniu 23 września 2010 roku. Okoliczność ta jest nie jest kontestowana przez żadną ze stron. W tej sytuacji Sąd uznał, że nie było podstaw do przyznania skarżącej świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc czerwiec, lipiec i sierpień 2010 roku. Kwestionowane w skardze rozstrzygnięcia organów administracji odpowiadają zatem prawu. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż decyzje organów orzekających w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłków pielęgnacyjnych nie mają charakteru uznaniowego, a organy orzekające przy podejmowaniu decyzji muszą ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów prawa. W tej sytuacji ani organy administracji, ani też Sąd, orzekając w sprawie nie mogły uwzględnić zasad współżycia społecznego, które niewątpliwie przemawiają za przyznaniem skarżącej wnioskowanego świadczenia. Sąd rozumiejąc trudną sytuację zdrowotną i materialną strony, nie znalazł podstaw do wyeliminowania kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi. k.o.