I SA/Rz 157/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 maja 2011r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, I SA/Rz 157/11 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 18 stycznia 2010 r. Z. S. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS) o umorzenie w całości jego zaległości w płatności składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami. W uzasadnieniu złożonego wniosku podał, że od 1 marca 2009 r. jest osobą bezrobotną, pobierającą z tego tytułu zasiłek w wysokości 550 zł. Zamieszkuje sam, ponosząc samodzielnie wszystkie wydatki na utrzymanie domu. Po opłaceniu wszystkich rachunków na życie pozostaje mu jedynie 150 zł. Wnioskodawca podkreślił także, że nie ponosi winy za powstanie zaległości w opłacaniu składek, albowiem cały czas był przekonany, że posiadane przez niego gospodarstwa rolne ma powierzchnię jedynie 0,71 ha przeliczeniowego. Taka wielkość została bowiem podana w treści zaświadczenia wydanego przez Urząd Miasta i Gminy w N. z dnia 1 czerwca 2005 r., a przedłożonego w Powiatowym Urzędzie Pracy. Dopiero z wydanego w roku 2009 przez Urząd Gminy i Miasta w N. zaświadczenia dowiedział się, że jest właścicielem 1,37 ha przeliczeniowego. Decyzją z dnia (...) marca 2010 r., nr (...) Prezes KRUS odmówił umorzenia Z. S. jego zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami. Podkreślając w uzasadnieniu wydanej decyzji wyjątkowy charakter instytucji umorzenia zaległości składkowych organ stwierdził, że sytuacja bytowa wnioskodawcy nie odbiega w sposób zasadniczy od sytuacji innych rolników, a w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie ustalono, że w jego gospodarstwie rolnym miały miejsce zdarzenia od niego niezależne, a mające wpływ na powstanie zaległości. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa KRUS wniósł Z. S. stwierdzając, że w jego przypadku szczególnym wydarzeniem, przez niego niezawinionym, było wystawienie niezgodnego ze stanem faktycznym zaświadczenia przez pracownika Urzędu Gminy i Miasta w N.. W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes KRUS decyzją z dnia (...) maja 2010 r., nr (...) odmówił umorzenia w całości jego zadłużenia wobec KRUS za okres od drugiego kwartału 2005 r. do pierwszego kwartału 2009 r., w kwocie 2 409,80 zł. Organ przyznał fakt błędnego wydania zaświadczenia w 2006 r. przez Urząd Miasta i Gminy w N., jednakże zaznaczył, że decyzje ustalające wysokość zobowiązań podatkowych w podatku rolnym Z. S., za lata 2005-2010 wydawane były z uwzględnieniem powierzchni prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego, wynoszącej 2,13 ha, co stanowi 1,37 ha przeliczeniowego. W związku z tym nie sposób zgodzić się z twierdzeniem ubezpieczonego, że nie znał on rzeczywistej powierzchni prowadzonego gospodarstwa. Prezes KRUS stwierdził także, że gospodarstwo Z. S. nie zostało dotknięte żadnymi klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami losowymi o charakterze nadzwyczajnym, powodującymi pozbawienie go możliwości opłacania składek. Ponadto gospodarstwo to, jeżeli chodzi o jego stan, nie odbiega od innych gospodarstw na tym terenie, z których opłacane są składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Skargę na wyżej wymienioną decyzję Prezesa KRUS wniósł Z. S., domagając się jej uchylenia i umorzenia należności z tytułu zaległego ubezpieczenia społecznego. Wyrokiem dnia 12 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Prezesa KRUS z dnia (...) maja 2010 r. nr (...) stwierdzając, że narusza ona przepisy art. 7, art.77 i art. 107 § 1 K.p.a. Sąd orzekł, iż w zaskarżonej decyzji brak rozważań dotyczących tego, czy organ stwierdzając należność z tytułu składek na ubezpieczenia wraz z odsetkami za zwłokę uznał, że opóźnienie w świadczeniu nastąpiło z winy zobowiązanego. Ponadto stwierdzono, iż decyzja nie zawiera przekonującej argumentacji, że niezapłacenie składek nastąpiło z winy zobowiązanego. Decyzją z dnia (...) stycznia 2011r. nr (...) Prezes KRUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił decyzję z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek oraz umorzył w całości odsetki od zadłużenia za okres od 2 kwartału 2005 r. do 1 kwartału 2009 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonych dokumentów ustalono, iż w przedmiotowej sprawie opóźnienie w świadczeniu nastąpiło bez winy rolnika, który został wprowadzony w błąd w wyniku wydania przez Urząd Gminy i Miasta zaświadczenia o nieprawidłowej treści odnośnie wielkości gospodarstwa. Organ uznał, że powyższa okoliczność stanowi podstawę do zastosowania wobec zobowiązanego ulgi w postaci umorzenia odsetek od zadłużenia. Ponadto organ wskazał na brak okoliczności, które pozbawiałyby zobowiązanego możliwości opłacania składek. Na powyższe rozstrzygnięcie Z. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, domagając się jej uchylenia i umorzenia należności z tytułu zaległego ubezpieczenia społecznego. W uzasadnieniu skargi Skarżący zarzucił, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, gdyż organ uchylając poprzednią decyzję umorzył odsetki z tytułu zadłużenia, nie orzekając o umorzeniu zadłużenia stanowiącego kwotę główną. Skarżący podniósł, iż nie ponosi winy w powstaniu zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników, nie mógł bowiem przypuszczać, że powierzchnia gospodarstwa wskazana w zaświadczeniu z urzędu gminy, które jest dokumentem urzędowym, została błędnie określona. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz.U. nr 153,poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz,1270 ze zm., dalej: ustawą p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 i art.107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000r. , poz. 1071 ze zm.) - dalej: K.p.a. Pierwszy z wymienionych przepisów określa sposoby zakończenia postępowania odwoławczego w przypadku stwierdzenia, że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione w terminie. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji albo uchylić tę decyzję i bądź merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, bądź wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć procesowych - umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2) lub przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2). Z powyższego wynika, że jeżeli organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji, to jest zobowiązany do określenia swego stanowiska w sprawie, co powinno nastąpić przez orzeczenie co do istoty sprawy, umorzenia postępowania I instancji lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Nie jest dopuszczalne zakończenie postępowania odwoławczego w sposób inny niż wskazany w powołanym wyżej przepisie oraz w art. 134 K.p.a. Między innymi nie jest możliwe samo uchylenie zaskarżonej decyzji, w całości lub w części, bez przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, albo umorzenia postępowania w pierwszej instancji, albo orzeczenia co do istoty sprawy. (por. wyrok NSA OZ w Szczecinie z 13 lutego 1996 r., SA/Sz 2157/95 - LexPolonica nr 342453; wyrok NSA OZ w Krakowie z 29 listopada 1995 r., SA/Kr 1552/95, LexPolonica nr 325062 - POP 1997, nr 4, poz. 148). W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek i umorzył odsetki od zadłużenia. Orzekł zatem jedynie co do odsetek od zadłużenia, nie podejmując rozstrzygnięcia w przedmiocie należności głównej. Wprawdzie treść uzasadnienia decyzji wskazuje na to, że intencją organu II instancji było utrzymanie w mocy decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia należności głównej z tytułu składek na ubezpieczenie rolników, ale w sentencji decyzji takiego rozstrzygnięcia nie zawarto. Oznacza to, iż zaskarżona decyzja nie rozstrzyga w pełni odnośnie przedmiotu sprawy, co stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, z zastrzeżeniem sytuacji określonej w art.138 § 2 K.p.a., która nie zachodzi w niniejszej sprawie. Uchylając w części decyzję organu I instancji i orzekając reformatoryjnie w tym zakresie, organ odwoławczy powinien orzec również co do pozostałej części rozstrzygnięcia organu I instancji; jeśli zgadza się z rozstrzygnięciem tego organu, to powinien orzec o utrzymaniu w mocy decyzji w pozostałym zakresie. Stwierdzone uchybienie powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego i uniemożliwia Sądowi odniesienie się co do meritum sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni powyższe uwagi Sądu. Ponadto organ powinien dopilnować, aby data wydania decyzji była czytelna. Wprawdzie zarówno Skarżący, jak i organ odwoławczy zgodnie wskazują, że datą wydania zaskarżonej decyzji jest 10 stycznia 2011r., lecz zalegający w aktach sprawy egzemplarz tej decyzji zawiera niewyraźny odcisk pieczęci datownika, mogący budzić wątpliwości, co do dnia wydania aktu. Wskazanie daty wydania decyzji jest jednym z jej obligatoryjnych elementów, wymienionych w art.107 § 1 K.p.a., dlatego oznaczenie daty w sposób nieczytelny stanowi wadliwość decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.