II OW 2/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski del. NSA Anna Żak Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 grudnia 2010 r. nr GZ.tr.057-601-16/10 o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Lesznie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej postanawia: wskazać Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Działając na podstawie art. 22 § 2 i § 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późń. zm.) oraz art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Lesznie w sprawie rozpatrzenia wniosku K. Sp. z o. o. z dnia 9 października 2010 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 roku, oznaczonymi numerami: [...], utrzymującymi w mocy decyzje Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 1999 r., znak: [...], odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1998r., oznaczonych numerami: G[...] i z [...] czerwca 1998 r., znak: [...] W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wnioskiem z dnia 9 października 2010 r. K. Sp. z o. o. wystąpiło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, zakończonego ostatecznymi decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 roku, oznaczonymi numerami: [...] Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie uznało, że nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy i przekazało ww. wniosek według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie po rozpatrzeniu wniosku K. Sp. z o. o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z [...] października 2010 r., znak: [...] W uzasadnieniu powyższego postanowienia SKO w Lesznie powołało się na brzmienie przepisu art. 150 § 1 k.p.a., który stanowi, że organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, wskazując, że w powyższych sprawach organem tym był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Odnosząc się do przedmiotowej sprawy należy jednak zauważyć, że właściwość rzeczową organu, do którego należy wydanie decyzji w sprawie wznowienia postępowania o stwierdzenia nieważności ustala się z uwzględnieniem zmian w strukturze administracji publicznej, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania o wznowieniu postępowania. Omawiana sprawa dotyczy wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, który w tym czasie na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 1995 r. Nr 16, poz. 78) rozstrzygał jako organ I instancji. W myśl art. 5 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (jedn. tekst Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.) organem właściwym, działającym jako organ I instancji w sprawach wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej jest starosta. Przepis ten został zmieniony z dniem 1 stycznia 1999 r. przez art. 98 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668). W związku z powyższym, obecnie w sprawach dotyczących wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze, gdyż stosownie do art. 17 pkt 1 k.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze. Z przepisu § 1 pkt 15 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) wynika, że powiat kościański, na terenie którego położone są grunty będące przedmiotem wniosku K. Sp. z o. o., znajduje się w obszarze właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnicze, jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie. Odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie wskazując, że w zasadzie organem właściwym do wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji w danej sprawie, a więc ten, który prowadził postępowanie i orzekł w danej sprawie jako ostatni, o czym wprost stanowi przepis art. 150 § 1 k.p.a. Jak wskazuje się w doktrynie można tutaj wskazać na zasadę, że postępowanie wznawia organ ostatniej instancji, w postępowaniu przed którym zostały popełnione błędy w sposobie procedowania, powstałe z winy tego organu lub zaistniały okoliczności wymienione w art. 145 i 145a, które miały wpływ na wynik sprawy (tak: G. Łaszczyca, A. Marty sz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, Lex 2010, wyd. III.) Podobne stanowisko potwierdza orzecznictwo. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2002r. sygn. akt I SA 1717/00 uznano, iż "brzmienie art. 150 § 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że organ który wydał decyzję w ostatniej instancji pozostaje właściwy do orzekania w zakresie wznowienia postępowania także wówczas, gdy po wydaniu decyzji zmieniła się właściwość miejscowa lub rzeczowa i organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji nie jest już właściwy pod tym względem. Chyba, że organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji, uległ likwidacji, to wówczas właściwym do wznowienia postępowania będzie organ, który przejął kompetencje zlikwidowanego organu administracji publicznej do załatwiania danego rodzaju spraw". Takie stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 grudnia 2007r. sygn. akt II SA/Gd 659/07. Pogląd taki wyrażono także w wyroku z dnia 9 marca 1999r. sygn. akt I SA 1445/98 Lex nr 47968, gdzie stwierdzono, że właściwość organu odwoławczego w postępowaniu wznowieniowym ustala się według przepisów określających właściwość organu, który wydał decyzję w podlegającym wznowieniu postępowaniu niezależnie od późniejszych zmian stanu prawnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Kolegium podzielając powołane wyżej poglądy wyrażane zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, wskazuje, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest ten ostatni organ, wobec czego Kolegium wnosi o wskazanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór kompetencyjny pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Lesznie zaistniał na gruncie sprawy o wznowienie postępowania nieważnościowego zakończonego ostatecznymi decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymującymi w mocy decyzje Wojewody Wielkopolskiego, odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W zasadzie organem tym jest organ, który wydał decyzję ostateczną. W rozpoznawanej sprawie organem, który wydał decyzję ostateczną w sprawie nieważności decyzji o wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zatem organ ten powinien być organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nieważnościowego, jeżeli przyjmie się koncepcję, wg której organ który wydał decyzję w ostatniej instancji, pozostaje właściwy do orzekania o dopuszczalności wznowienia postępowania również w wypadku, gdy po wydaniu decyzji zmieniła się właściwość miejscowa lub rzeczowa i organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji, nie jest już właściwy w tym względzie (por. E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 254, wyrok NSA z 9.03.1999 r., I SA 1445/98, lex nr 47968). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazując na zmianę treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który jako organ właściwy w pierwszej instancji wskazuje starostę pominął regulację zawartą w § 2, w myśl której zadania starosty, o których mowa w ustawie, są zadaniami z zakresu administracji rządowej. Stosownie zaś do art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.) zadania administracji rządowej w województwie wykonuje starosta, jeżeli wykonywanie przez niego zadań administracji rządowej wynika z odrębnych ustaw. W myśl zaś art. 3 ust. 1 pkt 7 niniejszej ustawy wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Z niniejszych przepisów wynika zatem, że w aktualnym stanie prawnym wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej nałożone ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W stosunku zaś do wojewody, orzekającego w sprawach jako organ pierwszej instancji – w tym w postępowaniach nadzwyczajnych, organem wyższego stopnia będzie właściwy w sprawie minister (art. 17 pkt 2 k.p.a.). W sprawie z zakresu ochrony gruntów rolnych i leśnych ministrem właściwym jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wobec tego również przy uwzględnieniu, że nie można pominąć zupełnie aktualnej właściwości rzeczowej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jawi się jako organ kompetentny do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania nieważnościowego w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.