I SA/Sz 158/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-05-11
Skład orzekający: Zygmunt Chorzępa, Marzena Kowalewska, Alicja Polańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo obniżył płatność ONW z powodu różnicy między powierzchnią działki rolnej zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli terenowej?Ratio decidendi
Organ administracji prawidłowo obniżył płatność ONW, uwzględniając różnicę między powierzchnią działki rolnej zadeklarowaną a stwierdzoną podczas kontroli terenowej, stosując odpowiednie przepisy rozporządzeń unijnych i krajowych. Kontrola została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi procedurami, a wyniki kontroli działki F uznano za wiarygodne i obowiązujące. Skarga została oddalona, gdyż nie wykazano naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
B. T. złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW za rok 2009 na działki rolne położone w województwie zachodniopomorskim. Po kontroli terenowej działki F stwierdzono różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, co skutkowało obniżeniem płatności. Skarżąca kwestionowała wyniki kontroli i domagała się ponownej weryfikacji działki F. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, uznając kontrolę za prawidłową. Skarga do WSA została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy ze skargi B. T. obecnie L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności ONW na rok 2009 oddala skargę
Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną w postępowaniu odwoławczym utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu p. i miasta S. z dnia [...] r. nr [...] , przyznającą B. T. płatność ONW na rok 2009 r. w łącznej wysokości [...] zł.
Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż w dniu [...] roku do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu polickiego i miasta S. wpłynął wniosek B. T. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok. W treści wniosku do przyznania pomocy zadeklarowano działki rolne o identyfikatorach B, C, D i F położone na działkach ewidencyjnych [...] zlokalizowanych w województwie z., powiecie g., gminie S., obrębach B. i C. o łącznej powierzchni[...] ha. W dniu 5 sierpnia 2009 roku w gospodarstwie B. T. przeprowadzona została kontrola w zakresie wzajemnej zgodności. Podczas kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości, jednak z uwagi na określony w planie rolnośrodowiskowym termin koszenia użytków zielonych przewidziany do 31 października 2009 roku, w odniesieniu do działki rolnej F przeprowadzono w dniu 24 listopada 2009 roku ponowną weryfikację normy N. 04 dotyczącej koszenia użytków zielonych. Nie stwierdzono wówczas żadnych nieprawidłowości odnośnie przestrzegania przedmiotowej normy.
W dniu 11 sierpnia 2009 roku w gospodarstwie B..T. przeprowadzona została kontrola metodą inspekcji terenowej, podczas której poddano pomiarowi działki rolne. Dokonujący kontroli nałożyli na działki B i C kody DR18, stwierdzając tym samym zaniechanie produkcji rolnej. Na działkę D nałożono kod nieprawidłowości DR 25 (brak możliwości identyfikacji granic działki rolnej, ponieważ jest ona położona na znacznie większym obszarze od zadeklarowanej powierzchni. Odnośnie działki F stwierdzono, iż zadeklarowana powierzchni całkowita działki jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej ( DR 13+).
Pismem z dnia 24 czerwca 2010 roku, w związku z prośbą Producenta o przeprowadzenie ponownej kontroli Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, zwrócił się do Biura Kontroli na Miejscu Z. Oddziału ARiMR o przeprowadzenie ponownej weryfikacji deklarowanych działek rolnych w terenie. W wyniku ponownej, szczegółowej analizy raportu z kontroli wykonanej w dniu 11 sierpnia 2009 roku i ustalenia szeregu nieprawidłowości w dokumentacji pokontrolnej, Biuro Kontroli na Miejscu Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, w dniu 30 lipca 2010 roku przeprowadziło ponowną inspekcję terenową w zakresie weryfikacji działek rolnych, dla których nieprawidłowości w raporcie zostały stwierdzone. Kontroli poddano więc działki rolne o identyfikatorach B, C i D.
Działaniom kontrolnym nie została poddana działka F, odnośnie której, podczas ponownej weryfikacji raportu z dnia 11 sierpnia 2009 roku, ustalono, iż kontrola przeprowadzona została prawidłowo i w żaden sposób nie odbiegała od wyników kontroli tej działki przeprowadzonej w 2008 roku w związku z deklaracją złożoną we wniosku na 2008 rok . Odnośnie działek B i C ustalenia kontroli z dnia 30 lipca 2010 roku znacząco różniły się od wyników inspekcji z dnia 11 sierpnia 2009 roku, w szczególności w zakresie ustaleń co do ich rolniczego użytkowania.
