III SA/Kr 1144/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2010 r. [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 września 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz art. 2 ust.1, art. 3, art. 8 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity, Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...]2010 r. nr [...] o ustaleniu od 1 sierpnia 2010 r. opłaty za pobyt A. S. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. B w wysokości 642,78 zł miesięcznie, płatne w ciągu dwóch dni od daty otrzymania świadczenia, nie później jednak niż do dnia 27 każdego miesiąca. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji – Prezydent Miasta - decyzją z [...] 2010 r. nr [...], orzekł ustalając od 1 sierpnia 2010 r. opłatę za pobyt A. S. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. B w wysokości 642,78 zł miesięcznie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a miesięczną opłatę za pobyt osoby pełnoletniej ustala się na poziomie 70 % jej dochodu netto. W przypadku osób skierowanych do domu pomocy społecznej przed 1 stycznia 2004 r., zgodnie z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego; Dz. U. z 2003 r. Nr 203, poz. 1966; obecnie obowiązuje tekst jednolity, Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego), opłatę ustala się na dotychczasowych zasadach. Dalej organ wskazał, że A. S. otrzymuje rentę w wysokości 918,25 zł miesięcznie, w związku z czym ustalono wysokość odpłatności za pobyt w DPS na poziomie 70% dochodu netto, czyli 642,78 zł miesięcznie. Weryfikacji wysokości opłaty za DPS dokonano w związku z decyzją Wojewody z dnia [...] 2010 r., nr [...], zezwalającą na prowadzenie domu pomocy społecznej przy ul. B w A. Od tej decyzji odwołanie złożył A. S. Zakwestionował w nim wysokość opłaty za pobyt i świadczone usługi w domu pomocy społecznej. Podniósł okoliczności, związane ze zbyt niskim standardem świadczonych usług, a w szczególności wskazał na stan techniczny budynków i wyposażenia oraz wyraził ogólne niezadowolenie z pracowników organu I instancji i DPS - u. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania i analizie akt sprawy stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Kolegium wskazało, że w myśl art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej "Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania". Z akt sprawy wynika, a w szczególności z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 16 czerwca 2010 r. (k.8-7 akt administracyjnych), że A. S. ma lat 58, zgodnie z orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji na trwale. Odwołujący się przebywa w Domu Pomocy Społecznej, przy ul. B, zamieszkuje w pokoju jednoosobowym. Źródłem utrzymania się strony jest renta z ZUS, która wynosi 765,25 zł miesięcznie i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł, co stanowi łącznie 918,25 zł miesięcznie. A. S. mieszka w pokoju jednoosobowym, korzysta z łazienki 2-osobowej. Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 pkt. 1 cyt. ustawy: "Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności mieszkaniec domu nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu". Organ I instancji ustalił wysokość odpłatności skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej na kwotę 643,78 zł miesięcznie (918,25 zł x 70% = 643,78 zł). Treść przywołanych przepisów nie pozwala na działanie w myśl zasady swobodnego uznania. W związku z powyższym, organ I instancji szczegółowo ustalił i uzasadnił wysokość ustalonej odpłatności za pobyt strony w DPS. Kolegium stwierdziło, że skarżącemu po potrąceniu odpłatności pozostaje jeszcze kwota 275,47 zł miesięcznie na własne wydatki. Przy ostatecznym ustaleniu wysokości odpłatności za pobyt strony w w/w placówce organ I instancji kierował się przede wszystkim przepisami prawa, a w szczególności art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepisy te przewidują, że "Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości" oraz, że "Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka". Zaskarżona decyzja jest w ocenie Kolegium, zatem prawidłowa. Należy nadmienić, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności faktycznych uzasadniających udzielenie pomocy. Samorządowego Kolegium Odwoławcze utrzymało ją, więc w mocy w całości. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. S. Podniósł w jej treści, że ustalona odpłatność za jego pobyt w domu pomocy społecznej jest zbyt wysoka w stosunku do jego dochodów. Pozostająca w jego dyspozycji kwota nie pozwala mu na zakup lekarstw i innych rzeczy niezbędnych do życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia: prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do postanowień artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a. organ ma ustalić wszelkie istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności oraz ocenić w sposób kompleksowy, we wzajemnej łączności, zebrany materiał dowodowy. Realizując zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.) organ ma nie tylko ustalić stan faktyczny sprawy ale i prawny. Bezsprzecznym jest, w świetle regulacji ustawy o pomocy społecznej, że pobyt w domu pomocy społecznym jest odpłatny. Zgodnie jednak z art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach, tj. na zasadach określonych w art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Okoliczności jednakże, czy skarżący, został przyjęty do domu pomocy społecznej przed 1 stycznia 2004 r., czy też został do tej placówki skierowany przed tą datą, organy orzekające jednak nie wyjaśniły. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jest wprawdzie wzmianka o wskazanym art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, lecz organ I instancji poprzestał jedynie na przytoczeniu treści tego przepisu. W ogóle natomiast kwestii tej nie poruszył organ odwoławczy. W związku z powyższym nie można stwierdzić bez wątpliwości, czy organy orzekające prawidłowo przyjęły jako podstawę materialnoprawną decyzji przepisy obowiązującej w dniu orzekania przez organ odwoławczy ustawy o pomocy społecznej, a nie przepisy ustawy o pomocy społecznej poprzednioobowiązujące. Decyzję administracyjną uznać, bowiem należy za prawidłową tylko wówczas, gdy jest zgodna z normami obowiązującego prawa materialnego i procesowego, w tym wydana przez kompetentny organ (B. Adamiak: Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986). Skoro Sąd nie może zweryfikować prawidłowości stosowania przepisów prawa (normy prawnej), a więc, że w tym stanie faktycznym należało zastosować określony przepis (normę prawną) tej, a nie innej ustawy o pomocy społecznej, to nie można było uznać za odpowiadające prawu kontrolowane decyzje organów obu instancji. Ponadto postępowanie jurysdykcyjne na gruncie ustawy o pomocy społecznej cechuje się pewną specyfiką. Słusznie stwierdza w wyroku z 25 września 2008 r., sygn. akt IV SA/GL 242/08; LEX nr 527872, WSA w Gliwicach, że: "W postępowaniu w sprawach pomocy społecznej organy administracji publicznej mają szczególny obowiązek dbałości o to, aby strony - często osoby proste, nieporadne w kontakcie z administracją - nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a. w związku z art. 100 ust. 1 u.p.s.)." Mając zatem względzie treść wyżej wskazanych przepisów, pomimo trudności w kontaktach ze skarżącym, znając jego sytuację życiową, w tym zdrowotną i finansową, kierując się także doświadczeniem życiowym, organy powinny poinformować skarżącego o istnieniu możliwości ubiegania się o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, tym bardziej, że organ już raz ocenił sytuację skarżącego za przemawiającą za zwolnieniem go z pełnej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Art. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi wyraźnie, że pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W tym stanie rzeczy W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zobowiązywała Sąd do orzeczenia, jak w punkcie II sentencji wyroku.