V SA/Wa 478/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne uchyla zaskarżoną decyzję W dniu 7 maja 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, uzasadniając swoja prośbę trudna sytuacją finansowa i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń społecznych rozpatrując wniosek przeprowadził postępowanie na podstawie materiałów załączonych do wniosku oraz zgromadzonych z urzędu: • Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach z dnia 5.05 2010r. • Decyzje w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej • Zaświadczenie o nadaniu numeru regon • Zaświadczenie o zatrudnieniu oraz wynagrodzeniu z [...] M. K., córki M. K. • Odpis skrócony aktu urodzenia K. i K. H. • Informacje o zaległościach czynszowych w Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia 21.04 2010 r. • Zaświadczenie Miejsko- gminnego Ośrodka pomocy Społecznej o nie korzystaniu z pomocy społecznej z dnia 28.04 2010r. • Decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dnia 28.04 2010 r. • Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności skarżącej do pracy z dnia 15.10 2008 r. • Rachunek za energie elektryczna na kwotę 164,23 zł • Faktura VAT wystawiona przez Urząd Miasta i Gminy [...] z dnia 1.02 2010r. na kwotę 374,48zł • Faktura VAT wystawiona przez PGNiG z dnia 27.11 2009r. na kwotę 109,14 zł • Karta informacyjna Instytutu Reumatologii z dnia 10.10 2007 r. • Faktura VAT wystawiona przez Urząd Miasta i Gminy [...] z dnia 31.03 2010 na kwotę 235,52 zł • Informacja Urzędu Miasta i Gminy [...] z dnia 16.02 2007r. o wysokości salda • Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej • Pismo do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych • Pismo Wydziału Świadczeń Emerytalno-Rentowych wysokości pobieranego świadczenia z tytułu niezdolności do pracy • Pismo z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z dnia 18.06 2010r. informujące o tym, że skarżąca nie figuruje w w/w ewidencji • Pismo Ministerstwa Sprawiedliwości – Centralna Informacja o Zastawach Rejestrowych, Krajowego rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych z dnia 23.06 2010r. informujące, że I. K. nie figuruje w rejestrze • Pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] informujące o złożonych deklaracjach podatkowych, nie posiadaniu zaległości oraz prowadzonej egzekucji Na podstawie zgromadzonych danych Zakład ustalił, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą od 1.08 1995 r. do 27.04 2010 r. W okresie od 1.01 1999 r. do 16.09 2003 r. zatrudniała pracownika. Ponieważ zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatni składek jest obowiązany obliczać, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Wobec naruszenia tego obowiązku na koncie skarżącej powstało zadłużenie, które wraz z odsetkami za zwłokę na dzień złożenia wniosku wynosiło 21 911,53 zł. Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej ustalono, że I. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się ze świadczenia wypłacanego przez ZUS w kwocie 688,39 zł brutto, z którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu skarbowego w [...], Komornika Sądowego w [...] oraz Dyrektora ZUS III Odział w [...]. Zatem do dyspozycji pozostaje kwota 430,34 zł. Wspólnie z nią zamieszkuje, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe córka M. K.. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego została wydana decyzja z [...] sierpnia 2010r. Nr [...] którą ZUS odmawia umorzenia zadłużenia z tytułu: • Ubezpieczenia społecznego- za lipiec 1999r., za sierpień 1999, od kwietnia 2002r. do lipca 2002r. oraz od grudnia 2002r. do września 2003r. w łącznej kwocie 8 722,3 zł, w tym z tytułu: o Składek - 4 250,3 zł o Odsetek liczonych na dzień 7.05 2010 r. - 4 472 zł • Ubezpieczenia zdrowotnego- w okresie od maja 2003r. do lipca 2003r., za wrzesień 2003r. oraz od marca 2004r. do grudnia 2007r. w łącznej kwocie 12 438, 81 zł, w tym z tytułu: o Składek - 8 188,81 zł o Odsetek liczonych na dzień 7.05 2010 r.- 4 250zł Łącznie 21 161,11 zł Jako podstawę prawna wskazano art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) W uzasadnieniu dodatkowo powołano Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365) a w szczególności § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia. Odnośnie odsetek od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych zakład wyjaśnił, że art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma zastosowanie wyłącznie do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na to ubezpieczenie. Nie ma zatem zastosowania do należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych. Zobowiązanym, w rozumieniu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365), jest płatnik składek zobowiązany do opłacenia należności z tytułu składek, następca prawny płatnika składek, któremu Zakład wydał decyzję o zakresie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu tych składek, albo osoba trzecia, na którą decyzją zakładu przeniesiona została odpowiedzialność za zobowiązana płatnika składek z tytułu tych składek. Jednocześnie Zakład przyznał, że w przypadku skarżącej można mówić o dość trudnej sytuacji materialnej, jednak upoważniony zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a do uznaniowego wyrażenia zgody na umorzenie, powinien kierować się nie tylko dbałością o ważny interes strony, lecz także mieć na względzie stan finansów ubezpieczeń społecznych, co wynika jednoznacznie z art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Konkludując uznał, że pomimo wystąpienia przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek, Zakład może odmówić takiego umorzenia. Podkreślił także zasadę wyrażoną w art. 2a ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiącą o równości traktowania wszystkich ubezpieczonych w obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Wskazał także, że art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby prowadzące pozarolnicza działalność gospodarczą obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowym, zaś zgodnie z art. 13 pkt 4 tejże ustawy, obowiązek ubezpieczeń istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzi działalność na własny rachunek i na własne ryzyko, zaś okresy lepszej i gorszej koniunktury, a co za tym idzie osiąganie mniejszych przychodów, bądź całkowita nie opłacalność prowadzonej działalności nie zwalniają go z obowiązku opłacania składek. Skarżąca nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniosła odwołanie z dnia 15 września 2010r. i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniając, że działalność gospodarczą w zakresie usług fryzjerskich zawiesiła z dniem 1.01 2008r., a w dniu 27.04 2010r. działalność została całkowicie wyrejestrowana. Przez ten czas tj. od daty zawieszenia do daty zakończenia wykonywania działalności nie pracowała, nie zarabiała i nie może zrozumieć dlaczego Zakład nalicza odsetki za zwłokę od dnia 27.04 2010r., a nie tylko od daty zawieszenia działalności. W dalszej części wniosku powołała się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego ZUS wydał decyzję z [...] grudnia 2010r., która na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1585 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, że wydana została prawidłowo. Podzielił motywy rozstrzygnięcia podnosząc, że wierzyciel publicznoprawny jest zobowiązany zgodnie z art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) do stosowania środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, czyli przymusowego doprowadzenia do osiągnięcia podstawowego celu egzekucji. Stosownie do art. 24 ust.3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu w drodze postępowania egzekucyjnego przed innymi wierzytelnościami, z wyjątkiem wymienionych w w/w artykule, co oznacza, że Zakład Ubezpieczeń społecznych ma ustawowy obowiązek doprowadzić do ściągnięcia należności z tytułu składek, jeśli istnieje jakakolwiek szansa na zaspokojenie należności. Zaznaczył, że z ustaleń dokonanych w trakcie prowadzonego postępowania wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał czynności egzekucyjnych mających na celu ściągnięcie należności, a pobrane przez skarżącą świadczenie emerytalne pozwala na choćby częściowe pokrycie zaległych zobowiązań, a zatem nie można uznać całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co zgodnie z art. 28 ust. 2 stanowi podstawowy warunek uznaniowego wyrażenia zgody na umorzenie należności z tytułu składek. Przyznał wprawdzie, że stały comiesięczny dochód skarżącej w postaci renty jest w kwocie niższej niż wysokość zmodyfikowanego minimum socjalnego, ale mimo to uznał brak podstaw do przyjęcia, że zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdyż jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Odnosząc się do zarzutu naliczania odsetek za zwłokę za okres po dniu 1.01 2008 r. tj po zawieszeniu działalności gospodarczej, zakład wyjaśnił, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 r. poz. 1585 ze zm.) od nieopłaconych w terminie składek należne są odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.). Na decyzję z [...] grudnia 2010 r. I. K. złożyła skargę do tutejszego Sądu podnosząc argumenty wskazane wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, zaznaczają, że zgodnie z art. 10 § 1 kpa skarżąca miała zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania , iż zaskarżona decyzja ZUS narusza prawo w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa w jakiej obecnie znajduje się skarżąca uzasadnia ponowną wnikliwą jej ocenę. Należy zaznaczyć, że po comiesięcznych potrąceniach w wysokości 172,09 zł związanych z prowadzoną egzekucją należności, skarżąca dysponuje kwota 430,34 zł. Sytuacja zdrowotna I. K. też nie została oceniona w sposób prawidłowy, przewlekła i postępująca choroba nie rokuje, że będzie ona w stanie podjąć zatrudnienie, które dałoby realną możliwość ściągnięcia zadłużenia jakie ja obciąża . ZUS winien także ustalić wysokość comiesięcznych wydatków związanych z koniecznością kupowania leków i odnieść to do wydatków ponoszonych na prowadzenie gospodarstwa domowego, a przede wszystkim zestawić realność ich ponoszenia z określonym w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 litera a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. – w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 135, poz. 950) świadczonych z pomocy społecznej dla osoby samotnej, której dochód nie przekracza 477 zł. Określone minimum socjalne przy jego zestawieniu z dochodami skarżącej winno być brane pod uwagę przy ocenie wniosku o umorzenie należnych ZUS składek. Nie jest zdaniem Sądu prawidłowe aby organ, który wypłaca rentę następnie ją odbierał, co będzie skutkowało koniecznością korzystania ze środków pomocy społecznej, a to też świadczenia z publicznych dochodów. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zasadnym będzie uchylenie skarżonej decyzji i z mocy art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.