II OW 23/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia del. NSA Elżbieta Makowska Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Kujawsko-Pomorskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wniosku o wskazanie organu właściwego w sprawie wstrzymania użytkowania nieszczelnego szamba postanawia: 1. wskazać Wójta Gminy B. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy, 2. uchylić postanowienie Wójta Gminy B. z dnia (...) grudnia 2010 r., nr (...). Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy Białe Błota w sprawie wstrzymania użytkowania nieszczelnego szamba eksploatowanego przez M. J. na działce nr [...] położonej w C. przy ul. W. [...]. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Wójt Gminy Białe Błota przekazał sprawę M. J. w zakresie użytkowania przez nią nieszczelnego szamba według właściwości Kujawsko-Pomorskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Wójt stwierdził, że z uwagi na brzmienie art. 364 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.) sprawa należy do właściwości Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, ponieważ to ten organ jest właściwy do wstrzymania użytkowania szamba, które stanowi poważne zagrożenie zanieczyszczenia wód gruntowych. Natomiast zdaniem Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zgodnie z art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.), nadzór nad realizacją obowiązków polegających na pozbywaniu się nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Jednocześnie w opinii Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z uwagi na brzmienie art. 363 Prawa ochrony środowiska Wójt Gminy Białe-Błota może w drodze decyzji nakazać osobie fizycznej, której działalność negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym wstrzymać użytkowanie szamba. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Wójt Gminy Białe Błota podniósł, że podjął czynności w tej sprawie w związku z informacją przesłaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy dotyczącą wyznaczonych przez ten organ oględzin działki nr [...] położonej w C., gm. B. w zakresie użytkowania szamba. W wyniku oględzin ustalono, że na działce nr [...] zostało wybudowane prowizoryczne szambo, stanowiące samowolę budowlaną, bez dna składające się z jednego kręgu betonowego, przykryte płytą oraz deskami. Fakt odprowadzania przez M. J. ścieków bytowych bezpośrednio do gruntu, w ocenie Wójta, bez wątpienia powoduje zagrożenie zdrowia ludzi oraz pogorszenie stanu środowiska w znacznych rozmiarach. Z tego względu właściwym w tej sprawie jest, stosownie do art. 364 Prawa ochrony środowiska, Kujawsko – Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska. Zdaniem Wójta, art. 363 Prawa ochrony środowiska nie może mieć zastosowania do szamba, które stanowi samowolę budowlaną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z akt sprawy wynika, że w związku z oględzinami działki nr [...], położonej w C., Gm. B., w zakresie użytkowania samowolnie wybudowanego szamba, przeprowadzonymi w dniu 22 października 2010 r. z inicjatywy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy, przy udziale przedstawicieli Referatu Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Białe Blota, Wójt Gminy Białe Błota wszczął postępowanie w zakresie wyposażenia działki nr [...] w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe. Natomiast w kwestii użytkowania przez M. J. nieszczelnego szamba na działce nr [...] Wójt Gminy Białe Błota, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., przekazał sprawę Kujawsko-Pomorskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska według właściwości. W takich okolicznościach Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w tej sprawie. Wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości przez jej właściciela określa ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 ze zm.), która wskazuje jednocześnie, że nadzór nad jej przestrzeganiem sprawuje wójt (burmistrz, prezydent). Do obowiązków właściciela nieruchomości należy w szczególności gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, w przypadku stwierdzenia niewykonywania obowiązków określonych w tej ustawie przez właściciela nieruchomości wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Niezależnie od tego, zgodnie z art. 363 Prawa ochrony środowiska wójt może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działalność negatywnie oddziaływuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Jeżeli osoba fizyczna nie dostosowała się do wymagań decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności Wójt może, w drodze decyzji, wstrzymać użytkowanie instalacji lub urządzenia (art. 368 ust. 2 Prawa ochrony środowiska). Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że stanowisko Wójta Gminy Białe Błota, iż jest organem niewłaściwym w tej sprawie jest wadliwe. Wójt Gminy Białe Błota wszczął postępowanie w sprawie wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe, ponieważ uznał, że znajdujący się na działce zbiornik nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie. Jeżeli w toku tego postępowania Wójt stwierdził, że działalność właścicielki nieruchomości narusza obowiązujące standardy korzystania ze środowiska, w szczególności w związku z odprowadzaniem nieczystości ciekłych do gruntu, to zobowiązany jest podjęć niezbędne kroki w celu zapobieżenia negatywnemu oddziałwaniu na środowisko, stosownie do art. 363 i 368 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Powołane przepisy stanowią podstawę do wydania decyzji nakładających obowiązek wykonania określonych czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko oraz decyzji o wstrzymaniu użytkowania instalacji lub urządzenia. Okoliczność, że w stosunku do istniejącego na działce nr [...] zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) toczy się postępowanie przed organami nadzoru budowlanego w zakresie samowoli budowlanej, nie oznacza, że Wójt nie może podejmować stosownych kroków w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na środowisko. Niezależnie od tego, należy zwrócić uwagę, że w takiej sytuacji, w której w stosunku do tego samego obiektu (zbiornika na nieczystość ciekłe) toczy się postępowanie w zakresie samowoli budowlanej prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Wójt prowadzi postępowanie w zakresie wyposażenia działki w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe wskazywanie kolejnego jeszcze organu administracji publicznej (Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska) do prowadzenia sprawy w zakresie negatywnego oddziaływania na środowisko zbiornika na nieczystości ciekłe byłoby nieracjonalne. Z przytoczonych względów należało wskazać Wójta Gminy Białe Błota jako organ właściwy w sprawie użytkowania przez M. J. nieszczelnego zbiornika na nieczystości ciekłe. W tym stanie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia