IV SA/Wr 40/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg,, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Rektora Karkonoskiej Państwowej Szkoły Wyższej w J. G. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie, stypendium mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], Prorektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w J. G., na podstawie § 10 ust. 1 i § 11 ust. 9 Regulaminu Pomocy Materialnej dla studentów Kolegium K. odmówił przyznania stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie, stypendium mieszkaniowego na semestr zimowy roku akademickiego 2010/2011 C. M.. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podał, że stypendium socjalne i stypendium na wyżywienie otrzymuje student będący w trudniej sytuacji materialnej. Zdaniem organu sytuacja materialna jest ustalana na podstawie dokumentów, a w szczególności zaświadczeń o wynagrodzeniach lub potwierdzeń z Powiatowego Urzędu Pracy o rejestracji, jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. W związku z brakiem ciągłości rejestracji w 2009 r. oraz 2010 r. matki C. M. – E. B.-M., organ odmówił przyznania wymienionych stypendiów. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że głównym powodem braku ciągłości rejestracji mamy była sytuacja rodzinna. Strona podkreśliła, że ma młodsze rodzeństwo, brata, 11 lat (chorego na astmę oskrzelową) oraz siostrę, 10 lat (chorą na atopowe zapalenie skóry). Siostra posiadała orzeczenie o niepełnosprawności do 30 kwietnia 2010 roku; i choć nie zostało ono, pomimo odwołania, przedłużone (decyzją Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia 22 września 2010 r.) choroba jej ma nadal okresowo silne objawy. Ponieważ strona mieszka w małej wiosce B., rodzeństwo zmuszone jest dojeżdżać do szkoły we L. Ś., obecność mamy w domu jest niezbędna. Ojciec pracuje w przedsiębiorstwie budowlanym i do pracy wyjeżdża z domu około godziny 5.00, a w okresie letnim powraca nawet około godz. 19.00 (wykonują roboty we Wrocławiu, Świdnicy, Strzegomiu), pracuje również w soboty. C. M. podkreśliła, że jej mama, pomimo rejestracji jako osoba bezrobotna, praktycznie od kilkunastu lat nigdy nie otrzymała oferty pracy, oraz, pomimo starań, skierowania na kursy dokształcające. Rejestracja w PUP była właściwie fikcją i wiązała się jedynie z bezowocnymi odwiedzinami w urzędzie. Kiedy mama wyjechała w maju 2009 r. z rodzeństwem do sanatorium w Kołobrzegu i po powrocie dostała zawiadomienie o skreśleniu z listy zarejestrowanych, postanowiła już się nie rejestrować. Zdanie strony fakt zarejestrowania, bądź nie w PUP nie zmienia sytuacji materialnej jej rodziny, ponieważ nadal jestem studentką będącą w trudnej sytuacji materialnej, czyli spełniającą podstawowe kryterium przyznania stypendium. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 2 grudnia 2010 r. nr SST/5511/184/2010, wydaną na § 10 ust. 1, § 11 ust. 5 i 9 Regulaminu Pomocy Materialnej dla studentów Kolegium K., Rektor Kolegium K. w J. G. podtrzymał decyzję własną z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w związku z brakiem ciągłości rejestracji w 2009 r. oraz 2010 r. matki C. M. – E. B.-M., odmówił przyznania wymienionych stypendiów. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu C. Marek wniosła o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, że regulamin pomocy materialnej dla studentów K. Kolegium Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w J. G. w części dotyczącej zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy jest napisany nieprecyzyjnie i niejednoznacznie. Skarżąca wskazała przy tym na § 11, punkt 5 regulaminu, w którym zobowiązuje się studenta do dostarczenia dodatkowego potwierdzenia z właściwego z Urzędu Pracy, o figurowaniu bezrobotnego w rejestrze, jako osoba aktywnie poszukująca pracy lub o pobieraniu zasiłków. Powoływanie się Rektora na ten punkt regulaminu, zdaniem skarżącej, jest niewłaściwe, ponieważ określenie "bezrobotnego" jest bezosobowe; brak jest tu precyzyjnego opisu o kogo chodzi. Zdaniem skarżącej sam fakt figurowania bezrobotnego w rejestrze PUP nie czyni go osobą aktywnie poszukującą pracy. Skarżąca podkreśliła, że jest studentką w trudnej sytuacji materialnej, czyli spełnia podstawowe kryterium przyznania stypendium i tylko dzięki determinacji swoich rodziców dalej kontynuuję studia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) dalej ustawy oraz postanowienia Regulaminu Pomocy Materialnej dla studentów Kolegium K.. Stosownie do treści art. 173 ust. 1 ustawy, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie m.in. stypendium socjalnego (pkt 1). W myśl zaś postanowień art. 179 ustawy, stypendium socjalne ma prawo otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z ust. 5 wskazanego przepisu, miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne (...) ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) , z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się wymienionych w tym przepisie dochodów i świadczeń. W kontekście ustalania przesłanek prawa materialnego organy decydujące o przyznaniu stypendium winny przestrzegać również przepisów postępowania administracyjnego i mieć na uwadze, aby wydane decyzje odpowiadały wymogom art. 107 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przenosząc te regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wydana w sprawie decyzja organu II instancji nie spełnia podanych powyżej kryteriów. W zaskarżonej decyzji organ uzasadnienia swoją decyzje w sposób lakoniczny, ograniczając się do wypowiedzi wskazujących jedynie część podstawy prawnej rozstrzygnięcia i podając, że skarżąca nie spełnia kryteriów w nich określonych. Natomiast uzasadnienie prawne powinno zawierać przytoczenie zastosowanych przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem, czego jednak w niniejszej sprawie zabrakło. Ponadto zaskarżona decyzja nie zawiera kolejnego obligatoryjnego elementu uzasadnienia decyzji, jakim jest uzasadnienie faktyczne. Organ nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, nie wskazał również na podstawie jakich dowodów doszedł do przekonania, że skarżąca nie spełnia kryteriów uprawniających do otrzymania wnioskowanego stypendium, a także nie odniósł się do zarzutów i tłumaczeń zawartych w odwołaniu strony. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, także odnieść się do podniesionych w sprawie zarzutów. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wskazane wyżej wymogi, a uchybienia w tym zakresie mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszono tym również art. 7 i 77 kpa, zgodnie z którymi organy stosują zasadę prawdy obiektywnej i w tym celu mają obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgromadzony w sprawie materiał nie został rozpatrzony w sposób zgodny ze wskazanymi wyżej przepisami. Z uwagi na wskazane uchybienia decyzja ta całkowicie uchyla się spod kontroli Sądu. Trzeba też nadmienić, że naprawienie tych uchybień nie może nastąpić w odpowiedzi na skargę, jak starał się to uczynić organ II instancji, gdyż nie jest ona częścią decyzji, a prezentuje stanowisko organu względem skargi. Argumentacja organu w rozpatrywanej ograniczyła się bowiem do stwierdzenia, że sytuacja materialna strony jest ustalana na podstawie dokumentów, a w szczególności zaświadczeń o wynagrodzeniach lub potwierdzeń z Powiatowego Urzędu Pracy o rejestracji jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. W związku z brakiem ciągłości rejestracji w 2009 r. oraz 2010 r. matki C. M. – E. B.-M., organ odmówił przyznania wymienionych stypendiów. Ponadto uzależnienie w § 11 Regulaminu Pomocy Materialnej dla studentów Kolegium K. prawa do stypendium od istnienia okoliczności rejestracji rodziców w Powiatowym Urzędzie Pracy wykracza poza delegację ustawową art. 179 ustawy. Organ II instancji nie zbadał dostatecznie okoliczności sprawy pod kątem istnienia przesłanki z tego przepisu tj. trudnej sytuacji materialnej studenta. Z wszystkich podanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy przede wszystkim doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uwzględnienie skargi. Organ winien zatem ponownie rozpoznać wniosek skarżącej uwzględniając przy ocenie zasadności jej żądania przedstawioną wyżej interpretację przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Uwzględniając skargę nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w ocenie Sądu art. 152 p.p.s.a., który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny.