III SA/Gl 1947/10

WyrokWSA w Gliwicach2011-04-12

Skład orzekający: Anna Apollo, Marzanna Sałuda, Iwona Wiesner

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, uwzględniając jedynie przesłanki całkowitej nieściągalności, a nie również przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej nie przeprowadził dostatecznie wnikliwie postępowania dowodowego i nie rozważył wszystkich przesłanek umorzenia należności, w tym tych wynikających z ważnego interesu osoby zobowiązanej, co stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 K.p.a.). Decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
A. J. wniosła o umorzenie zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z powodu trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia składek, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ani ważnego interesu osoby zobowiązanej. Skarżąca zarzuciła organowi błędną ocenę jej sytuacji życiowej i materialnej oraz pominięcie części dowodów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...] r. A. J. , reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o umorzenie wszystkich zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu podkreśliła, że próbowała spłacać, przy pomocy rodziców, układ ratalny zawarty z ZUS-em. Ostatnią ratę zapłaciła z opóźnieniem zapłaciła w [...] r. Kolejnych rat nie była już w stanie zapłacić. Obecnie samotnie wychowuje dziesięcioletniego syna, na którego nie otrzymuje alimentów, gdyż mąż opuścił rodzinę w [...] r. Utrzymuje się z osobiście prowadzonej działalności gospodarczej, z której osiąga dochód na poziomie [...] zł. Brakuje jej pieniędzy na życie, dlatego nie stać jej na spłacenie zadłużenia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku A. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Oddziału w C.) nr [...] z dnia [...] r. odmawiającą wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oraz odsetek za zwłokę za kres od stycznia 2003 r. do października 2005 r., luty i kwiecień 2006 r. oraz styczeń 2007 r. i maj 2008 r. w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pierwszej kolejności ustalił, że powodem wydania pierwszej odmownej decyzji z dnia [...] r. nr [...] było niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanek, o jakich mowa w art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych( Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.). We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. J. , działająca już osobiście, bez pełnomocnika, domagała się ponownego rozpoznania sprawy i umorzenia zaległych składek z uwagi na jej trudną sytuację. Do pisma dołączono kserokopię decyzji emerytalnej dotyczącej matki wnioskodawczyni L. P. wraz z oświadczeniem, że córka pomaga chorej matce. Odnosząc żądania wyartykułowanego we wniosku na wstępie organ przytoczył treść przepisów art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych regulujących dopuszczalność umorzenia zaległych, niezapłaconych składek. Następnie ustalił, że pismem z dnia [...] r. poinformowano skarżącą o wszczęciu postępowania i o możliwości złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających jej ciężką sytuację majątkową i zdrowotną. Jednak wnioskodawczyni żadnych dokumentów nie przesłała. Nie zgłosiła się także, by zapoznać się z materiałami sprawy i złożyć dodatkowe wyjaśnienia. Dalej stwierdził, że wnioskodawczyni nie prowadzi już działalności gospodarczej, w skład jej gospodarstwa domowego wchodzą 4 osoby, w tym syn i rodzice. Utrzymuje się z emerytury matki wynoszącej netto [...] zł. Nie wykazano, jakie wydatki ponosi wnioskodawczyni, jaki dochód osiąga ojciec wnioskodawczyni. Jedynie z informacji zgromadzonych w systemie informatycznym ZUS wynikało, że A. J. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zaś matka skarżącej choruje na nadciśnienie, jest po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia uznano, iż zasadnie rozpoznając po raz pierwszy wniosek przyjęto, że po stronie wnioskodawczyni nie zachodzą żadne przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 powołanej wyżej ustawy pozwalającą na uznanie zaległych składek za całkowicie nieściągalne. Ani komornik sądowy, ani też naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wykluczono, że w przyszłości w toku egzekucji zostaną uzyskane środki na zapłacenie zaległości. Dalej organ uznał także, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do stwierdzenia "ważnego interesu osoby zobowiązanej". Podkreślił przy tym, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszcza umorzenie należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak tylko składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i tylko wówczas, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia oraz pod warunkiem, że zostaną spełnione warunki wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Podkreślił także, że wskazane we wniosku okoliczności, tak, jak brak zatrudnienia, opiekowanie się matką i nieletnim synem, utrzymywanie się z emerytury matki wynoszącej nett [...] zł., choć trudne, nie są na tyle drastyczne, by uzasadniały zastosowanie ulgi. W konkluzji stwierdził, że dowody nie przemawiają za umorzeniem należności z tytułu składek opłacanych przez płatnika w trybie art. 28 ust. 3 a i 3b ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności. Na koniec Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaakcentował, iż w sprawie należy wziąć pod uwagę także interes społeczny wyrażony w zasadzie równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, który nie pozwala ZUS-owi dowolnie preferować interesów jednych podatników kosztem innych. Natomiast instytucja umorzenia winna mieć zastosowanie jedynie w przypadku wyjątkowych, drastycznych sytuacji. A takie w rozpoznanej sprawie nie zaistniały. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego A. J. domagała się uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uzasadniając swoje żądanie powtórzyła argumenty przytoczone tak we wniosku wszczynającym postępowanie, jak i przede wszystkim we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W szczególności zarzuciła organowi, że błędnie przyjął, że skarżąca nie wykazała swojej trudnej sytuacji, swoich wydatków, podczas, gdy jeszcze przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie dołączyła do akt dokumenty obrazującej wydatki, związane z utrzymaniem mieszkania. Kiedy dzwoniła do oddziału ZUS pracownik poinformował ją, że nie musi już składać dalszych dokumentów. Ponadto nie mieszka z rodzicami, lecz w odrębnym mieszkaniu. Pomaga jej schorowana matka, a rodzice żyją w separacji, mają ustanowioną rozdzielność majątkową. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał dotychczasowe stanowisko organu w tej sprawie, podkreślając, iż skarżąca w skardze nie podniosła żadnych nowych okoliczności nie znanych organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 20 września 2005 r. (sygn. VI S.A./Wa 173/05, LEX nr 192960), że jeżeli postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić przyjdzie, że stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. 2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. 3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. 3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. 3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. 4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty." W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. 2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. 3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych." Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe, podobnie jak decyzje związane, winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne (wyrok NSA z dnia 1 lutego 1982 r., I SA 2671/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 13), a zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. (sygn. akt. II SA 883/82, PiP 1983, z. 6, s. 141 z glosą A. Wasilewskiego) NSA stwierdził, że: "1. Organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. 2. Decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.)." Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r., (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji." Ustawodawca, używając w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Uznanie administracyjne nie wyraża się zatem w dowolności oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru. Odnosząc te uwagi do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że zaskarżona decyzja została podjęta bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a to oznacza, iż wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Analizując przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pomimo tego, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. prowadzi postępowanie egzekucyjne, które nie doprowadziło do spłaty zadłużenia, nie można jednoznacznie przesądzić, jakie będą jej rezultaty. Z drugiej strony ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wbrew stwierdzeniom organu wynika, że wobec skarżącej prowadzona jest także egzekucja przez komornika sądowego. Świadczą o tym dostarczone przez skarżącą zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. W aktach brak jednak informacji o wyniku tych postępowań. Wniosek, iż organy egzekucyjne nie wykazały braku majątku skarżącej był co najmniej przedwczesny, jeśli w tym zakresie nie poczyniono żadnych ustaleń oprócz stwierdzenia, kiedy wszczęto egzekucję administracyjną i w którym przypadku zwrócono tytuł egzekucyjny. Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście podlegają one kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma zakres nieco ograniczony. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505). Podkreślić należy bowiem, że nawet spełnienie przesłanki całkowitej nieściągalności nie powoduje automatycznie obowiązku umorzenia należności przez organ. Dalej podkreślić należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek niewątpliwie interesem społecznym jest stan finansów ubezpieczeń społecznych, od którego to stanu zależą świadczenia wypłacane obywatelom przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Należy w tym miejscu zastrzec, iż sformułowana w art. 7 Kpa zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia należności wobec ZUS i nie prowadzi do umorzenia należności w sytuacjach nie przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, nie mieszczą się w ramach prawem przewidzianych z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Odnosząc się do przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należy stwierdzić, że przepis ten wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak, aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną ruinę bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. Przepisy nie wyjaśniają co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, o którym stanowi pkt 1, jednakże dokonując wykładni gramatycznej należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o coś na przeciętnym, uśrednionym poziomie. W rozpatrywanej sprawie organy stwierdziły, że skarżąca nie wykazała swojej trudnej sytuacji. Tymczasem w aktach postępowania znajdują się dokumenty dotyczące wielkości obciążeń związanych z utrzymaniem mieszkania – vide karty 21 do 30 akt. Błędne, nie mające oparcia w faktach, było ustalenie, że skarżąca mieszka z rodzicami. Matka skarżącej mieszka w S., a skarżąca w R. Nie zaistniała sytuacja wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dopuszczającym umorzenie zaległości gdy przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W toku postępowania administracyjnego skarżąca wprawdzie przedłożyła dokumenty dot. stanu zdrowia jej i matki, ale nie wynika z nich, by choroba czyniła ją całkowicie niezdolną do pracy, bądź by jej matka wymagała stałe opieki i pomocy osoby trzeciej. Skarżąca nie wykazała także zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłyby spowodować, że opłacenie należności z tytułu zaległych składek pozbawi ją możliwości dalszego prowadzenia działalności, podjęcia zatrudnienia, czy też zagrozi jej lub rodzinie. W tej sytuacji, dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ pobieżnie, z pominięciem części przedłożonych przez skarżącą dowodów przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanej, a w konsekwencji podjął decyzję z naruszeniem art. 7 i 77 K.p.a. Zaskarżona decyzja nie zawierała pełnego uzasadnienie faktycznego. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę ZUS rozważy wszystkie przedłożone przez skarżącą dowody, a jeśli poweźmie jeszcze jakieś wątpliwości, wezwie skarżącą do ich wyjaśnienia. Ustali także stan toczących się wobec skarżącej postępowań egzekucyjnych i dopiero wówczas rozstrzygnie sprawę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło