V SA/Wa 2967/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy skargę oddala Skarżący J. M. prowadził działalność gospodarczą w okresie od 16.05.2003 r. na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta M. M.. W okresie tym był zobowiązany do opłacania składek, których nie płacił. Powstały zaległości wobec ZUS, które na dzień złożenia wniosku o ich umorzenie, tj. na dzień 30.08.2010 r. Wniosek o umorzenie zadłużenia skarżący uzasadnił trudną sytuacją finansową, między innymi długotrwałym pozostawaniem bez pracy, brakiem majątku i dochodów mogących służyć spłacie zadłużenia. Wskazywał na fakt ubiegania się przez niego o umorzenie zadłużenia na podstawie ustawy z dnia 30.08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publiczno-prawnych i nieotrzymaniem w tej sprawie odpowiedzi, brakiem zawiadomienia o dochodzeniu składek przez ZUS oraz przedawnieniem należności. W dniu [...].10.2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr [...], w której skarżącemu odmówiono umorzenia zadłużenia z tytułu należności z tytułu składek, ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres 07/2001-03/2003. W uzasadnieniu powyższe decyzji wskazano, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności, który uzasadniałby umorzenie należności z tytułu składek zgodnie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie znaleziono także podstaw do umorzenia należności w oparciu o przesłanki wymienione w § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). W ocenie organu z przedstawionych dokumentów nie wynikało, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie stwierdzono przewlekłej choroby skarżącego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, które pozbawiłoby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. Nie ustalono także poniesienia strat materialnych spowodowanych zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności. Nie zgadzając się z wydaną decyzją, w dniu 27.10.2010 r. skarżący złożył wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia zaległości oraz bezpodstawną odmowę ich umorzenia, pomimo wykazania braku jakichkolwiek środków do życia. W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku w dniu 16.11.2010 r. przez działającego z upoważnienia Prezesa ZUS Dyrektora Oddziału ZUS w [...] została wydana decyzja Nr [...], w której utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję oraz podtrzymano dotychczasowe stanowisko. Od tej decyzji skarżący wniósł skargę do tutejszego sądu, w której ponownie powołał zarzut przedawnienia należności, trudną sytuacją finansową, braku majątku oraz fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treśc art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, które sprowadza się do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną, polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie . Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, iż wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Prezesa ZUS nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponowna ocena sytuacji osobistej i majątkowej dokonana została na podstawie zgromadzonej przez organ dokumentacji oraz tej, którą dostarczył skarżący. Analiza w/w dała podstawę do stwierdzenia, że w przypadku skarżącego nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności zadłużenia w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Należy zauważyć, że skarżący zaprzestał wprawdzie prowadzenia działalności gospodarczej, lecz w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak majątku przy jednoczesnym zaprzestaniu prowadzenia działalności są sytuacjami, które dają podstawę do umorzenia, lecz dopiero wtedy, gdy maja charakter trwały. Będąc obecnie bezrobotnym, skarżący zgłasza chęć podjęcia pracy biurowej i jest zainteresowany podjęciem działalności gospodarczej po przeszkoleniu. Nie ma zatem na tym etapie podstaw do oceny, czy co do osoby skarżącego zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia. Nie stwierdzono również podstaw do uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia, gdyż w sytuacji skarżącego brak szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365). W myśl § 3 ust. 1 pkt 1-3 w/w rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności: - gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; - poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; - przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy podejmowaniu jakichkolwiek decyzji o umorzeniu należności, jest bezwzględnie związany przepisami prawnymi. Umorzenie należności z tytuł u składek następuje w trybie art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585), zwanej dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 powołanej