Przyjmując wyniki przeprowadzonych w dniach 30 lipca 2010 roku i 11 sierpnia 2009 roku (w zakresie kontroli działki rolnej F) kontroli na miejscu za obowiązujące, organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] roku przyznał płatność w kwocie [...] zł za powierzchnię stwierdzoną gruntów rolnych [...] ha położonych na obszarach ONW. W uzasadnieniu wskazano, iż na poziom przyznanej płatności wpływ miały ustalenia kontroli na miejscu, w szczególności dla działki rolnej F, dla której powierzchnia stwierdzona była mniejsza od deklarowanej ([...] ha) i wynosiła [...] ha. Nadto, w decyzji wyjaśniono, iż z uwagi na ustalony stopień nieprawidłowości rzędu [...] ha, który w przeliczeniu procentowym wyniósł [...] % powierzchni stwierdzonej, przyznaną płatność obliczono zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania wzajemnej współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/ 2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.), w związku z art. 16 ust. 1, 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74 ze zm.), w którym stwierdza się, iż wówczas gdy różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3%, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, B. T. pismem z dnia 25 października 2010 r. wniosła odwołanie, w którym Skarżąca po raz kolejny wnioskowała o rzetelne przeprowadzenie kontroli działki F.
Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie wskazał, że nie dopatrzył się w postępowaniu organu I instancji błędów lub naruszeń prawa, które skutkować powinny rewizją wydanej w sprawie decyzji. Powierzchnia zadeklarowana przez Producenta we wniosku o przyznanie płatności ONW wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu (po pomniejszeniu powierzchni działki F o [...] ha) wynosiła [...] ha.
W ocenie organu odwoławczego, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miały ustalenia dokonane w czasie inspekcji terenowej, która odbyła się w dniu 11 sierpnia 2009 roku - dla działki F oraz ponowna weryfikacja w terenie dla pozostałych działek rolnych, która miała miejsce w dniu 30 lipca 2010 roku. Kontrole te prowadzone były zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zgodnie z art. 30 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., powierzchnia określona została za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru - w przypadku działki F -została dodatkowo określona przy uwzględnieniu 1,25 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, przy czym jej maksymalna wartość w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć bezwzględnej wartości 1,00ha. W przepisie tym przewidziano również możliwość uwzględnienia całkowitej powierzchni działki rolnej pod warunkiem, iż jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami przyjętymi w danym Państwie Członkowskim lub regionie. W innym przypadku brana jest pod uwagę powierzchnia faktycznie użytkowana. Organ wyjaśnił dalej, iż w kontroli zgłoszonych we wniosku gruntów wykorzystano urządzenia pomiarowe typu GPS, przy pomocy których inspektorzy terenowi określili wszelkie konieczne dane odnośnie powierzchni działki, w tym: powierzchnię zmierzoną działki, jej obwód czy szerokość strefy buforowej mające wpływ na przyjętą tolerancję pomiaru.
Organ odwoławczy podkreślił, iż po zakończeniu kontroli w terenie, trwał proces weryfikacji pracy inspektorów terenowych, przeprowadzona została kontrola formalna jakości wykonanych pomiarów, w wyniku której, w związku z ustalonymi wówczas nieprawidłowościami w dokumentacji pokontrolnej dotyczącej działek B, C i D - ponownej weryfikacji w terenie poddano wskazane działki rolne, a sporządzona z ponownej kontroli dokumentacja nie budzi w żaden sposób wątpliwości organu co do prawidłowości przeprowadzonych czynności kontrolnych. Zastrzeżeń do wyników kontroli organ odwoławczy nie odnalazł również w odniesieniu do wyników kontroli działki F, dla której - w dniu kontroli 11 sierpnia 2009 roku - ustalono powierzchnię stwierdzoną ([...] ha) tj. mniejszą od deklarowanej ([...] ha). Organ odwoławczy wskazał, iż ze szkicu pomiaru działki sporządzonego na materiale graficznym z powierzchni działki użytkowanej rolniczo wyłączono obszary nieużytkowane, porośnięte drzewami i krzewami w żaden sposób nie kwalifikujące się do przyznania pomocy ONW. Powtórna analiza raportu z dnia 11 sierpnia 2009 roku, wykonana w Biurze Kontroli na Miejscu w Z. Oddziale Regionalnym ARiMR, podczas której ponownie zweryfikowano ustalenia inspektorów terenowych, w tym szkic pomiaru działki i dokumentację fotograficzną obszarów wyłączonych, nie potwierdziła zasadności ponownej kontroli tych gruntów, o którą wnioskowała Strona w swym piśmie z dnia 18 stycznia 2010 roku, a organ II instancji stanowisko takie uznał za słuszne i wyniki kontroli działki F z dnia 11 sierpnia 2009 roku za obowiązujące.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
-art. 7 Kpa w zw. z art. 77 Kpa poprzez pominięcie w ocenie stanu faktycznego znajdujących się w Biurze Powiatowym ARiMR informacji i danych dotyczących przedmiotowych gruntów, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, jedynie na podstawie nieprawidłowych wyników kontroli, iż na gruntach objętych wnioskiem z dnia 14 maja 2009 r. o oznaczeniu F na powierzchni [...] ha nie była prowadzona działalność rolnicza, a co za tym idzie nałożono na tą działkę kod DR 13+, a w konsekwencji wyłączono ww. powierzchnię z płatności, co skutkowało ich pomniejszeniem o [...] % w stosunku do wniosku,
-art. 7 Kpa w zw. z art. 77 Kpa poprzez zaniechanie wykonania wniosków dowodowych wnioskowanych przez Skarżącą w zakresie ponownej kontroli pomiarów działki F, pomimo poważnych zastrzeżeń co do większości ustaleń protokołu z 11 sierpnia 2009 r. oraz posiadania przez ARiMR informacji i oświadczeń o przyczynach niewykonania do chwili kontroli zabiegów agrotechnicznych, do których Skarżąca była zobowiązana,
art. 107 § 3 Kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyśnienia uznania za prawidłowe wyników kontroli na miejscu z dnia 11 sierpnia 2009 r. w zakresie działki F , a co za tym idzie odmowy przeprowadzenia ponownej kontroli.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż deklarowane grunty objęte są zarówno płatnościami w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również płatnościami w ramach programów rolno-środowiskowych i ONW, przy czym warunki ich przyznawania w tym wypadku nie pokrywają się. Z planu rolnośrodowiskowego, którym objęte są przedmiotowe działki wynika, iż ostateczny termin ich koszenia upływa z końcem października każdego roku. Zdaniem skarżącej, nie sposób zatem opierać decyzji na podstawie kontroli przeprowadzonej w sierpniu i stwierdzającej, w chwili kontroli, brak wykoszenia czy brak użytkowania danego areału.
Nadto, skarżąca wskazała, iż kwestionowany protokół kontroli stanowił podstawę wydania przez ARiMR trzech decyzji w zakresie płatności za 2009 r., tj. płatności bezpośrednich do gruntów, ONW i rolnośrodowiskowych. Protokół kontroli jako wykonywany przez podmiot zewnętrzny na zlecenie ARiMR, poddawany jest weryfikacji bezpośrednio po jego sporządzeniu przez samą Agencję, co czyni z niego dokument Agencji, o ile nie stwierdzi ona nieprawidłowości, co do kwestionowanego protokołu takiego stwierdzenia Agencja w roku 2009 r. samodzielnie nie dokonała. Zmiana ustaleń protokołu w zakresie działek B, C, D i E/E1 nastąpiła dopiero na podstawie ponownej kontroli z dnia 30 lipca 2010 r. wykonanej na skutek odwołania Skarżącej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego w S. z dnia [...]r.[...] ) i złożenia wniosku o ponowną kontrolę dokonaną z uwzględnieniem składanych do Agencji wniosków dowodowych i oświadczeń. Ponowna kontrola formalna protokołu doprowadziła bowiem do ustalenia przez ARiMR szeregu nieprawidłowości w dokumentacji pokontrolnej jednakże jedynie w zakresie działek B, C, D, E/E1, choć jak wskazała skarżąca, organ w żaden sposób nie wyjaśnił w żadnej swojej decyzji jakie to były nieprawidłowości i dlaczego dotyczyły one niemal całego protokołu z wyjątkiem działki F. Brak stosownego wyjaśnienia stanowi zdaniem skarżącej naruszenie art. 107 § 3 Kpa, bowiem nie sposób dowiedzieć się dlaczego ARiMR zakwestionowała rzetelność protokołu w zakresie wszystkich działek z wyjątkiem działki F (przy czym na działce A nigdy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości).
B. T. podniosła również, iż porównanie ustaleń protokołów z września 2008 i sierpnia 2009, w szczególności zaś rysunków obrazujących pomiary działki F, nasuwają poważne wątpliwości co do rzetelności pomiarów dokonanych w sierpniu 2009 r. Oba protokoły ustalają bowiem pomierzoną przez kontrolerów powierzchnię na [...] ha (pomiar niewątpliwie bardzo dokładny), zaś rysunki obrazujące ww. pomiary, a zwłaszcza powierzchnie wyłączone zdaniem kontrolujących z produkcji, znacząco różnią się od siebie. W ocenie skarżącej, trudno zatem zrozumieć i dowiedzieć się dlaczego, przy całej nierzetelności protokołu z sierpnia 2009 r. uznano tą jego część za prawidłową i rzetelną i oparto orzeczenie na jej treści, a także dlaczego pominięto żądania dotyczące ponownej kontroli celem weryfikacji nierzetelnego protokołu.
Zdaniem B. T., zaniechanie ponownej kontroli działki F, mimo jej żądań weryfikacji rzetelności ustaleń kontroli z sierpnia 2009 r. w tym zakresie i wskazywania nieprawidłowości jego ustaleń, w kontekście posiadanego przez Agencję materiału dowodowego i stwierdzenia nierzetelności pozostałych ustaleń (dotyczących działek B, C, D i E/El1 stanowiło naruszenie art. 77 i 7 Kpa.
W odpowiedzi na skargę, odnosząc się do jej zarzutów z uzasadnieniem jak w rozsrzygnięciu Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności).Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie narusza przepisów prawa.
Zasadniczy spór w tej sprawie dotyczy zasadności obniżenia skarżącej płatności ONW, z uwagi na stwierdzoną różnicę co do działki F pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku (deklaracji) a powierzchnią stwierdzoną, w wyniku kontroli na miejscu. Co do stwierdzonych nieprawidłowości odnośnie działek BCD w zakresie płatności ONW, organ w ostateczności uznał zgodność z wnioskiem skarżącej.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) płatność ONW przysługuje rolnikowi, jeżeli m.in. łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi" lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha. Stosownie do art. 3 pkt 7 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76 ze zm.) pojęcie "działka rolna" oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Wskazane Rozporządzenie definiuje "działkę rolną", jako zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku, gdy w kontekście tegoż rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania. Należy zatem stwierdzić, że płatność ONW przyznawana jest do działek rolnych stanowiących w istocie powierzchnie upraw.
Zasady procedowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy m.in. w postaci płatności ONW zostały w istotny sposób zmodyfikowane w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - zwanej dalej ustawą, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1,do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast w myśl postanowień art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu, co należy podkreślić, spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Źródłem danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek strony o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli administracyjnej, obejmującej weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności.
Z przeprowadzonej w gospodarstwie B. T. w dniu 11 sierpnia 2009 r. kontroli na miejscu, sporządzono raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Na tej podstawie stwierdzono zawyżenie powierzchni użytkowanej rolniczo działki rolnej F i opatrzono ją kodem nieprawidłowości DR 13+ oznaczającym, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, gdzie obszar ustalony uprawy łąki trwałej, wyniósł [...] ha w stosunku do deklaracji z wniosku ([...] ha).
Z uwagi na ustalony stopień nieprawidłowości rzędu [...] ha, który w przeliczeniu procentowym wyniósł [...] powierzchni stwierdzonej, organ zasadnie pomniejszył skarżącej płatność, stosownie do treści art.50 ust.3 rozporządzenia Komisji ( WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania wzajemnej współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/ 2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.), w związku z art. 16 ust. 1, 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74 ze zm.). Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w obliczeniach, uwzględniających przywołane rozwiązanie.
