VII SA/Wa 71/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; Wskutek pisma z dnia [...] lipca 2009 r. Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], Powiatowy Insektor Nadzoru Budowlanego w [...] dokonał kontroli legalności budowy pomostu zloalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. W wyniku kontroli ustalono, iż pomost został wybudowany samowolnie przez R. i J. Z. w latach 2006-2007 r., bez wymaganego pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia. Organ ustalił, że pomost jest obiektem o konstrukcji stalowej z nawierzchnią drewnianą. Powierzchnia pomostu położona była na wysokości ok. 0,5 m od poziomu lustra wody jeziora. Pomost mia szerokość zmienną od ok. 1,0 do ok. 1,4 m. Całkowita długość pomostu wynosi ok. 106 m, pomost nie posiada balustrad. Postanowieniem z dnia [...]grudnia 2009 r., znak:[...] organ pierwszej instancji wstrzymal prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym pomoście oraz nałożył na Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] obowiązek przedstawienia w terminie 6 miesięcy od daty doręczenia postanowienia następujących dokumentów: zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane tj.: czterech egzemplarzy projektu budowlanego pomostu wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi tj min. zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 i art. 64a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.) pozwoleniem wodnoprawnym lub decyzją o legalizacji urządzenia wodnego oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 wyżej cytowanej ustawy - prawo budowlane (o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego projektantów), aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] rozbiórkę pomostu wybudowanego na działce nr ewid. [...]w [...] gm. [...], bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane na wykonanie przedmiotowego pomostu wymagane jest uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Ponieważ w wyznaczonym terminie właściciel działki tj. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] nie przedłożył dokumentów niezbędnych do zalegalizowania przedmiotowego obiektu, zatem organ nadzoru budowlanego był zobowiązany nakazać rozbiórkę pomostu, wybudowanego na działce nr ewid. [...]w [...] gm. [...]. Organ pierwszej instancji wskazał dodatkowo, że ewentualne roszczenia związane z kosztami rozbiórki obiektu mogą zostać rozstrzygnięte pomiędzy stronami przed właściwym sądem powszechnym. Od decyzji organu pierwszej instacji odwołanie wnieśli J. Z. oraz R. Z. wskazując, że przedmiotowy pomost został już rozebrany. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2010 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w sprawie bezsporne jest wykonanie pomostu w warunkach samowoli budowlanej. Roboty budowlane wykonane zostały na działce nie będącej własnością inwestora. W sprawie znajduje, ponadto zastosowanie przepis art 48 Prawa budowlanego, zgodnie z którym legalizacja samowoli budowlanej możliwa jest po zaistnieniu wskazanych w tym przepisie przesłanek. Jedną z nich jest przedstawienie dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Zasadnym było więc nałożenie na właściciela terenu (Skarb Państwa-reprezentowany przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...]), na którym znajduje się przedmiotowy pomost, stosownych dokumentów umożliwiających przeprowadzenie procedury legalizacyjnej przedmiotowej samowoli budowlanej. W wyznaczonym przez organ pierwszej instancji terminie zobowiązany nie przedłożył wymaganych dokumentów. Niewywiązanie się z obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. zasadnie musiało skutkować orzeczeniem przez organ I instancji obowiązku rozbiórki ww. obiektu. Organ odwołwczy potwierdził wszystkie ustalenia dokonane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], a zarzuty podniesione w odwołaniach uznał za niezasadne i nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Na decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. Z. dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, iż pomost został częściowo rozebrany. Ponadto wybudowany pomost służy całej miejscowej społeczności oraz turystom, został wybudowany ze środków prywatnych bez żadnych dotacji. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana [...] listopada 2010r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji tj. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] września 2010r., nakazującą właścicielowi działki nr [...] w [...] rozbiórkę pomostu wybudowanego na tej działce. Kontrolowana decyzja w ocenie Sądu została wydana z naruszeniem art. 7,77,107 kpa w zw. z art. 48 i 52 Prawa budowlanego. Będący podstawą materialnoprawna decyzji art. 48 Prawa budowlanego nakłada na właściwy organ nadzoru budowlanego obowiązek nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę jeśli nie jest możliwe zalegalizowanie samowoli. W tym celu organ nakłada na inwestora ( bo to jego uprawnieniem jest możliwość legalizacji samowoli) obowiązek przedstawienia dokumentów wskazanych w ust. 3 w/w przepisu, a w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nakazuje rozbiórkę obiektu. Przy czym przepis art. 52 ustawy - Prawo budowlane określa podmioty, do których może być kierowany nakaz przymusowej rozbiórki wymieniając wśród nich inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Kolejność wyszczególnienia tych podmiotów nie może być uznana za przypadkową. W ocenie Sądu, orzekając o przymusowej rozbiórce, organ w pierwszej kolejności decyzję winien skierować do inwestora. Za takim stanowiskiem opowiada się również piśmiennictwo ugruntowane w orzecznictwie sądowym ( v. wyrok NS z 26 marca 1993r., III AZP 4/93). Przepisy prawa budowlanego z 1994r. wymieniają w art. 48 określone przesłanki stanowiące podstawę orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego. Według tych przepisów prawo do terenu i to innej osoby, nie będącej inwestorem, nie może przesądzać ani w sensie pozytywnym, ani w sensie negatywnym w zakresie rozstrzygnięcia o rozbiórce obiektu budowlanego. Jedyną i konieczną przesłanką wydania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego bez pozwolenia jest stwierdzenie niedopełnienia przez inwestora wymogu uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym ustawa nie uzależnia nakazu rozbiórki od spełnienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących uzyskanie pozwolenia na budowę. Realizacja obiektu na cudzym gruncie nie stanowi samodzielnej podstawy do podjęcia przez organy administracji działań dla usunięcia skutków samowoli budowlanej. Konsekwencją tego nakaz rozbiórki może być kierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem działki na której, zrealizowano określoną inwestycję (vide: wyrok NSA z 10 lipca 1998 r., IV SA 1444/96 niepubl., wyrok NSA z 1 kwietnia 1999 r., IV SA 570/97 niepubl., wyrok NSA z 4 września 2002r., IV SA 1712/00 niepubl., wyrok NSA z 25 listopada 2001r., SA/Rz 597/00 niepubl.). Natomiast wykorzystanie dla celów budowlanych cudzej nieruchomości może rodzić roszczenia właściciela do inwestora o charakterze cywilnoprawnym, które mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądami powszechnymi. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że inwestorem są R. i J. małżonkowie Z. są inwestorami przedmiotowego pomostu i to oni winni być adresatami ewentualnej decyzji nakazującej jego rozbiórkę. Powyższe ustalenia Sądu organy winny wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.