wyżej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych mogą być umorzone tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Z powyższych przepisów wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy, gdyż ZUS może, ale nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia, a jeżeli je umarza to jedynie w bardzo wyjątkowych przypadkach. Umorzenie zadłużenia jest najdalej idącą ulgą w spłacie należności, powodującą w efekcie zwolnienie dłużnika z obowiązku opłacenia zadłużenia i tym samym trwale pozbawiającą zarządzane przez ZUS fundusze możliwości odzyskania swoich należności, dlatego dla podjęcia decyzji o umorzeniu, musi zostać udowodnione zaistnienie jednej lub kilku w/w przesłanek, potwierdzających w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości, że w danej sytuacji zachodzi nieściągalność zadłużenia, która oznacza nie tylko brak możliwości egzekwowania zadłużenia w obecnym stanie, ale również nie ma szansy na wyegzekwowanie należności w przyszłości. Z treści złożonego do ZUS wniosku wynika, że skarżący pozostaje bez żadnych środków finansowych. Mimo, że nie osiąga żadnych dochodów, nie korzysta z pomocy społecznej świadczonej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. W systemie KSI ZUS figurował jako osoba zatrudniona od dnia 15.03.2010 r. na podstawie umowy zlecenia w firmie [...] S.A. W trakcie ustaleń z urzędu w w/w zakładzie pracy stwierdzono, że skarżący nie pracuje od 20 kwietnia 2010 r. i nie uzyskał wynagrodzenia z uwagi na to, że nie zrealizował żadnej transakcji, a wynagrodzenie miało charakter prowizyjny. Oznacza to, ze skarżący podejmuje próby podjęcia zatrudnienia i ma potencjalne możliwości pozyskania źródeł dochodu co zależy od jego woli i inicjatywy, dlatego w przyszłości może dysponować środkami finansowymi. Tym samym ocena ZUS, że istnieje realna szansa na spłatę zadłużenia, nawet jeżeli miałoby to przeciągnąć się w czasie, jest w ocenie sądu zasadna. Skarżący, jak twierdzi, jest na utrzymaniu żony A. B.. Nie przedstawia jednak żadnych dokumentów świadczących o ubóstwie, czy zagrażającej dalszej egzystencji środków do życia. Z żoną ma rozdzielność majątkową. Obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. W latach 2004-2008 przebywał poza granicami kraju z powodów prywatnych. Zgodnie z decyzją z dnia 11.01.2010 r. Prezydenta m. ST. Warszawy został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nie posiada ujawnionych zaległości podatkowych. Z przedłożonych kopii zeznań podatkowych (PIT-37) wynika, że w roku podatkowym 2008 osiągnął dochód w kwocie 15 962,25 zł, natomiast w roku 2009 w kwocie 1 670,22 zł. Nie ponosi żadnych stałych wydatków związanych z utrzymaniem tj. z tytułu miesięcznych opłat oraz kosztów związanych z leczeniem. Jest właścicielem samochodu osobowego marki OPEL CORSA 1.4 CAT z 1996 r. Nie posiada nieruchomości akcji, obligacji, papierów wartościowych. Nie prowadzi również rachunku bankowego. Nie posiada zobowiązań wobec innych instytucji a zadłużenie wobec ZUS jest jedynym zobowiązaniem. Wszystkie te ustalenia dokonane przez organ administracyjny dały postawę do wydania decyzji oddalających wniosek o umorzenie zaległości. Zobowiązania skarżącego nie są przedawnione. MA do nich zastosowanie przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z nowelizacją tego przepisu od dnia 1.01.2003 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Tym samym 10-letni okres przedawnienia dotyczy wszystkich wymagalnych zobowiązań powstałych do dnia 31 grudnia 2002 r., o ile nie uległy przedawnieniu i nie wygasły przed dniem 1.01.2003 r., jak i zobowiązań powstałych od dnia 1.01.2003 r. z zastrzeżeniem, ze okres ten wydłuża się w związku z wystąpieniem okresów zawieszenia biegu przedawnienia. Słuszność powyższego stanowiska została potwierdzona orzeczeniem Sądu Najwyższego (patrz wyrok SN z dnia 2.07.2009 r., I UK 70/09, LEX nr 549018). W tej sytuacji ZUS ma prawo i obowiązek aż do dnia przedawnienia podejmowania wszelkich dopuszczalnych prawem środków mających na celu wyegzekwowanie zadłużenia. W sprawie wniosku o umorzenie należności należy brać pod uwagę nie tylko możliwości płatnicze osoby zobowiązanej, lecz także stan finansów ubezpieczeń społecznych, a zatem Zakład dysponując środkami z budżetu państwa powinien postępować z najwyższą ostrożnością, ważąc z jednej strony interes finansów ubezpieczeń społecznych a z drugiej uwzględnić ważny interes ubezpieczonego. W przedmiotowej sprawie została przeprowadzona szczegółowa ocena sytuacji ubezpieczonego pod kątem spełnienia przez niego przesłanek zawartych powołanych przepisach i ocena ta upoważnia do zajęcia negatywnego stanowiska w sprawie złożonego wniosku. Dlatego sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.