I FZ 503/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Arkadiusz Cudak, , , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt III SO/Wa 42/11 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania oraz zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi w sprawie ze skargi R.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt III SO/Wa 42/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu wniosku R. T. (dalej strona lub skarżący) o zwrot kosztów postępowania w związku z uwzględnieniem przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargi na jego własną decyzję z dnia 27 czerwca 2011 r. w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2005 r. zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 740 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz zwrócił ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżącego kwotę 1000 zł tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji podał, że organ podatkowy działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) uwzględnił skargę strony w całości i decyzją z dnia 7 września 2011 r. uchylił własną decyzję z dnia 27 czerwca 2011 r. oraz decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia 8 kwietnia 2007 r., którą odmówiono skarżącemu naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005 r. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji uznał za zasadne orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Wskazał, że w niniejszej sprawie do kosztów tych, na mocy art. 205 § 2 P.p.s.a. zalicza się wpis sądowy w wysokości 500 zł, określony na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221 poz. 2193, ze zm., dalej jako rozporządzenie Rady Ministrów) oraz wynagrodzenie adwokata w wysokości 240 zł ustalone zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348, ze zm., dalej jako rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości). Nie godząc się z powyższym postanowieniem skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia to jest art. 205 § 1 i § 2, art. 199, art. 200, art. 202 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c), § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, poprzez ich błędne zastosowanie i błędne uznanie, że skarga nie dotyczy należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i tym samym w sprawie mają zastosowanie przepisy o wpisie stałym oraz stałej stawce za zastępstwo procesowe, mimo że skarga dotyczy należności pieniężnej, a w konsekwencji zastosowanie mają przepisy o wpisie stosunkowym i stosunkowo liczonych kosztach zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżący podkreślał, że przedmiotem sporu w sprawie wszczętej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie jego skargą z dnia 2 sierpnia 2011 r. nie było zobowiązanie podatkowe, lecz należność pieniężna, bowiem we wniesionej skardze domagał się naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu przez organ podatkowy podatku VAT. Ponadto wskazał, że w skardze określił wartość przedmiotu sporu na kwotę 64.090 zł. Tym samym zasądzenie na jego rzecz kwoty 740 zł było nieprawidłowe. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji błędnie określił wysokość należnego wpisu od skargi na kwotę 500 zł, a w konsekwencji kwotę należnego wynagrodzenia dla reprezentującego skarżącego adwokata w wysokości 240 zł. W jego ocenie powinien on otrzymać kwotę 5100 zł. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego zasądzeniu ulegnie kwota 5100 zł, w tym 1500 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego oraz 3600 zł tytułem wynagrodzenia występującego w sprawie adwokata. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, przy pozostawieniu temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że podstawą prawną tego orzeczenia jest art. 201 § 1 p.p.s.a.. