II SA/Go 527/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-09-22
Skład orzekający: Maria Bohdanowicz, Marek Szumilas, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który jest współwłaścicielem stada bydła w ramach spółki cywilnej, może być uznany za posiadacza zwierząt w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co jest warunkiem przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rolnik będący współwłaścicielem stada bydła w ramach spółki cywilnej, który posiada zgodę współwłaściciela na dysponowanie stadem, może być uznany za posiadacza zwierząt w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Organy administracji nie wykazały w sposób wyczerpujący, czy skarżący spełnił pozostałe warunki do przyznania płatności, co skutkowało uchyleniem decyzji.Stan faktyczny
Skarżący S.Ł. ubiegał się o przyznanie płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Organy administracji odmówiły przyznania tej płatności, argumentując, że skarżący nie spełniał warunku posiadania zwierząt gospodarskich w okresie referencyjnym, gdyż zwierzęta były zarejestrowane na inną spółkę, w której skarżący był współwłaścicielem. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego S.Ł. kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi S.Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] r., II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego S.Ł. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] przyznał S.Ł. płatności na rok 2010 r. w wysokości 39178,09 zł, w tym w ramach jednolitej płatności obszarowej w wysokości 29785,15 zł, w tym środki unijne 29785,15 zł, środki krajowe, oraz płatności obszarowych uzupełniających w wysokości 9392,94 z tym z środków unijnych 0,00 zł, oraz z środków krajowych 9392,94 zł. Jednocześnie organ odmówił przyznania wnioskodawcy uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
W zakresie jednolitej płatności obszarowej organ wskazał, iż zadeklarowana we wniosku powierzchnia wynosi 52,99 zł, zaś stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia również wynosi 52,99 zł. Zgodnie z art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170 póz. 1051 ze zm.) jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o których mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Do powierzchni tej została naliczona jednolita płatność obszarowa w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2010 r. ( Dz. U. nr 213 póz. 1402), zgodnie z którym stawka ta wynosi 562,09 zł.
W odniesieniu do obszarowych płatności uzupełniających, organ wyjaśnił, iż we wniosku zadeklarowano powierzchnię 28,70 ha , co potwierdziła następnie przeprowadzona kontrola administracyjna. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego działki rolne deklarowane do płatności uzupełniających muszą być położone na działkach rolnych, do których przyznano jednolitą płatność obszarową. Zgodnie z art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170 póz. 1051 ze zm.) jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o których mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W konsekwencji do zadeklarowanej powierzchni przyznano uzupełniającą płatność obszarową, uwzględniając zapisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2010 r. (Dz. U. nr 213 póz. 1403), zgodnie z którymi stawka ta wynosi 327,28 zł.
W odniesieniu natomiast do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatność zwierzęca) organ wskazał, że wnioskodawca zadeklarował w tym zakresie powierzchnię 24,29 ha trwałych użytków zielonych, co potwierdziła kontrola administracyjna. Jednakże w trakcie czynności kontrolnych stwierdzono, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą, co stanowiło podstawę odmowy przyznania jej. Organ wskazał, iż w dniu 15 maja 2010 r. do Biura wpłynął wniosek o przyznanie płatności uzupełniających do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Do wniosku dołączone zostało pismo zawierające prośbę uwzględnienia zarejestrowanych na współwłaściciela gospodarstwa rolnego "A" P.Ł. zastępujące zaznaczenie w sekcji IV żądanie uwzględnienia zwierząt oraz zgoda P.Ł. na uwzględnienie tych zwierząt do naliczenia DJP oraz powierzchni maksymalnej w celu przyznania płatności PZ dla brata S.Ł. współwłaściciela Spółki "A".
Powołując się na treść § 6 ust. 1 oraz § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40 póz. 326 ze zm.),określające warunki przyznania żądanej płatności, organ wyjaśnił, iż możliwość uwzględnienia zwierząt zgłoszonych do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt ograniczona została tylko do współmałżonków i przywołane przepisy nie dają możliwości rozszerzenia katalogu o inne osoby, np posiadaczy, współposiadaczy.
S.Ł. wniósł odwołanie od w/w decyzji. Opisał okoliczności nabycia gospodarstwa rolnego i powstania Spółki A, a także przyznania płatności we wcześniejszym okresie. Wreszcie wskazał, że w jego ocenie, żądana płatność, z tytułu dopłat do powierzchni roślin przeznaczonych na pasze uprawianych na trwałych użytkach zielonych należy się mu, bowiem spełnia on wszystkie wymogi jej przyznania.
Dyrektor Oddziału regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję.
Organ wyjaśnił, iż zasady przyznawania płatności uzupełniającej do roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w 2010 zostały zawarte w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r., nr 40, póz. 326 ze zm.) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 2 lit. a) w/w ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. S.Ł. składa od 2004 roku wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych (vide: wydruk z systemu ZSZiK o którym mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) to zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały regulacje zawarte w § 6 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. W myśl § 6 ust. l tego rozporządzenia płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuj e, jeżeli:
rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia l kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006
r. był posiadaczem bydła, lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie
tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru
koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt,
także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;
na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w
2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniająca do powierzchni:
a) trwałych użytków zielonych lub
b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub
c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku
złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj
mieszanki
- także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim. Zgodnie natomiast z ust. 2. wskazanego powyżej § 6 Rozporządzenia, płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni: 1) powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3; 2) powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2. § 6 ust. 3 Rozporządzenia stanowi, iż liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. l pkt l, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust. l pkt l, jest największa. Ustęp 4 pkt l i 2 w/w Rozporządzenia stanowi, że liczbę zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1 ustala się na podstawie:
danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o których
mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - w przypadku bydła,
owiec i kóz;
zaświadczenia wydanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, o których
mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, złożonego na formularzu
opracowanym i udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa -
w przypadku koni.
Natomiast § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 w/w Rozporządzenia stanowi, że w przypadku gdy rolnik nie spełnia wymagań określonych w § 6 ust. 1 pkt 1 rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie), lecz spełnia wymagania określone § 6 ust. 1 pkt 2 (na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub uprawa traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności wskazywał taki rodzaj mieszanki- także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim), płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje mu, jeżeli:
1) nie przyznano mu płatności zwierzęcej na podstawie § 7 Rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych
płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w
ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 44, póz. 265 i nr 157, póz. 987),
zwanego dalej " rozporządzeniem z dnia 14 marca 2008 r.";
2) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia l kwietnia 2006 r. do dnia 14 marca 2007 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie. Dyrektor podkreślił także, że ze wskazanych wyżej przepisów wynika, iż celem wyznaczenia powierzchni uprawnionej do płatności zwierzęcej konieczne jest dokładne wskazanie przez wnioskującego zwierząt wpisanych do rejestru zwierząt gospodarskich bowiem jak już wskazano powyżej, liczba zarejestrowanych zwierząt jest jednym z czynników warunkującego wyznaczenie powierzchni uprawnionej do przedmiotowej płatności. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., nr 10, póz. 76 z późn. zm.) S.Ł. we wskazanym w § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporządzenia okresie referencyjnym nie miał zarejestrowanych zwierząt gospodarczych. W okresie referencyjnym wymienionym w/w rozporządzeniu zwierzęta gospodarskie bydło w ilości 205 szt. (vide: pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].05.2011 r.) były zarejestrowane zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt na A. Natomiast S.Ł. pierwsze zwierzęta gospodarskie w ilości 10 szt. zarejestrował w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt w dniu [...].03.2011 r. (vide: zgłoszenie przemieszczenia bydła z dnia [...].03.2011 r.) pomimo, że siedzibę stada strona zarejestrowała w dniu [...].05.2004 r. (vide: zgłoszenie siedziby stada z dnia [...].04.2004 r.). Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, iż S.Ł. nie spełnia wymogów umożliwiających przyznanie płatności zwierzęcej albowiem we wskazanym powyżej rozporządzeniu w okresie od dnia l kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. oraz od dnia l kwietnia 2006 r. do dnia 14 marca 2007 r. albowiem nie był posiadaczem zwierząt gospodarskich zarejestrowanych w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.. Dodatkowo organ wskazał na treść art. 2 ust. l lit b) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, zgodnie z którym gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego oraz ze względu na fakt, iż do przyznania płatności zwierzęcej uwzględnia się posiadanie w okresie referencyjnym przez wnioskującego o przedmiotowe płatności zarejestrowane zwierzęta gospodarskie lub zwierzęta zgłoszone do rejestru przez wnioskodawcę, należy wyjaśnić, iż wskazane zwierzęta gospodarskie, jako wyodrębnione jednostki gospodarcze, mogą być wskazane przez posiadacza, a niniejszym przypadku Pan S.Ł. zwierząt spełniających w/w warunki nie posiada.
Tym samym zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do przyznania S.Ł. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) określonej w art. 7, ust. 2, pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, póz. 1051 zezm.).
Odnosząc się natomiast do treści odwołania organ wskazał, iż argumentacja w nim zawarta w pełni potwierdza powyższe ustalenia, a dotyczące ustaleń, iż w okresie referencyjnym wymienionym w rozporządzeniu zwierzęta gospodarskie były zarejestrowane w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt przez gospodarstwo A która prowadzi odrębną działalność rolniczą. Zasadne jest przytoczenie przepisów art. 7 ust. l ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcie bezpośredniego zgodnie z którym płatność przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego (...). Rolnik w rozumieniu w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Wobec powyższego wskazać należy, iż Pan S.Ł. jako rolnik w celu uzyskania płatności zwierzęcej musi spełniać warunki określone w przepisach prawa krajowego i wspólnotowego i nie można przy tym korzystać z części uprawnień należących A.
Dyrektor wyjaśnił także, iż strona składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 w dniu [...].05.2010 r. nie wskazała w sekcji IV wniosku takiego żądania tj. żądania uwzględnienia zwierząt. Natomiast oświadczenie złożone przez Pana P.Ł. jak również prośba Pana S.Ł. (vide: dokumenty w teczce aktowej sprawy) nie mogą zostać uznane jako żądanie o którym mowa w § 12 Rozporządzenia, albowiem przepis ten dotyczy tylko i wyłącznie współmałżonków. Przepisy rozporządzenia nie regulują przyznawania płatności zwierzęcych w przypadku współwłaścicieli posiadających wspólnie zwierzęta gospodarskie, a jedynie spełnienie warunków przez rolnika określonych w § 6 i § 7 rozporządzenia stanowi podstawę do przyznania przedmiotowych płatności.
Ponieważ płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unią Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. S.Ł. powtórzył zarówno wyjaśnienia jak i argumentacją zawartą uprzednio w odwołaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasady i tryb realizacji wnioskowanych przez stronę uprawnień do płatności reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2008r., Nr 170, póz. 1051 ze zm.). Ustawa ta, określając w art. 1 zakres regulacji, wskazuje stosowne rozporządzenie Rady (WE) i powołuje się na przepisy Unii Europejskiej wydane w trybie tego rozporządzenia oraz stanowi, że przepisy ustawy określają zasady i tryb: a) przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego,
b) przeprowadzania kontroli,
c) wypłaty rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej,
płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego - w zakresie nieokreślonym w
przepisach Unii Europejskiej, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez
państwo członkowskie Unii Europejskiej.
Z kolei w art. 7 ust.1 ustawa określa, że: rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla
Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w
przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą
gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok
kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie
ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o
przyznanie płatności.
Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, rolnikowi który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przysługuje płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.
Z regulacji zawartych w ustawie wynika zatem, że pomoc przyznawana jest na wniosek, między innymi osoby fizycznej, gdy spełnia ona warunki przyznawania pomocy określone w przepisach prawa unijnego i przepisach określonych w aktach wykonawczych. W rozpoznawanej sprawie - w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 40, poz.326 ze zm.) Zgodnie § 6 ust.1 w.w. wskazanego aktu płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:
1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r.
był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych
zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o
których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w
przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;
2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r.,
rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni:
a) trwałych użytków zielonych lub
b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub
c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku
złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki
- także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim. Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni:
powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1,
przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3;
powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę
uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z
trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2.
Liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest największa.
Z przywołanych przepisów wynika, że warunkiem koniecznym do otrzymania płatności jest "posiadanie" przez rolnika lub jego małżonka zwierząt gospodarskich w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. (z zastrzeżeniem, że posiadanie tych zwierząt potwierdza zgłoszenie do odpowiedniego rejestru) oraz, co szczególnie ważne w przedmiotowej sprawie, uzyskanie uzupełniającej płatności obszarowej do trwałych użytków zielonych lub powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na podstawie wniosku złożonego w 2006 r.
Zauważyć należy, iż konstrukcja prawna cytowanej regulacji sprawia, iż płatność zwierzęca ma charakter historyczny, tzn. nabycie prawa do jej otrzymania, jak również wysokość tejże płatności uzależniona jest od ukształtowanego w przeszłości stanu faktycznego - od ilości zwierząt gospodarskich będących w posiadaniu rolnika lub jego małżonka w terminie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. oraz od powierzchni trwałych użytków zielonych i upraw traw przeznaczonych na paszą uprawianych na gruntach rolnych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której tenże rolnik lub jego małżonek otrzymał uzupełniającą płatność obszarową, na podstawie wniosku na 2006 r., także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim.
Pojęcie "rolnik", na co wskazano w art. 2 pkt 14.ustawy poprzez odwołanie się do definicji zawartej w art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Zaś "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.
Dokonując wykładni pierwszej przesłanki wynikającej z § 6 rozporządzenia należy stwierdzić, że literalne brzmienie przepisu a także brak definicji w samym rozporządzeniu wskazują, że pojęcie "posiadacza" winno być rozumiane w ujęciu cywilistycznym. Zgodnie natomiast z art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 16, póz. 93 ze zm.) posiadaczem rzeczy ( zwierząt w sprawie niniejszej) jest zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel - posiadacz samoistny, jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawca, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą- posiadacz zależny.
Podkreślenia przy tym wymaga, że posiadanie jest stanem władztwa faktycznego nad rzeczą sprawowanym przez podmiot w sposób odpowiadający treści konkretnego prawa podmiotowego. Nie oznacza to jednak, że stan faktyczny posiadania pokrywać się musi z konkretnym prawem. Co więcej dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy lecz wystarcza sama możliwość takiego korzystania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1966 r. sygn. akt III CR 108/66, OPS 1967 nr 10 póz. 234). Oczywistym jest, że istnieje możliwość sprawowania władztwa nad określoną rzeczą wspólnie z inną osobą, mamy wówczas do czynienia z współposiadaniem.
Ustawodawca wymaga dla przyznania wnioskowanej uzupełniającej płatności obszarowej, aby rolnik lub jego współmałżonek był posiadaczem zwierząt, a więc aby sprawował wobec tych zwierząt faktyczne władztwo, mając możliwość faktycznego korzystania z nich. Uprawnienie to może niewątpliwie wynikać z określonego stosunku obligacyjnego (posiadacz zależny) lub z prawa własności ( posiadacz samoistny). Przy czym, wbrew stanowisku organu, ustawodawca nie wyłączył tu możliwości, iż rolnik będzie współposiadaczem zwierząt. Nie ulega bowiem wątpliwości, że współposiadanie bowiem pozostaje posiadaniem.
Ponadto w dyspozycji § 6 ust. 1 rozporządzenia, ustawodawca wskazuje, iż fakt posiadania wpisany lub zgłoszony do właściwego rejestru musiał istnieć w okresie referencyjnym - od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. lub też rolnik lub jego współmałżonek otrzymał płatność obszarowa do trwałych użytków zielonych, upraw traw przeznaczonych na paszę uprawnianych na gruntach ornych, lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki, także jeśli osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie. Analogiczną regulację zawiera paragraf 7 odsyłający również do pojęcia "był posiadaczem bydła (...), co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru". Oznacza to, że rolnik musiał być ujawniony jako posiadacz zwierząt we właściwym rejestrze.
W rozpatrywanej sprawie zasadniczym zagadnieniem, jakie ustalić powinien organ w przeprowadzonym postępowaniu, jest ustalenie, czy wnioskodawca był w w/w okresach referencyjnych posiadaczem bydła , co potwierdzałby wpis lub zgłoszenie do rejestru. Bowiem z powyższego wynika, że skoro skarżący zgłosił we wniosku obszarowym na rok 2010 do płatności zwierzęcej działki rolne o powierzchni łącznej 24,29 ha, to warunkiem otrzymania tejże płatności w kwocie odpowiadającej całej powierzchni deklarowanej było posiadanie we wskazanym wyżej okresie zwierząt gospodarskich w odpowiedniej ilości oraz otrzymanie w roku 2006 płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub upraw traw.
Organy stwierdziły, iż skarżący nie spełnia tego warunku, tj. nie jest posiadaczem bydła. Organ podkreślił przy tym, że ustawodawca nie przewidział możliwości rozszerzenia regulacji dot. posiadania przez współmałżonka na możliwość skorzystania z inwentarza innej osoby trzeciej, np. posiadacza lub współposiadacza. Tymczasem z akt sprawy wynika, że S.Ł. jest (i był) współwłaścicielem bydła (w ramach prowadzonej działalności rolniczej wraz z P.Ł., w ramach umowy spółki cywilnej). Stado to zostało zgłoszone do właściwego rejestru - wspólnie przez współwłaścicieli działających w ramach umowy spółki cywilnej. Wbrew stanowisku organu uwzględnienie wskazanej okoliczności nie wiązało by się z rozszerzającą interpretacją dyspozycji § 6 i 7 rozporządzenia. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że S.Ł. jest współposiadaczem stada była, a więc jest posiadaczem w rozumieniu w/w przepisów rozporządzenia. Podkreślenia w tym zakresie wymaga, iż umowa spółki cywilnej, o której mowa w art. 860 kc nie powoduje powstania odrębnego podmiotu praw i obowiązków. Jest to jedynie umowa obligacyjna, poprzez którą strony zobowiązują się wspólnie realizować określony cel gospodarczy, poprzez działanie w sposób oznaczony oraz wniesienie wkładów. Wieź która łączy wspólników z majątkiem wypracowanym lub zakupionym w ramach tak określonej współpracy to wspólne prawo własności. W przypadku umowy spółki cywilnej, wspólnicy zawierający umowę są współwłaścicielami wspólnego majątku. Współwłasność w tym zakresie ma charakter współwłasności łącznej. O ile, żaden ze wspólników nie może rozporządzać swoim udziałem we wspólnym majątku ani w poszczególnych jego składnikach ( art. 863 kc), o tyle każdy ze wspólników jest zarówno uprawniony jak i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki (art. 864 § 1 kc), w tym każdy z nich może samodzielnie wykonywać wszystkie czynności, które nie przekraczają czynności zwykłego zarządu (art. 864 § 1 kc).
W rozpatrywanej sprawie Skarżący dysponuje zgodą współwłaściciela na dysponowanie spornym stadem bydła. Stwierdzone okoliczności potwierdzać mogą jedynie fakt, iż skarżący był i jest posiadaczem stada bydła, zadeklarowanego we wniosku o przyznanie płatności. Organy administracji publicznej, prowadząc postępowanie w tym zakresie nie wyjaśniły i nie zgromadziły w sprawie materiału dowodowego w sposób wnikliwy i wyczerpujący, zaś przeprowadzona przez nie ocena ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy, zdaniem Sądu, nosi znamiona dowolnej. Organy nie uwzględniły wskazanych powyżej zasad, wynikających wprost z obowiązujących powszechnie przepisów prawa. Nie wyjaśnienie spełnienia przez skarżącego przesłanek, o których mowa w § 6 oraz 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 40, poz.326 ze zm.), czyni przedwczesną dokonaną przez ten organ ocenę, iż w sprawie zachodzą przesłanki odmowy przyznania spornej płatności. Zatem skarżący spełnił pierwszy z podanych warunków (posiadał w wymaganym okresie odpowiednią liczbę zwierząt gospodarskich), natomiast nie wynika z akt czy otrzymał w 2006 roku płatności uzupełniającej do trwałych użytków zielonych i do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, bądź też spełnia warunki wynikające z dyspozycji § 7 rozporządzenia.
Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją
poprzedzająca rażąco naruszają przepisy art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a także przepisy § 6 oraz 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającego ją orzeczenia organu l instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.).
Orzeczenie to otwiera drogę przeprowadzeniu ponownej oceny merytorycznej sprawy, w toku której zachowają ważność niezakwestionowane tym orzeczeniem ustalenia, zaś organ l instancji kierując się powyższymi wskazaniami Sądu ponownie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, oceniając spełnienie przez Skarżącego warunków wnioskowanej płatności i stosownie do treści zgromadzonych dowodów wyda ponowną decyzję wyczerpująco motywując swe rozstrzygnięcie.
Na podstawie art. 200 i art. 152 ww. ustawy orzeczono o kosztach sądowych i wykonalności zaskarżonych decyzji.
13
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło