II SA/Po 7/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi Klubu Sportowego "A" z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2010r. Nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2010r. nr [...] II. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 1307 zł (tysiąc trzysta siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ T. Świstak /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak Decyzją z dnia [...]2010 r. Prezydent miasta P. powołując w podstawie prawnej art. 85 ust.1,4,6,8, ust.1 pkt 2 i ust.2, art.89 ust.1 i 3 ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220) §1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 13.10.2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228 poz.2306 z 2004 r.) pkt 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 14.10.2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (M.P. z 2008 r.nr 82 poz. 725) oraz §1 pkt 2 i §2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 22.09.2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie trenów zieleni (Dz. U z 2004 r. nr 219 poz. 2229) orzekł o wymierzeniu Klubowi Sportowemu "A" z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 43.545,24,-zł. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 3 topoli kanadyjskich z nieruchomości przy ulicy P. w P. W uzasadnieniu podano, że straż miejska w dniu [...]2009 r. stwierdziła wycinkę topoli. Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...]2010 r. ustalono, iż na terenie znajduje się 5 pni po ściętych, na wysokości 10-11 cm od powierzchni gruntu, topolach - mieszańcach euroamerykańskich (o zbiorowej nazwie gatunkowej Populus x canadensis Moench - topola kanadyjska). Dwie topole zostały usunięte ze szpaleru drzew znajdującym się po stronie południowej toru łuczniczego, najmniejsze średnice pni ściętych topoli wynosiły 46cm i 64cm. Ze szpaleru drzew znajdującym się po stronie zachodniej toru łuczniczego usunięto trzy topole, których najmniejsze średnice ściętych pni wynosiły 28 cm, 33 cm i 29 cm. Przedstawiciele Klubu Sportowego "A." oświadczyli, iż teren klubu jest dzierżawiony na podstawie umowy od miasta P. Klub "A." nie posiadał wymaganego zezwolenia na usunięcie przedmiotowych topoli. Zdaniem przedstawicieli klubu wycinka 3 topoli, rosnących po stronie zachodniej, nastąpiła na zlecenie klubu "A.", natomiast usunięcia 2 topoli, rosnących po stronie południowej, dokonano bez wiedzy i zlecenia klubu "A.". Problem usuwania drzew z terenów nieruchomości oraz postępowanie w przypadkach usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia regulują przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz.1220 ze zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzew może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem to obowiązany jest dołączyć do wniosku zgodę właściciela. Usunięcie drzew bez zezwolenia narusza przepisy wymagań ochrony środowiska i podlega administracyjnej karze pieniężnej wymierzanej, na podstawie art. 88 ust.1 pkt 2 ww. ustawy, podmiotowi na którym ciąży obowiązek uzyskania zgody na usunięcie drzew. W zaistniałym przypadku teren Klubu Sportowego "A.", stanowiący część działki nr [...], arkusz [...], obręb W., jest własnością miasta P. w użytkowaniu klubu na podstawie umowy dzierżawy. Klub "A." jest w rozumieniu art. 336 k.c. posiadaczem zależnym części działki na której znajdowały się usunięte nielegalnie drzewa, zatem powinien wystąpić do właściwego organu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i dołączyć zgodę właściciela terenu na to usunięcie. W sprawie usunięcia 3 topoli, wymienionych w pkt. 1 decyzji, rosnących po zachodniej stronie toru łuczniczego, zastosowanie mają przepisy art. 88 ust.1 pkt 2 cytowanej ustawy o ochronie przyrody, ponieważ usunięcie drzew nastąpiło bez wymaganego zezwolenia, na zlecenie, za wiedzą, w imieniu i na rzecz Klubu Sportowego "A." uprawnionego, na podstawie art. 83 ust.1 tej ustawy, do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie topoli i do uzyskania takiego zezwolenia. Zdaniem organu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie czy wycinka 2 topoli, rosnących po stronie południowej toru łuczniczego, nastąpiła na zlecenie, za wiedzą i zgodą posiadacza terenu - Klubu Sportowego "A.". Przy ustaleniu, że wycięcia dokonano samowolnie, oparto się wyłącznie na zeznaniu przedstawicieli klubu "A.", ponieważ nie było możliwe potwierdzenie tego faktu z innego źródła, ze względu na brak możliwości skutecznego wezwania i przesłuchania świadka, R. Z., który fizycznie miał dokonać wycinki. Wobec czego organ uznał, iż usunięcia tych 2 topoli dokonał sprawca nie posiadający tytułu prawnego do władania gruntem i nie działający na rzecz posiadacza lub właściciela terenu. W przypadku usunięcia drzew, znajdujących się na cudzej nieruchomości, bez zgody właściciela lub posiadacza, osoba trzecia ponosi odpowiedzialność karną za przestępstwo lub wykroczenie i odpowiedzialność cywilną z tytułu czynu niedozwolonego. Brak jest zatem podstaw do pociągnięcia Klubu Sportowego "A." do odpowiedzialności za popełnienie deliktu administracyjnego określonego w art. 88 ust.1 pkt 2 ww. ustawy z tytułu wycinki 2 topoli. W ocenie organu pierwszej instancji są podstawy do nałożenia kary administracyjnej za wycięcie bez zezwolenia 3 topoli. Karę wyliczono w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew ustalonej na podstawie art. 85 ust.1,4,6,8 ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody zwiększonej o 100 % gdyż usunięcie drzew nastąpiło z terenu zieleni w rozumieniu art. 5 pkt 21 ponieważ drzewa rosły w granicach miasta na terenie sportowym spełniającym funkcje rekreacyjne i zdrowotne. Wskazano, że z powodu braku kłód, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej wyliczono na podstawie art. 89 ust.3 cyt. ustawy, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Przedstawiając wyliczenie podano obwód pni w centymetrach ściętych trzech topoli odpowiednio na 79,128 cm, 93,258cm, 81,954 cm. Przyjmując stawkę 12,04 zł/cm, współczynnik 100% wyliczono karę administracyjna za każde ścięte drzewo odpowiednio 13.547,40 zł, 15.966,60 zł, 14.031,24 zł. Razem kara administracyjna za wycinkę bez zezwolenia została ustalona na kwotę 43.545,24,-zł. Odwołanie od decyzji złożył Klub "A." wnosząc o jej anulowanie. W odwołaniu podano, że miejsce dzierżawione przez klub było kiedyś wysypiskiem śmieci, a przedmiotowe drzewa rosły na składowisku odpadów pogazowych. Po dużych nakładach pracy własnej i posadzeniu 65 drzew topoli Klub uczynił z tego terenu obiekt sportowy. Wycięte drzewa chorowały i trzeba je było wyciąć ponieważ zagrażały przebywającym tam ludziom. Klub zamierzał posadzić nowe drzewa. Wskazano jeszcze ,że wycięte drzewa to obce gatunki , których usuwanie nie wiąże się z pobieraniem opłat. Naliczona kara przekracza dwukrotnie roczny budżet klubu i jej podtrzymanie spowoduje likwidacje klubu. Odwołujący wyraził gotowość zadośćuczynienia za wycinkę drzew poprzez wykonanie prac społecznych i nowych nasadzeń na terenie torów łuczniczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2010 r. na zasadzie art. 138 §1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadniających decyzję przytoczono ustalenia faktyczne przedstawione przez organ pierwszej instancji oraz treść art. 83 ust.1 i 88 ust.1pkt 2 ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody. Wskazano, że odwołujący klub jako posiadacz działki mógł wystąpić o zezwolenie na usunięcie drzew, a skoro tego nie uczynił jest podmiotem wobec którego można wymierzyć administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Wskazano dalej, że to na podstawie twierdzeń odwołującego ustalono iż przedmiotowe drzewa usunięto na jego zlecenie. Bez znaczenia jest w świetle art. 88 ust.1. ustawy o ochronie przyrody, kto zasadził usunięte drzewa oraz czy też podmiot na który karę nałożono posiada majątek czy też nie posiada, nie ma też znaczenia czy odwołujący działał w dobrej wierze czy też nie. Sytuacja finansowa i deklarowana chęć naprawienia szkody będą mieć znaczenie dopiero na etapie egzekwowania administracyjnej kary pieniężnej. Skargę do Sądu na powyższą decyzję z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji złożył Klub Sportowy "A." w P.. W skardze powtórzono wszystkie zarzuty i argumenty przedstawione w odwołaniu W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zaszły przesłanki do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem postępowanie organów obydwu instancji wskazuje, iż zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić z zastrzeżeniem ustępu 2 i 2a po uzyskaniu zezwolenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Art. 83 ust. 6 pkt 4 powoływanej ustawy stanowi natomiast, że ust. 1 i 2 tego przepisu nie stosuje się do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 10 lat. Zgodnie natomiast z art. 88 ust. 1 i 2 w zw. z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, przy czym wysokość wymienionej kary uzależniona jest od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. Wobec powyższego dla wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia niezbędne było jednoznaczne ustalenie wieku usuniętych drzew. Wskazać należy, iż organy w tym ostatnim przypadku zastosowały przepis art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody - do wyliczenia przyjęto najmniejszy promień pnia i pomniejszono wyliczony obwód o 10 %. W aktach sprawy brak jednak ustaleń co do wieku usuniętych drzew, również w uzasadnieniach decyzji obu instancji nie odniesiono się do tej kwestii. Nie ulega wątpliwości, że zbadanie wieku drzewa co do zasady wymaga wiadomości specjalnych. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2009 r. II OSK 1766/07 za niedopuszczalne uznać należy oparcie się w tym zakresie na ustaleniach poczynionych przez pracowników organu, bez możliwości weryfikacji prawidłowości wyciągniętych przez nich wniosków. Pomiarem wieku, wysokości oraz przyrostu drzew i drzewostanów zajmuje się dziedzina dendrologii - dendrometria. Tymczasem w protokole oględzin z dnia [...]2010 r. brak jest jakichkolwiek informacji odnośnie wiedzy specjalistycznej w tym zakresie pracowników organu dokonujących ustaleń na miejscu wycinki drzew, a w oględzinach tych nie uczestniczył biegły z zakresu wyżej wymienionej dziedziny. W oględzinach brali udział inspektorzy Oddziału Ochrony Zieleni jednak nic bliżej nie wiadomo o ich przygotowaniu zawodowym w zakresie wiedzy z dendrologii. W tym miejscu podkreślić należy, że strona, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, ma prawo żądać weryfikacji ustaleń organu w zakresie wieku drzew z uwagi na możliwość zastosowania wobec niej dolegliwej sankcji. Skarżący wprawdzie nie kwestionował w postępowaniu administracyjnym, ani w skardze, wyników dotyczących pomiarów drzew dokonanych w protokole, jednakże działał on w zaufaniu do pracowników organu administracji, iż mają oni odpowiednią wiedzę w zakresie dokonywanej czynności. Niemniej jednak skoro w ustaleniach organów administracji zabrakło wiarygodnego rozstrzygnięcia co do wieku drzew, należy przy pomocy biegłego posiadającego specjalistyczną wiedzę w tym zakresie ustalić ten parametr mając na uwadze, że granica wieku drzew, powodująca konieczność uzyskania pozwolenia na usunięcie wynosi 10 lat, zgodnie z art. 83 ust.6 pkt 4 w brzmieniu obowiązującym od 20 lipca 2010 r. W sytuacji, gdy zachodzi brak ustaleń organu administracji co do istotnej okoliczności, jaką jest wiek drzew uznać należy, że dokonane na podstawie danych protokołu z oględzin rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na skarżącego zapadło bez prawidłowego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, to jest z naruszeniem art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji konieczne okazało się uchylenie zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy zasięgną wiedzy biegłego specjalisty celem precyzyjnego ustalenia wieku wyciętych drzew oraz celem ustalenia czy ich wiek przekraczał wymagane ustawowo 10 lat .Ponadto należy zlecić precyzyjne ustalenie jaki rodzaj topoli został wycięty. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 86 ust.1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody zgodnie z którym nie pobiera się opłat za usunięcie drzew topoli o obwodzie pnia powyżej 100 cm mierzonego na wysokości 130 cm, nienależących do gatunków rodzimych jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków. W ocenie Sądu tylko biegły z dziedziny dendrologii może odpowiedzieć na powyższe pytania i precyzyjnie ustalić jaki był obwód pnia ściętych topoli oraz czy jest to gatunek rodzimy czy też jakby wskazywała nazwa podawana w decyzji organu pierwszej instancji nie jest to gatunek rodzimy. W kontekście deklaracji skarżącego o chęci nasadzenia nowych drzew gatunku rodzimego ma to także istotne znaczenie dla pełnych ustaleń stanu faktycznego. Ubocznie jeszcze Sąd zwraca uwagę na fakt, że do składania wszelkich oświadczeń na zewnątrz w imieniu skarżącego Klubu Sportowego "A.", który jest stowarzyszeniem zarejestrowanym i posiadającym osobowość prawną wymagane jest współdziałanie dwóch osób .Prezesa lub wiceprezesa oraz urzędującego członka zarządu. Powyższe wynika w sposób jednoznaczny z zapisu w KRS co do sposobu reprezentacji oraz §33 ust.2. statutu klubu. Tak więc ewentualne odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji aby mogło być merytoryczne rozpoznawane musi być podpisane zgodnie z zasadą reprezentacji zapisaną w KRS i Statucie klubu. Reasumując postępowanie dowodowe wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w znacznym zakresie, a zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i 77 kpa oraz art. 8 kpa co miało istotny wpływ na wynik sprawy wobec czego Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153 poz.1270) orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji. O kosztach postępowania sąd orzekł na zasadzie art. 200, a w pkt.III wyroku o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 152 cyt. ustawy /-/ T.Świstak /-/ E.Brychcy /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak