II SA/Wa 377/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Protokolant – starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy - uchyla zaskarżoną decyzję, - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Skarżący [...] R.L. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku kierowcy drużyny [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. złożył on do Dowódcy Wojsk Lądowych wypowiedzenie stosunku zawodowej służby wojskowej oświadczając jednocześnie, że znane są mu ustawowe warunki wypowiedzenia, przy czym zawarł również wniosek o skrócenie okresy wypowiedzenia do trzech miesięcy, tj. do dnia [...] sierpnia 2009 r. Będąc na zwolnieniu lekarskim, wnioskiem z dnia [...] czerwca 2009 r., które wpłynęło do [...] w T. w dniu [...] lipca 2009 r., zwrócił się do dowódcy [...] o wycofanie powyższego wypowiedzenia. Ponieważ przełożony w tym czasie przebywał na urlopie (od [...] czerwca 2009 r. do [...] sierpnia 2009 r.), przeto pracownik kancelarii sztabu jednostki odłożył to pismo dla wymienionego. Jednocześnie skarżący kilka dni po wpłynięciu pisma do jednostki wojskowej, skontaktował się telefonicznie z szefem sekcji personalnej jednostki wojskowej informując go o wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r., na co uzyskał odpowiedź, że dowódca kompanii przebywa na urlopie, nie jest osobą uprawnioną do wycofania wypowiedzenia i jednocześnie pouczono skarżącego, iż wycofanie wypowiedzenia należy złożyć drogą służbową do Dowódcy Wojsk Lądowych. Dowódca Wojsk Lądowych rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 6 i art. 115 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 79, poz. 669) oraz § 11 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), z dniem [...] sierpnia 2009 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej, zaś w uzasadnieniu podał, że powyższe rozstrzygnięcie jest podyktowane upływem skróconego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Powyższy rozkaz został doręczony skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2009 r. W międzyczasie, bo dniu [...] sierpnia 2009 r., dowódca kompanii powrócił z urlopu i po uzyskaniu informacji o powyższym rozkazie personalnym, nie nadał dalszego biegu wnioskowi z dnia [...] czerwca 2009 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. zatytułowanym "wnioskiem" i skierowanym do Szefa Sztabu Generalnego WP, skarżący zwrócił się o "cofnięcie Rozkazu Personalnego Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2009 r. o zwolnieniu mnie z zawodowej służby wojskowej". Zaś w uzasadnieniu podał, że powyższe motywuje "zaistniałymi w ostatnim czasie ważnymi sprawami rodzinnymi, które skłoniły mnie do podjęcia owej decyzji bez konsultacji z przełożonymi". Szef Sztabu Generalnego WP decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 2 i art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych. W uzasadnieniu natomiast podał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nastąpiło na podstawie właściwych przepisów prawa i zgodnie z żądaniem skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący R.L. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu podał, że był niewłaściwie traktowany w jednostce wojskowej, zaś wypowiedzenie zostało mu podsunięte, a on będąc pod wpływem "agresji ze strony przełożonego", podpisał je. Następnie powiedział dowódcy kompanii, aby wycofał to wypowiedzenie, ponieważ do sztabu nie można wchodzić, a potem, będąc na zwolnieniu lekarskim, napisał wniosek o wycofanie wypowiedzenia do dowódcy kompanii, któremu nie nadano jednak dalszego biegu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2009 r. odczytano jako odwołanie, zaś skarżący miał problemy z przystosowaniem się do służby, a decyzję o wypowiedzeniu podjął sam, o czym świadczy fakt, iż pierwotnie sporządził ją odręcznie, a dopiero potem przepisano je pismem maszynowym. Ponadto wejście do sztabu było umożliwione każdemu żołnierzowi w obecności osoby uprawnionej, zaś wycofanie wypowiedzenia było adresowane do dowódcy kompanii, który nie jest organem zwalniającym, zaś oficer sekcji personalnej udzielił mu stosownego pouczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1721/09, oddalił skargę. W wyniku skargi kasacyjnej skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 871/10, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdzono m.in., że "Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a., albowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej stanu faktycznego, jako zasadniczego elementu stanu sprawy, nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanu faktycznego, który organ ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, stanowi naruszenie przez Sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem uwzględnienie w stanie sprawy przyjętego stanu faktycznego i rozpatrzenie go w kontekście całego materiału dowodowego sprawy. W przepisie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie chodzi bowiem o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem. Dokonując kontroli legalności Sąd pierwszej instancji nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym zwłaszcza, jeżeli ustalenia te są kwestionowane przez stronę postępowania. (...) Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pominął istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowiło uchybienie mogące mieć wpływ na jej wynik. Dotyczy to przede wszystkim kwestii skutków prawnych złożonego przez skarżącego w piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. cofnięcia wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dnia [...] czerwca 2009 r. dokonanego przed wydaniem przez Dowódcę Wojsk Lądowych rozkazu personalnego z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wojskowy fakt ten przyznał. Natomiast w aktach sprawy brak jest tego wniosku. Znajdują się w nich jedynie wyjaśnienia dotyczące przyczyn zaniechania przesłania tego wniosku Dowódcy Wojsk Lądowych. Uwzględnienie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy czyni przedwczesnym rozważania w zakresie wykładni przepisów powołanych w ramach materialnoprawnych podstaw zaskarżenia. Ocena w zakresie wykładni prawa materialnego w sprawie będzie możliwa dopiero po przesądzeniu zaistniałego w niej stanu faktycznego". W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2011 r. skarżący powołał się na postępowanie przed Prokuraturą Garnizonową w [...], które potwierdziło "patologię organizacyjną w obiegu dokumentów tejże Jednostki Wojskowej, która za normalność uznaje niszczenie i ukrywanie ważnych dokumentów w postaci mojego wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r., który od samego początku był tematem sprawy" i dodał m.in., że wniosek adresował do dowódcy kompanii, a nie imiennie z uwagi na ciągłość dowodzenia. W związku z powyższym wniósł o przywrócenie do służby wojskowej i nadpłatę zaległych wynagrodzeń, dodatków wraz z ustawowymi odsetkami oraz zwrotu kosztów postępowań sądowych oraz kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika wedle ustawowych norm. Z kolei pełnomocnik organu pismem z dnia [...] marca 2011 r. poinformował, że nie posiada oryginału wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. a jedynie kopią zamieszczoną na k. 53 akt postępowania administracyjnego, bowiem oryginał – jak wynika z postanowienia Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. – został zniszczony przez ustalonego oficera młodszego z [...] w T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz nie może wydać nawet orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Stosownie do treści art. 111 pkt 9 a) ustawy z dnia 11 września 2003 r. (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. Nr 141, poz. 892 ze zm.), żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływy terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego, zaś myśl ust. 5 tegoż przepisu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza lub doręczenia wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, w ostatnim dniu miesiąca. Natomiast według § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137), żołnierz składa wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej do organu zwalniającego, którym jest – na podstawie § 2 pkt 3 rozporządzenia – organ uprawniony do wydania decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 115 ust. 1 ustawy, a w odniesieniu do szeregowych zawodowych dowódca jednostki zajmujący stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego, co najmniej pułkownika (komandora). Z kolei według § 11 ust. 4 rozporządzenia, w przypadku dokonania przez żołnierza wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, organ zwalniający wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, w której określa datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wynikającą z wypowiedzenia. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący [...] R.L. pełniąc zawodową służbę wojskową, w dniu [...] czerwca 2009 r., złożył do Dowódcy Wojsk Lądowych wypowiedzenie stosunku zawodowej służby wojskowej wnosząc jednocześnie o skrócenie okresu wypowiedzenia do dnia [...] sierpnia 2009 r. Analizując w dalszym ciągu stan faktyczny należy zwrócić uwagę na przepis § 11 ust. 5 wspomnianego już wyżej rozporządzenia w myśl którego wycofanie wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego. Tymczasem w sprawie nie budzi wątpliwości fakt, jeśli się zważy na pisemne wyjaśnienia pełnomocnika organu, oświadczenia żołnierzy pełniących służbę w macierzystej jednostce wojskowej skarżącego oraz postanowienie Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...], że skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. adresowanym do dowódcy Kompani [...], wycofał wypowiedzenie z dnia [...] czerwca 2009 r., przy czym z przyczyn opisanych już w stanie faktycznym, nie dotarło ono do organu zwalniającego. Stąd też na dzień wydania rozkazu personalnego, tj. [...] lipca 2009 r. Dowódca Wojsk Lądowych – bez względu na okoliczności temu towarzyszące – nie dysponował powyższym oświadczeniem woli skarżącego i jego rozstrzygnięcie w świetle przytoczonych już powyżej przepisów prawa, jest prawidłowe. Natomiast w piśmie z dnia [...] sierpnia 2009 r. przyjętym – i słusznie, zdaniem Sądu – przez organ drugiej instancji, jako odwołanie od powyższego rozkazu personalnego, skarżący stwierdził m.in., że "Wniosek swój motywuję zaistniałymi w ostatnim czasie ważnymi sprawami rodzinnymi, które skłoniły mnie do podjęcia owej decyzji bez konsultacji z przełożonymi". W tym miejscu przypomnieć należy, że organ administracji publicznej według art. 7 k.p.a., w toku postępowania stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zaś w myśl art. 9 k.p.a., jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Analizując treść odwołania skarżącego w sposób jednoznaczny stwierdzić należy, że zawarte w nim żądanie – a przede wszystkim uzasadnienie – jest niezręczne i mało zrozumiałe. Ta konstatacja dotyczy również organu drugiej instancji, który – aczkolwiek nie stwierdza tego wprost i nie odnosi się do tego w zaskarżonej decyzji – to jednak po analizie wydanej decyzji w sposób jednoznaczny można dojść do wniosku, iż na ten fragment odwołania nie zwrócił uwagi i wręcz sam, tj. w sposób nieuprawniony "sprecyzował" wolę skarżącego. Mianowicie nie odniósł się w żadnym stopniu do zacytowanej już wyżej części uzasadnienia odwołania ograniczając się jedynie do faktu, że skarżący jest niezadowolony z zaskarżonego rozkazu personalnego. Tymczasem organ drugiej instancji winien zastosować regulację przewidzianą w art. 64 § 2 k.p.a. ("Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania") w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. ("Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie...") w powiązaniu z opisanymi już wyżej zasadami postępowania administracyjnego z art. 7 i 9 k.p.a. Reasumując, Szef Sztabu Generalnego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie wyjaśnił rzeczywistej intencji skarżącego i – jak dopiero aktualnie ustalono – nie wiedział w żadnym stopniu o złożonej przez skarżącego woli wycofania wypowiedzenia. Skoro zaś tego nie uczynił, to tym samym naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym – w ocenie Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w chwili obecnej ten fakt jest już jednoznaczny i nie budzi żadnych wątpliwości, przeto rozpoznając na nowo odwołanie skarżącego organ winien wziąć to pod uwagę i w zależności od dokonanych ustaleń, m.in. czy to on, czy też tylko Dowódca Wojsk Lądowych (w rozpoznawanej sprawie) jest "organem zwalniającym", podjąć stosowne rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) oraz art. 152 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.