I SA/Wa 1671/10
WyrokWSA w Warszawie2011-05-12
Skład orzekający: Bogdan Wolski, Mirosław Gdesz, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami może opierać się na operacie szacunkowym ustalającym wynagrodzenie za służebność przesyłu oraz czy odszkodowanie to podlega przedawnieniu?Ratio decidendi
Decyzja ustalająca odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności nie może opierać się na operacie szacunkowym ustalającym wynagrodzenie za służebność przesyłu, gdyż są to odrębne instytucje prawne. Odszkodowanie powinno być ustalone na podstawie wartości szkód wyrządzonych na nieruchomości na dzień zakończenia realizacji inwestycji. Ponadto prawo do odszkodowania ustalonego w drodze decyzji administracyjnej nie podlega przedawnieniu.Stan faktyczny
E. S. i inni współwłaściciele nieruchomości w W. złożyli wnioski o wykup nieruchomości i wypłatę odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności spowodowanego budową linii elektroenergetycznej 110 kV. Prezydent Miasta W. umorzył postępowanie z powodu przedawnienia roszczeń, jednak decyzja ta została uchylona przez Wojewodę. Po kilku ponownych rozpatrzeniach Prezydent ustalił odszkodowanie w wysokości połowy wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, który sporządził operat szacunkowy ustalający wynagrodzenie za służebność przesyłu. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili błędne ustalenie odszkodowania i naruszenie przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz decyzję Prezydenta Miasta W. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądził od Wojewody na rzecz P. Spółka z o.o. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skarg E. S., J. S., M. S., M. J., W. J. i P. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz P. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Stan faktyczny
1. E. S. wystąpiła z wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2005 r., o wykup, na podstawie przepisu art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm., dalej jako "ugn"), nieruchomości położonej w W. przy ul.[...], pochodzącej z księgi hipotecznej [...], składającej się z działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz o wypłatę odszkodowania, w trybie art. 128 ust. 4 w związku z art. 132 ugn. w wysokości sumy wartości działki budowlanej o pow. [...] m2. Następnie wnioski w przedmiotowej sprawie złożyli J. S., M. S. oraz M. i W. małżeństwo J.
2. Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji w przedmiocie wykupu nieruchomości oraz wypłaty odszkodowania w stosunku do przedmiotowej nieruchomości z uwagi na przedawnienie roszczeń.
3. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. S. J. S. i M. S., decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
4. Prezydent W. , po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. ponownie orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 5 ugn, w przedmiocie wykupu nieruchomości oraz wypłaty odszkodowania w stosunku do ww. nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., iż ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że ani z A. S. , ani z jego żoną – E. S., nie były prowadzone rokowania o uzyskanie zgody na budowę linii energetycznej 110 kV na przedmiotowych nieruchomościach. Ponadto zarówno wnioskodawczyni, jak i jej mąż, nie byli stronami postępowań administracyjnych zakończonych decyzjami zezwalającymi na realizację ww. inwestycji. Organ pierwszej instancji stwierdził również, iż w niniejszej sprawie zastosowanie winny mieć odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi roszczenia wnioskodawców uległy przedawnieniu, z uwagi na upływ dziesięcioletniego okresu, o którym mowa w przepisie art. 118 Kc.
5. W wyniku rozpatrzenia odwołania E. S. oraz odwołania J. S. i M. S. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta W. Organ wojewódzki stwierdził konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne zostało obarczone wadami proceduralnymi. Organ drugiej instancji wskazał również, że chybionym jest pogląd, ponownie wyrażony przez organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż roszczenie, o którym mowa w art. 124 ust. 5 ugn, ma charakter cywilnoprawny. Podobnie, niezasadnym jest także stwierdzenie, że roszczenie oparte na przepisie art. 128 ust. 4 ugn, ma charakter cywilnoprawny, zatem ulega przedawnieniu z uwagi na brak przepisów szczególnych.
6. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. ustalił na podstawie art. 128 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 6 ugn odszkodowanie w ½ cz. i w wysokości [...] zł z sumy pełnego odszkodowania w kwocie [...] zł z tytułu zmniejszenia się wartości ww. nieruchomości. Jednocześnie organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania za całą nieruchomość o pow. [...] ha.
7. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, iż Prezydent W. ustalił odszkodowanie z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości na rzecz wskazanych wyżej współwłaścicieli w ½ części jego wysokości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z dnia [...] listopada 2008 r., nie wskazując podstaw swojej decyzji w przedmiotowym zakresie.
8. Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. po ponownym przeprowadzeniu przewidzianego prawem postępowania ustalił odszkodowanie z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości zabudowanej, położonej w W. przy ul. [...] pochodzącej z księgi hipotecznej [...], aktualnie uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działki ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie linii elektroenergetycznej 110 kV [...]. Organ wskazał, że przesłuchał strony w celu ustalenia m. in., czy współwłaściciele wyrażali zgodę na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji na działkach, stanowiących przedmiot omawianego postępowania oraz czy były wypłacane już odszkodowania za szkody powstałe w związku z realizacją ww. linii elektroenergetycznej. Przedstawiciele inwestora - aktualnie X. Sp. z o.o. - zeznali, iż z dokumentów znajdujących się w posiadaniu Zakładu Energetycznego wynika, że inwestor zwracał się do współwłaścicieli o wyrażenie zgody na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej jednak nie posiada wiedzy, czy taka zgoda została udzielona przez któregoś ze współwłaścicieli. M. S. - jeden z wnioskodawców, spadkobierca byłego współwłaściciela – A. S. - oświadczył, że nie posiada wiedzy, czy któryś ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości wyraził zgodę na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej, jak również nie wie czy były wypłacane odszkodowania w związku z realizacją ww. inwestycji. W. J. - jeden ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości zeznał, że nie wyrażał zgody na przeprowadzenie omawianej inwestycji oraz, iż nie otrzymał żadnego odszkodowania w związku z jej realizacją. Zgodnie z oświadczeniem strony odszkodowania nie otrzymali również pozostali współwłaściciele opisanej powyżej nieruchomości. M. J. - współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości - oświadczyła, że nie wyrażała zgody na realizację ww. inwestycji oraz, iż nie otrzymała odszkodowania związanego z przeprowadzeniem linii elektroenergetycznej. E. S. oświadczyła, że ani ona ani pozostali współwłaściciele nie wyrażali zgody na wybudowanie opisanej powyżej linii elektroenergetycznej. Wnioskodawczyni zeznała ponadto, że nie otrzymała odszkodowania w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji natomiast nie wie, czy takie odszkodowanie było wypłacone pozostałym współwłaścicielom. Prezydent wskazał również, że w aktach sprawy znajduje się zaś porozumienie z dnia [...] września 1985 r., z którego wynika, iż K. K. - ówczesny współwłaściciel ww. nieruchomości wyraził zgodę na realizację linii elektroenergetycznej.
W dniu 4 listopada 2008 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowego terenu. W takcie ich przeprowadzenia nie stwierdzono aby na przedmiotowej nieruchomości powstały szkody w związku ze zrealizowaniem ww. linii energetycznej.
Powołany przez organ biegły - rzeczoznawca majątkowy Z. J. sporządziła na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy z dnia 24 listopada 2008 r. w celu określenia wysokości odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 4 ugn za ewentualne szkody oraz zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości w związku z wybudowaniem dwutorowej linii energetycznej 110 kV relacji [...]. Zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego nie stwierdzono szkód materialnych związanych z wybudowaniem ww. linii energetycznej. Rzeczoznawca majątkowy określił więc wysokość zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości w związku z realizacją opisanej powyżej inwestycji. Ze sporządzonej opinii rzeczoznawcy majątkowego wynika, że zmniejszenie wartości nieruchomości w związku wybudowaniem dwutorowej linii energetycznej 110 kV spowodowane jest brakiem możliwości dokonania nowych inwestycji na części gruntu, który pozostaje niezabudowany. Zmniejszenie wartości gruntu przeznaczonego pod zabudowę jednorodzinną obejmuje w części zabudowanej grunt w linach przeprowadzonej inwestycji tj. [...] m2 oraz grunt niezabudowany, znajdujący się w strefie ochronnej linii energetycznej, w której nie ma możliwości wprowadzenia nowej zabudowy kubaturowej, tj. [...]m2. W celu określenia wysokości odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek zrealizowanej inwestycji rzeczoznawca majątkowy określił wartość ustanowienia służebności przesyłu na czas nieoznaczony jako funkcję wartości rynkowej nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy dla potrzeb określenia wysokości wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności założył, że wartość wynagrodzenia będzie funkcją wartości rynkowej gruntu, na którym służebność ma być wykonywana. Wysokość wynagrodzenia za ustanowienie prawa służebności przesyłu wpływa na ograniczenia wykonywania prawa własności na całej nieruchomości obciążanej. W omawianej sprawie rzeczoznawca majątkowy określił więc zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości jako wartość prawa służebności przesyłu wykonywaną w strefie pod przewodami na części zabudowanej nieruchomości oraz w strefie pod przewodami na części niezabudowanej jak również w strefie ochronnej linii energetycznej, na której nie ma możliwości inwestycyjnych. W wyniku dokonanych obliczeń rzeczoznawca majątkowy określił wysokość zmniejszenia wartości ww. nieruchomości na [...] zł.
9. Odwołania od powyższej decyzji złożyli J. S., M. S., M. i W. J. oraz X. sp. z o.o.
10. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. o ustaleniu odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że w jego ocenie Prezydent W. wyjaśnił w sposób wyczerpujący dlaczego ustalił odszkodowanie z tytułu zmniejszenia się wartości przedmiotowej nieruchomości na rzecz wskazanych wyżej współwłaścicieli w 1/2 części jego wysokości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego w omówionym powyżej operacie szacunkowym z dnia 24 listopada 2008 r. Prezydent W. ustalił bowiem, iż na podstawie porozumienia z dnia [...] września 1985 r. zawartego między K. K., a Zakładem Energetycznym [...], K. K. wyraził zgodę na wejście na teren działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...] w związku z budową elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV. Jednocześnie na podstawie wskazanego porozumienia Zakład Energetyczny [...] zobowiązał się wypłacić odszkodowanie właścicielowi działki za szkody wynikłe podczas budowy. W związku z tym należy uznać, iż nie ma znaczenia z punktu widzenia niniejszego postępowania, czy odszkodowanie zostało faktycznie wypłacone przez Zakład Energetyczny [...], gdyż ustalenie tego faktu i roszczenie z tego tytułu jest sprawą z zakresu cywilnego. Organ nie zgodził się z zarzutami X. , że spółka nie jest odpowiedzialna za zobowiązania Zakładu Energetycznego [...], gdyż spółka jest jedynie nabywcą zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych związanych ze świadczeniem usług dystrybucji energii elektrycznej. Zgodnie bowiem z art. 554 Kodeksu cywilnego nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen z chwili zaspokojenia wierzyciela. W związku z powyższym organ stwierdził, iż spółka jest odpowiedzialny za zobowiązania Zakładu Energetycznego [...] i organ pierwszej instancji słusznie zobowiązał ten podmiot do wypłaty odszkodowania ustanowionego w niniejszym postępowaniu.
II. Zarzuty zawarte w skargach
1. E. S., W. J., M. J., M. S. i J. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] zarzucając rażące naruszenie art. 6, art. 7, art.8, art. 77 Kpa oraz art. 128 ust. 4 ugn poprzez nie mające oparcia w przepisach prawa uznanie, że odszkodowanie nie należy się w części jakiej jeden ze współwłaścicieli wyraził zgodę na realizację inwestycji. Organy zdaniem skarżących błędnie przyjęły, iż obecnym współwłaścicielom przysługuje odszkodowanie w wysokości ½ odszkodowania. Oświadczenie K. K. jako jednego ze współwłaścicieli o zgodzie na dysponowanie nieruchomością było ich zdaniem bezskuteczne.
2. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciła powyższej decyzji naruszenie
- art. 6 Kpa poprzez niezastosowanie przepisów o przedawnieniu roszczeń;
- art. 7 i 77 Kpa poprzez niepodjęcie przez organ działań mających dokładnie wyjaśnić stan faktyczny;
- art. 8 Kpa poprzez zobowiązanie spółki do zapłaty odszkodowania w sytuacji, kiedy zaistnienie okoliczności skutkujących ustaleniem odszkodowania było skutkiem nieprawidłowego postępowania organów władzy publicznej oraz właścicieli nieruchomości;
- art. 28 w zw. z art. 107 Kpa w zw. 132 ust. 6 ugn poprzez skierowanie decyzji zobowiązującej do zapłaty odszkodowania do podmiotu, który w myśl przepisów prawa materialnego nie jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty przedmiotowego odszkodowania;
- art. 80 Kpa poprzez dokonanie całkowicie dowolnej oceny materiału dowodowego;
- art. 107 § 3 Kpa poprzez brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia;
- art. 128 w zw. z art. 124 ust. 4 ugn poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie do roszczeń wynikających z w/w przepisów instytucji przedawnienia.
3. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
III. Uzasadnienie prawne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Stan faktyczny w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji jest oczywisty, dlatego Sąd akceptując ustalenia dokonane przez organ w tym zakresie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
2. Na wstępie wyjaśnić należy charakter samej instytucji ograniczenia prawa własności, jako dającej podstawę do ustalenia odszkodowania z tego tytułu. Ograniczenie prawa własności to przejaw kształtowania prawa własności w formie indywidualnego aktu administracyjnego. Na instytucję tą należy spojrzeć jako na sui generis instrument publicznoprawny odejmujący część uprawnień do nieruchomości (element negatywny), z drugiej jednak strony kreujący po stronie operatora urządzeń przesyłowych określoną wiązkę uprawnień do korzystania z rzeczy cudzej (element pozytywny). Jest to samodzielna instytucja administracyjnoprawna i zbyteczne wydaje się szukanie w niej elementów służebności czy użytkowania. Tym samym nie uprawnione jest traktowanie ograniczenia prawa własności, jako prawa na rzeczy cudzej. Nie może być mowy o kreowaniu poprzez ograniczenie jakichkolwiek praw rzeczowych czy obligacyjnych. Nie stanowią one w szczególności służebności gruntowych ani jakichkolwiek innych praw rzeczowych.
3. W przedmiotowej sprawie ograniczenie praw nastąpiło na podstawie art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Artykuł ten stanowił, że zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia terenowego organu administracji państwowej (ust. 1). Jednostkom i osobom zobowiązanym do wykonywania czynności związanych z eksploatacją i konserwacją przewodów i urządzeń przysługuje prawo wstępu na nieruchomości oraz dostępu do tych przewodów i urządzeń (ust.2).
Na mocy art. 80 ust. 1 tej ustawy (w wersji obowiązującej w dniu wejścia w życie tej ustawy) właścicielowi nieruchomości przysługiwało od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań związanych z realizacją urządzenia przesyłowego. Odszkodowanie to ustalał, w przypadku braku porozumienia stron w tej kwestii, terenowy organ administracji państwowej z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości. Jak zatem wynika z powyższego przepisu strony mogły same zawrzeć porozumienie, co do wysokości odszkodowania, bez względu na to, czy do ograniczenia prawa z korzystania nieruchomości doszło na podstawie umowy, czy też wydano stosowne zezwolenie w tej kwestii.
4. Materialnoprawną podstawą odszkodowania z tytułu zdarzeń wymienionych w 80 uggwn może być, zgodnie z ogólną regułą intertemporalną, uznającą za miarodajne dla oceny odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu określonego zdarzenia, prawo obowiązujące w chwili tego zdarzenia (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2000 r., II CKN 293/00, OSP 2000, z. 12, poz. 188). Nie ma natomiast przeszkód, w świetle innej reguły intertemporalnej, której wyrazem jest art. 233 ugn, do dochodzenia tego odszkodowania na drodze administracyjnej według obecnie obowiązujących unormowań proceduralnych. Oparcia dla odszkodowania z tytułu wspomnianych zdarzeń nie może więc stanowić powołany w skardze art. 128 ust. 1 i 4 ugn, można jednak od inwestora lub jego następcy prawnego dochodzić odszkodowania mającego podstawę w art. 80 uggwn w postępowaniu toczącym się przed organem określonym w art. 129 ugn.
5. Już z tego powodu niedopuszczalne było w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji odszkodowawczej na podstawie art. 128 ust. 4 ugn. Również stan nieruchomości jako podstawa dla ustalenia szkody musi być przyjęty na datę zrealizowania infrastruktury, a nie na stan nieruchomości wg. 2008 r.
6. Pogorszenie nieruchomości, mieści się w granicach strat, uzasadniających domaganie się przez właściciela odszkodowania na podstawie art. 80 uggwn, zwrot "straty" należy tu bowiem rozumieć tak, jak jest on rozumiany w art. 361 § 2 Kc., a w świetle tego ostatniego przepisu przez straty rozumie się, między innymi, zmniejszenie aktywów. Pogorszenie nieruchomości niewątpliwie prowadzi do zmniejszenia jednego z aktywów, tj. tego, którym jest ta nieruchomość (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03, OSNC 2004, nr 1, poz. 4).
7. Sporządzony przez biegłą w trakcie postępowania operat szacunkowy ustala wynagrodzenie z tytułu służebność przesyłu, a nie odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań związanych z realizacją urządzenia przesyłowego. Biegła powinna ustalić odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań związanych z realizacją urządzenia przesyłowego. W tym celu powinna wziąć pod uwagę jedynie skutki związane z obniżeniem wartości nieruchomości porównując stan na dzień zajęcia nieruchomości ze stanem na dzień zakończenia realizacji inwestycji. Wszelkie późniejsze okoliczności wpływające na wartość nieruchomości dla kwestii ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie w ogóle nie mają znaczenia.
8. Przede wszystkim wskazać należy, iż zmniejszenie tej wartości musi nastąpić w wyniku zrealizowanej inwestycji, a nie ograniczeń wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego czy decyzji lokalizacyjnej, który niezależnie od tego, kiedy zostanie zrealizowany, może ograniczać możliwość korzystania z danej nieruchomości, a co za tym idzie zmniejsza jej wartość. Szkoda z tytułu ograniczenia praw do nieruchomości nie obejmuje zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek decyzji planistycznych. To zmniejszenie się wartości wskutek ustaleń planistycznych objętą jest odrębną instytucją tzw. rentą planistyczną. Przy tym roszczenia właściciela wobec gminy z tytułu obniżenia wartości nieruchomości oraz roszczenie o odszkodowanie za szkodę wywołaną sytuacją, kiedy korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone wprowadziła dopiero ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.). Przy tym art. 68 ust. 1 tej ustawy wyłączył powyższe roszczenia w odniesieniu do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy.
9. W przedmiotowej sprawie należy wziąć pod uwagę, że lokalizacja linii wynikała z decyzji Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta W. nr [...] z dnia [...] lutego 1978 r., nr [...] z dnia [...] marca 1983 r. oraz nr [...] z dnia [...] listopada 1985 r., ustalającymi miejsce i warunki realizacji inwestycji i biegła powinna wziąć tę okoliczność pod uwagę.
10. Reasumując, operat szacunkowy ustalający wartość wynagrodzenia za służebność przesyłu nie może być w żadnym razie podstawą ustalenia odszkodowania za straty wywołane administracyjnoprawnym ograniczeniem prawa własności. Jest to całkiem odrębna instytucja wymagająca odmiennego sposobu obliczania wysokości odszkodowania. Dodatkowo przyjęcie stanu nieruchomości na dzień [...] listopada 2008 r. również wyklucza ustalenie wartości szkód, które powinny być oszacowane według stanu na datę zakończenia realizacji inwestycji np. 1986 r. Również nieuzasadnione jest oparcie się przy ustalaniu wartość szkód na studium uchwalonym przez Radę Miasta W. w dniu [...] października 2006 r.
11. Należy w całości podzielić zarzuty zawarte w skardze E. S. , W. J., M. J., M. S. i J. S., iż brak było podstaw od ograniczenia odszkodowania do ½ udziału.
Ustalając wysokość odszkodowania organ związany jest treścią decyzji zezwalającej na ograniczenie prawa własności. W przedmiotowej sprawie decyzje te dotyczyły nieruchomości, a nie udziałów – w związku z tym odszkodowanie powinno odpowiadać wartości szkód – bez żadnego pomniejszenia. Oświadczenie K. K. jest tym samym nieistotne dla sprawy. Inaczej byłoby, gdyby takie porozumienie zostało zawarte po wydaniu decyzji o ograniczeniu prawa do nieruchomości – wtedy można by je potraktować jako zrzeczenie się prawa do odszkodowania.
12. Sąd podzielił natomiast w pełni pogląd organu wyrażony w zaskarżonej decyzji o tym, że prawo do odszkodowania za straty wynikłe z decyzji ograniczającej prawo własności, jako że jest ustalane w drodze decyzji w obecnym stanie prawnym nie podlega przedawnieniu. Również kwestia zobowiązania skarżącej spółki jako podmiotu, którego własność stanowi infrastruktura jest prawidłowa. Nabycie przedsiębiorstwa spowodowało nabycie wszelkich praw i roszczeń – w tym również praw i obowiązków z pozostających w obrocie prawnym i cały czas wywołujących skutki prawne decyzji ograniczających prawo własności wydanych na podstawie zarówno ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak i ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
13. Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji jest naruszenie art. 128 ust. 4 w zw. z art. 233 ugn, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia poprzez błędne ustalenie odszkodowania. W ponownym postępowaniu organ powinien ponownie zlecić biegłemu oszacowanie wysokości odszkodowania za straty spowodowane realizacją infrastruktury, a nie przyznawać wynagrodzenie za służebność przesyłu. Sąd nie podzielił przy tym zarzutów dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu sam stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i organy nie naruszyły art. 7, art. 77 Kpa.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło