III SA/Wr 154/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A. Ł. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o wstrzymaniu A. Ł. (dalej skarżący) płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5, wskazując w uzasadnieniu, że oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego złożone zostało z uchybieniem ustawowego terminu do jego przedłożenia kierownikowi biura powiatowego ARiMR właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, a także na twierdzeniu, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie tego terminu. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. Akt [...]) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący w dniu [...] r. (k. 53 akt administracyjnych) złożył wyjaśnienie w którym wskazał na przyczyny w uchybieniu terminu do złożenia oświadczenia i zaznaczył, że plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego zrealizował zgodnie z wnioskiem o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Ponadto w dniu [...] r. złożył - kolejne wyjaśnienia przyczyn uchybienia terminowi do złożenia oświadczenia z prośbą o pozytywne rozpatrzenie sprawy (k. 55 akt administracyjnych). Nadto skarżący w treści odwołania z dnia [...] r. (k. 58 akt administracyjnych) po raz kolejny tłumaczy przyczyny uchybienia terminowi wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Podniesiono w uzasadnianiu powyższego wyroku, że sformułowania użyte przez skarżącego w tych wyjaśnieniach powinny być zakwalifikować jako wniosek o przywrócenie terminu. Tym samym wydanie decyzji należy uznać za przedwczesne skoro dotąd wniosek o przywrócenie terminu nie został rozpatrzony. Dalej Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji winien uwzględni okoliczność, że zawarta przez skarżącego (w piśmie z dnia [...] r. oraz w piśmie z dnia [...] r.) prośba o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego - podlega odrębnemu rozpoznaniu w trybie art. 58 i 59 k.p.a. W konsekwencji, postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z/s w S. odmówił skrzącemu przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Rozpoznając zażalenie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, przedstawiono na wstępnie dotychczasowy przebiegł postępowania w sprawie. Następnie wskazano, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 286, poz. 2870 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem). Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny: 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2)złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1 (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Podkreślono w uzasadnieniu, że warunkiem koniecznym do wypłaty płatności w czwartym i piątym roku jest łączne spełnienie przez producenta rolnego dwóch przesłanek: po pierwsze - zrealizowanie przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, po drugie - złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Niespełnienie powyższych przesłanek powoduje, iż płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty (§ 9 ust.1 rozporządzenia). Wskazano, że termin 6-cio miesięczny określony w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia jest terminem materialnoprawnym nieprzywracanych. Natomiast istnieje możliwość przywrócenia terminu, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, na ogólnych zasadach przewidzianych w art. 58 k.p.a. Dalej w uzasadnieniu podniesiono, że na podstawie decyzji z dnia [...] r. przyznającej skrzącemu płatności do gospodarstwa niskotowarowego, zostały przekazane skarżącemu trzy raty płatności, w tym trzecia ratę płatność w dniu [...] r., co zostało ustalone w oparciu o dane zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli ewidencji producentów. W tym stanie, zgodnie z wskazanym § 8 rozporządzenia, przedsięwzięcie ujęte w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego winno być zrealizowane do [...] r., natomiast ostatecznym terminem na złożenia oświadczenia był dzień [...] r. W tej sytuacji skarżący składając oświadczenie dopiero w dniu [...] r., uchybił terminowi wynikającemu z § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Wskazując na art. 58 k.p.a. podniesiono w uzasadnieniu, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy. Przedłożone dokumenty wskazują, że jest chory przewlekle. Niemniej, zdaniem organu, stan chorobowy strony może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, ale - jak potwierdza to ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych - wówczas, gdy jest to nagła choroba całkowicie umożliwiająca dokonanie czynności prawnej. W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie zwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja – tak jak u skarżącego - nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej i nadania pisma za pośrednictwem poczty - osobiście lub przez domownika Wskazano także w uzasadnieniu, że nietrafny jest również zarzut skarżącego, że organ rozpatrujący sprawę naruszył art. 8, 75, 80 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo rozpatrzył wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia oraz dołączone do niego dokumenty w postaci historii choroby pacjenta. Skarżący powyższe postanowienie zaskarżył w całości do WSA we W., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 80 k.p.a, poprzez nie wyjaśnienie wszelkich okoliczności w sprawie i nie podjęcie w sprawie wszelkich niezbędnych kroków i nierozpatrzenie sprawy w oparciu o normy określone w § 8 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku, nr 286, poz. 2870, ze zm.), w konsekwencji naruszenie wyżej powołanych przepisów szczególnych powołanego rozporządzenia; - art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia w motywach zaskarżonego postanowienia, iż w dniu 21.05.2008 r. na rachunku skarżącego była uznana płatność. W uzasadnieniu skarżący, powołując się na wyroki sądów administracyjnych podkreślił, że złożenie oświadczenia nie jest celem samym w sobie a jedynie informacją dla organu, natomiast dołączone do niego dokumenty, o których mowa w § 8 ust. 3 rozporządzenia są dowodami potwierdzającymi zrealizowanie przedsięwzięć. Ponadto podkreślił, że w kodeksie postępowania administracyjnego nie ma norm, które wprowadzałyby jako zasadę ogólną negatywne skutki niedokonania przedmiotowej czynności w terminie. Negatywne dla strony konsekwencje niezachowania terminu przewidzianego w k.p.a. muszą wynikać wprost z przepisów. Złożenie przedmiotowego oświadczenia po terminie nie rodzi skutku w postaci wstrzymania płatności. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, skarżący podniósł, że zapisy rozporządzenia odnośnie negatywnych skutków odnoszą się do tylko i wyłącznie do niewykonania zobowiązania w określonym terminie, przewidując jednocześnie określone wyjątki. Ponadto skarżący podniósł, że w dniu [...] r. aż do dnia [...] r. był przewlekle chora co potwierdza historia choroby znajdująca się w aktach sprawy, nie mógł zatem wiedzieć o dokonaniu przelewu płatności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. podtrzymuje swoją argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala, więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę przywołane kryteria kontroli sądowoadministracyjnej, nie można uznać, że zaskarżone postanowienia narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego. W rozpatrywanej sprawie, w związku z wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 55/10), organy Agencji zobowiązane zostały do rozpoznania w trybie art. 58 i 59 k.p.a. prośba skrzącego o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 286, poz. 2870 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem). Zgodnie § 8 ust. 1 rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny: 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. .Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1 (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Konsekwencja powyższego wyroku jest zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia terminu do złożenia oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Przedmiotem rozpatrzenia w sprawie jest ustalenie, czy organ odwoławczy zasadnie uznał, że mamy w rozpatrywanym przypadku z uchybieniem terminu do złożenia tego oświadczenia i z brakiem przesłanek do jego przywrócenie, o których mowa w art. 58 k.p.a. W konsekwencji nie są objęte oceną podnoszone w skardze zagadnienia dotyczące, zasadności wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku ich płatności, a także odnośnie możliwości wypłaty płatności pomimo niedotrzymania warunku o którym mowa w .§ 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie. Kwestia przywrócenia uchybionego terminu, wymaga ustaleniu, czy termin ten, rozpoczął skutecznie swój bieg. Jak już wskazano, przedmiotowe oświadczenie składa się w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (§ 8 ust. 2 rozporządzenia), tj. nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa w trzecim roku realizacji plany . Jak wynika z akt sprawy, w oparciu o decyzję z dnia [...] r. przyznającą skrzącemu płatności do gospodarstwa niskotowarowego, trzecia ratę tych należności wypłacono skarżącemu w dniu [...] r. Zgodnie z wskazanym § 8 rozporządzenia, przedsięwzięcie ujęte w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego winno być zrealizowane do [...] r., a oświadczenie o jego realizacji powinno być złożone do [...] r. Skarżący złożył to świadczenie w dniu [...] r., a więc z uchybienie terminu. Skarżący podnosi, że organ bez wyjaśnień przyjął, że płatność została wypłacona w dniu [...] r., nie kwestionując samego terminu. Wskazać należy, że ten zarzut jest nietrafny. W aktach sprawy znajduje się wyjaśnienie organu wskazujące na powyższy dzień, jako termin przekazania określony kwoty na rachunek bankowy skarżącego. W tej sytuacji, wobec gołosłownych zastrzeżeń co do ustalenia terminu, należy uznać, że wypłata płatności za trzeci rok realizacji przedsięwzięcia nastąpiła w powyższym terminie, a tym samym, że oświadczenie o jego realizacji skarżący złożył z uchybieniem terminu. Potwierdza to sam skarżący w piśmie z dnia [...] r. (karta akt 53), stwierdzając, że stosowne dokumenty o realizacji przedsięwzięcia złożył przed końcem trzeciego roku realizacji planu. Podnosi w tym piśmie, że wynikło to z mylnego odczytania zapisów zawartych w tabeli nr 9 Planu Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego, gdzie zapisano przedsięwzięcia do osiągnięcia do końca trzeciego roku planu. W tym kontekście należy zauważyć, że w decyzji z [...] r. przyznającej skarżącemu płatności do gospodarstwa niskotowarowego, wskazano na wynikający z § 8 rozporządzenia warunek co do terminu złożenia przedmiotowego oświadczenia. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Paragraf 2 przywołanego artykułu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby wymagane jest dopełnienie czynności, dla której określony był termin. Jako okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu skarżący wskazuje długotrwała chorobę, a w szczególności fakt, że w dniu [...] r. do dnia [...] r. był chory, co uniemożliwiło zachowanie wymaganego terminu. Z akt sprawy wynika, że skarżący jest przewlekle chory. Z wypisów z historii chorób skarżącego wynika, że na zwolnieniu lekarskim przebywał m.in. w dniach od [...] r. do [...] r. oraz od [...] do [...] r., a więc nie przez cały wskazany okres. Uznać należy, że nietrafny jest argument skarżącego, w dniach od [...] r. do dnia [...] r. nie miał możliwości stwierdzenia dokonania przelewu trzeciej raty płatności i złożenia stosownego oświadczenia. Wskazać należy, że choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu ale tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenie w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. Skarżący nie wykazał takiej sytuacji, jak już podniesiono, w dniach od [...]r. do [...] nie był na zwolnieniu lekarskim. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, jak to uczynnił organ odwoławczy, że stan chorobowy strony może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, ale wówczas, gdy jest to nagła choroba całkowicie umożliwiająca dokonanie czynności prawnej. W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie zwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej i nadania pisma za pośrednictwem poczty - osobiście lub przez domownika, czy inna osobę. Za nietrafny uznać należy również zarzut skarżącego, że organy rozpatrujące sprawę naruszyły art. 8, 75, 80 k.p.a. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jak i organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzyły wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia w oparciu dołączone do niego dokumenty w postaci historii choroby pacjenta. Skoro więc zaskarżone postanowienie nie naruszało przepisów prawa skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.