W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił dlaczego w odniesieniu do działki F uznał wyniki kontroli z dnia 11 sierpnia 2009 r. za obowiązujące. Jak wynika ze szkicu pomiaru działki sporządzonego na materiale graficznym oraz zdjęć terenu tej działki ewidencyjnej, z powierzchni działki użytkowanej rolniczo wyłączono obszary nie użytkowane rolniczo, porośnięte drzewami i krzewami w żaden sposób nie kwalifikujące się do przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Przywoływany przez skarżącą termin na wykonanie zabiegu koszenia, jak zasadnie organ wskazał, nie ma zastosowania gdyż nie dotyczy on części działki F, porośniętej drzewami i krzewami, wyłączonej z prawa do przyznania płatności a jedynie pozostałej - ekstensywnie użytkowanych łąk dwukośnych zgłoszonych do przyznania płatności ONW. Wykluczenie z płatności części powierzchni działki F, nastąpiło jedynie wobec stwierdzonych tam zadrzewień, zakrzewień, a nie ze względu na fakt ich niewykoszenia.
Płatności ONW , jak wykazano powyżej są przyznawane do działek rolnych lub ich części, czyli powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo, co skutkuje koniecznością wyłączenia z tych płatności wszystkich powierzchni niespełniających powyższego wymogu niezależnie od tego, że obszar wyłączony może być objęty różnymi formami ochrony przyrody i może korzystać z innego rodzaju dofinansowania, co jednak nie rodzi żadnych uprawnień w zakresie płatności obszarowych.
Uzasadniając organ wskazał, że powtórna analiza raportu z dnia 11 sierpnia 2009 r., podczas której ponownie zweryfikowano ustalenia inspektorów terenowych w tym szkicu pomiaru działki F i dokumentacji fotograficznej obszarów wyłączonych, a także analiza protokołu z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 18 września 2008 r. w odniesieniu do wniosków skarżącej o przyznanie płatności złożonych w roku 2008, nie potwierdziła zasadności ponownej kontroli tych gruntów ( działki F) o którą wnioskowała strona.
Mając powyższe na uwadze za nieuzasadniony należy uznać zarzut skarżącej naruszenia art.107 § 3 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji, wyjaśnienia uznania za prawidłowe wyników kontroli na miejscu z dnia 11 sierpnia 2009 r. w zakresie działki F.
Zwrócić też należy uwagę, że przedmiotową kontrolę przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa procedurami w zakresie kontroli na miejscu, przy użyciu wyspecjalizowanego sprzętu GPS. Instrument GPS użyty do kontroli, spełnia wymagania norm krajowych i unijnych w zakresie wymaganej przepisami dokładności i wiarygodności kontroli powierzchni. Nadto, protokoły z kontroli na miejscu są każdorazowo weryfikowane przez Biuro Kontroli na Miejscu w Oddziale Regionalnym ARiMR. W razie jakichkolwiek wątpliwości co do prawidłowości zapisów zamieszczonych w protokole, organy ARiMR przeprowadzają powtórną inspekcję terenową w celu potwierdzenia zapisów pierwotnego protokołu. I właśnie w niniejszej sprawie w odniesieniu do wyników kontroli dla działek rolnych B,C,D miała miejsce ponowna weryfikacja raportu wykazująca nieuzasadnione wątpliwości w tym co do użytkowania rolniczego działek B,C,D w odniesieniu do wyników poprzedniej kontroli i przeprowedze ponownej wizji terenowej ww. działek rolnych w dniu 30 lipca 2010 r.
Jakkolwiek strona nie brała udziału we wszystkich kontrolach (co zgodne jest z art. 23 a ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004) to podkreślić trzeba, że w kontroli z dnia 5 sierpnia uczestniczył pełnomocnik strony-M. T. co poświadczył podpisem na protokole, kopia raportu z kontroli po korektach została przekazana przez organ pierwszej instancji pełnomocnikowi skarżącej (pismo z dnia 2 grudnia 2009 r.), kopia z kontroli z dnia [...] r. została przesłana listem poleconym pełnomocnikowi strony M. T. pismem z dnia [...] r., ponadto czynnie uczestniczyła w toczącym się postępowaniu, składała pisma, między innymi to pismo strony z dnia 13 stycznia 2010 r., 18 stycznia 2010 r.,24 czerwca 2010 r. przyczyniło się do ponownej kontroli.
Odnośnie powoływanych przez skarżącą ustaleń protokołu z września 2008 r. w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślana jest okoliczność, że szczególne znaczenie trzeba przypisywać wynikom kontroli na miejscu najbardziej zbliżonym czasowo do okresu, na który przyznawane są konkretne płatności. Z tego też powodu, organy administracji rolnej słusznie oparły swoje rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na wynikach kontroli z 11 sierpnia 2009 r. ( odnośnie działki F) i 30 lipca 2010 r. ( odnośnie działki B,C,D). Nie budzą wątpliwości ustalenia kontroli przeprowadzonych we wrześniu 2008 r. dla potrzeb wniosków dotyczących pomocy za te właśnie lata, mogą bowiem odbiegać od ustaleń kontroli z 2009 r., choćby ze względu na nieuchronne zmiany faktyczne w sposobie zagospodarowania poszczególnych działek w różnych latach. Jakkolwiek zatem nie może taki protokół stanowić podstawy rozstrzygania o płatnościach to bezspornie, jest źródłem informacji o sposobie gospodarowania w latach poprzednich i może, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, przyczynić się np. do podjęcia decyzji o ponownej weryfikacji wyników kontroli w sytuacji gdy kontrolujący w roku 2009 stwierdzają chwasty wieloletnie (a zatem istniejące w latach poprzednich) – na działkach B i C, co do których takich ustaleń nie poczyniono chociażby podczas kontroli co do płatności na 2008 r.
Reasumując Sąd uznał, że organ działał prawidłowo i dokonał wyliczenia płatności należnej skarżącej zgodnie z prawem.
Reasumując, w świetle powołanych okoliczności sprawy oraz mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, Sąd nie dopatrzył się podstaw aby stwierdzić niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sadu, skarżącej organy zapewniły prawo do udziału w postępowaniu i wypowiadania się na temat zgromadzonych dowodów. Jak wynika z akt sprawy B. T. była informowana o uprawnieniach wynikających z art. 10 kpa i z uprawnień tych korzystała (pismo z dnia 13 stycznia 2010 r.). W ocenie Sądu, zatem organy obu instancji prowadząc przedmiotowe postępowanie działały zgodnie ze wszelkimi regulacjami prawa procesowego, realizując zasadę praworządności sformułowaną w art. 6 kpa. Podjęte zostały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bowiem w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono całokształt dowodów, a następnie prawidłowo uzasadniono rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji nie budzi zastrzeżeń, bowiem wynika z niego podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny być one tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja spełnia powyższe kryteria.
Nadto Sąd stwierdza, że nie było podstaw, w świetle art. 109 p.p.s.a., do uwzględnienia zgłoszonego w dniu rozprawy wniosku pełnomocnika skarżącej o jej odroczenie do czasu wydania decyzji dotyczącej płatności bezpośrednich. Zgodnie z art. 109 p.p.s.a., rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnymi wydarzeniami lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
Należy zauważyć, że wbrew stanowisku skarżącej decyzja w sprawie płatności bezpośrednich rozstrzygała o tych płatnościach w oparciu o nie ten sam materiał co zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja ONW. Jak wynika to z zestawienia chociażby daty decyzji dot. płatności bezpośrednich tj. z dnia 11 stycznia 2010 r. z datami przeprowadzonych kontroli 5 sierpnia 2009r., 11 sierpnia 2009r., 24 listopad 2009r. i ostatnia 30 lipca 2010r. w której ponownie poddano kontroli działki B,C,D,E/E1 i uznano zgodność z wnioskiem skarżącej o przyznanie płatności. Zarzut zatem skarżącej, że organ dysponując takimi samymi ustaleniami raz uchyla decyzję (w sprawie płatności bezpośredniej), a w niniejszej sprawie utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie znajduje uzasadnienia. Z załączonej decyzji do skargi wynika, że uchylając decyzję z dnia [...] r. organ odwoławczy uznał zasadnym ponowne przeprowadzenie kontroli co do działek B,C, z uwagi na istotne różnice pomiędzy ustaleniami z kontroli za 2008 rok i 2009 r. a dotyczące zgłoszonych w tej samej postaci działek rolnych w tym co do warunków kwalifikowalności gruntów.
Końcowo Sąd wskazuje, że kontrola sądowa zaskarżonych aktów nie jest dokonywana z punktu widzenia słuszności lub celowości, lecz w aspekcie ich legalności. Jak już wyżej wywiedziono, stosując powyższe kryterium kontroli Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi zatem uznając zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa za niezasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło