IV SA/Wa 570/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska – Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mienia gromadzkiego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego M. S. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 570/11 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].01.2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O/ utrzymało w mocy decyzję Starosty P/ z dnia [....].11.2010 r., ustalającą na wniosek wójta gminy K., że nieruchomości położone na terenie gminy K., oznaczone w ewidencji gruntów obrębu R. jako działki o numerach [...], [...], [...] oraz [...] - stanowią mienie gromadzkie, a obecnie mienie gminne. Od decyzji Starosty wpłynęły dwa odwołania. M. S. - sołtys wsi R. argumentował, iż przedmiotowe grunty zawsze stanowiły wspólnotę wiejską powstałą w wyniku scaleń gruntów. R. K. C. występujący w imieniu Spółdzielni Mleczarskiej "M." z siedzibą w C. kwestionując decyzję Starosty odnośnie działki nr [...] zaznaczył, iż Spółdzielnia jest posiadaczem samoistnym tej działki, a wzniosła na niej budynek punktu odbioru mleka. Początkowo zamierzała przekazać ten budynek Gminie, ale ostatecznie w drodze umowy pisemnej przekazała go nieodpłatnie radzie sołeckiej, by służył miejscowej społeczności jako świetlica. Uchylenie tej decyzji odnośnie działki nr [...] pozwoliłoby zaś Spółdzielni na sprzedaż tego budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...].11.2010 r. Odnosząc się do stanowiska zajętego przez Spółdzielnię Mleczarską SKO wyjaśniło, że umowa przekazująca własność budynku sołectwu jest nieważna z mocy prawa, jako niezawarta w formie aktu notarialnego. Nawiązując do zarzutów sołtysa wsi R. organ odwoławczy powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego i wywiódł, że grunty te jako przeznaczone w toku postępowania scaleniowego na cele użyteczności publicznej nie stanowią przedmiotu wspólnoty gruntowej, lecz stały się mieniem gromadzkim. Skoro więc zostały zaliczone do gruntów gromadzkich, to miały status nieruchomości mienia gromadzkiego. Mienie to zaś zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (Dz. U. nr 32, poz. 191) stało się z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym mieniem gminnym. We wniesionej do Sądu skardze M. S. - sołtys wsi R. zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem artykułów : 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 1 Kpa. Przedłożył urzędowo poświadczony wykaz scaleniowy tej nieruchomości. Stwierdził, iż interes prawny członków wspólnoty w trakcie postępowania toczącego się przed organami I i II instancji nie był w sposób formalnoprawny reprezentowany przez spółkę, bo taka nie została utworzona. Jednocześnie zarzucił nieprzeprowadzenie rzetelnego postępowania dowodowego co do charakteru tej nieruchomości, a w efekcie przyjęcie danych wynikających z ewidencji gruntów. M. S. wskazał na brak księgi wieczystej dla nieruchomości, składającej się ze wskazanych działek, co jego zdaniem świadczy o przynależności jej do wspólnoty, dla której z mocy prawa nie prowadzono ksiąg wieczystych. Zaznaczył nadto, iż nieruchomość tę w przeważającej części tworzy zbiornik wodny i pastwisko, a te zawsze stanowiły mienie wiejskie. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. SKO zaznaczyło nadto, że dokument scaleniowy nie poświadcza stanowiska i wywodów strony skarżącej, tyczących statutu tej nieruchomości jako wspólnoty gruntowej. Wiele nieruchomości nadal nie posiada obecnie ksiąg wieczystych, a nawet zbioru dokumentów, okoliczność ta nie przesądza jednakże, iż należą do wspólnoty gruntowej. Określenie przedmiotowych gruntów jako gromadzkich znajduje potwierdzenie w "Protokole dochodzenia nowego stanu posiadania wsi R. pow. P." z dnia [...].08.1957 r., podpisanym przez mieszkańców (właścicieli nieruchomości) wsi R., gdzie określono je jako "gromadzkie grunty" i opisano jako m. in. żwirownię, jezioro, grzebowisko. Miało to więc miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, co w świetle jej art. 3 czyniło je mieniem gromadzkim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innej przyczyny niż w niej podniesiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest bowiem - w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Środek zaskarżenia w postaci odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź zażalenia może wnieść jedynie podmiot, który legitymuje się przymiotem strony danego postępowania administracyjnego. Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym ma charakter zarówno procesowy, jak i materialny. Z wniosku podmiotu nieupawnionego postępowanie odwoławcze nie może być prowadzone. Rozpoznanie merytoryczne złożonego środka odwoławczego poprzedzić musi zatem postępowanie mające na celu ustalenie, czy wniósł je podmiot do tego legitymowany. W niniejszym postępowaniu administracyjnym Starosta P. przekazując wniesione odwołania do SKO w O. opisał merytorycznie stan sprawy, zawierając jednocześnie uwagi co do braku legitymacji do wniesienia odwołań zarówno po stronie M. S. - sołtysa wsi R., jak i Spółdzielni Mleczarskiej "M." z siedzibą w C.. Odnośnie Spółdzielni Starosta wyjaśnił, iż władała ona budynkiem zlewni mleka usytuowanym na działce nr [...] i części działki nr [...], ale nie posiadała tytułu prawnego do gruntu, na którym budynek ten został wzniesiony, a obecnie nie jest już posiadaczem tego terenu. Sołectwo natomiast nie ma osobowości prawnej, nie można więc było skutecznie przenieść na nie praw do tego budynku umową zawartą w formie pisemnej. Należy zważyć, iż z art. 14 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika, że w drodze uchwały osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w jej skład. Spółka taka posiada osobowość prawną i działa na podstawie statutu. Jednocześnie ustawa przewiduje możliwość utworzenia spółki przymusowej w razie powstania takiej konieczności (art. 25 tej ustawy). Zawsze jednak to spółka, za pośrednictwem swych organów statutowych, reprezentuje wspólnotę gruntową na zewnątrz. W tym stanie rzeczy należy zgodzić się z organem I instancji, iż sołtys wsi R. nie jest uprawniony do reprezentowania interesów wspólnoty gruntowej wsi R.. Tylko osoby powołane w statucie tej spółki do reprezentowania jej na zewnątrz byłyby uprawnione do występowania w sprawach dotyczących nieruchomości wchodzących w skład wspólnoty. Poszczególni uczestnicy wspólnoty mogliby więc działać jedynie za pośrednictwem organów statutowych, a wspólnota tylko w ramach utworzonej przez jej uczestników spółki. Obecnie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, nie istnieje wspólnota gruntowa we wsi R., a funkcji owej spółki nie może pełnić zebranie wiejskie, nie jest bowiem organem władnym do reprezentowania jej na zewnątrz i nie może stać się stroną niniejszego postępowania, podobnie jak i sołtys wsi R., czy ktokolwiek z właścicieli nieruchomości tam się znajdujących, kto uważa się za członka tej wspólnoty. Ustawa z dnia 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wyraźnie normuje tryb, w którym wspólnota gruntowa może dochodzić swych praw do nieruchomości i nimi gospodarować i nie przewiduje od tych wymogów wyjątku. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do rozpoznania odwołania wniesionego przez sołtysa wsi R., co prowadziło do naruszenia art. 127 § 1 Kpa w zw. z art. 28 Kpa, przez pominiecie treści art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W efekcie z tego odwołania SKO bezpodstawnie orzekło na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, choć powinno było umorzyć postępowanie odwoławcze na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa. Odnośnie drugiego z wniesionych odwołań wskazać należy, iż SKO rozpoznało środek zaskarżenia złożony przez R. K. C., występującego w imieniu Spółdzielni Mleczarskiej "M." z siedzibą w C. bez uprzedniego ustalenia, czy był on legitymowany do działania w imieniu tej Spółdzielni. Z informacji z rejestru gruntów dla działki nr [...] z dnia [...].10.2010 r. wynika, iż Spółdzielnia ta była samoistnym posiadaczem owej działki, a więc władającym. Obowiązkiem organu odwoławczego było więc ustalenie, czy w dniu wydania decyzji I instancji stan ten był aktualny, a więc czy Spółdzielnia nadal posiadała tytuł prawny do nieruchomości o nr ew. [...]. W razie potwierdzenia tej okoliczności SKO zobowiązane było ustalić, czy R. K. C.i był uprawniony do reprezentowania tego podmiotu. Brak wyjaśnienia tych okoliczności czyni wątpliwym, czy istniały podstawy do rozpoznania tego odwołania. Wobec zaistniałych uchybień przedwczesne stało się rozważanie merytorycznych zarzutów, podniesionych przez podmioty odwołujące się, w kontekście wywodów wyrażonych przez SKO, akceptujących stanowisko organu I instancji. Należy jednocześnie podkreślić, że jakkolwiek sołtys wsi R. nie był uprawniony do wniesienia owego odwołania, to przymiot strony postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie - w znaczeniu procesowym - posiadał, z racji rozpoznania wniesionego przez niego odwołania przez SKO. Zatem skarga jego podlegała rozpoznaniu. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. I i II sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt. III sentencji na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po uprawomocnieniu się tego wyroku, przy ponownym rozpoznaniu wniesionych odwołań należy zastosować się do oceny prawnej i wskazań w nim zawartych.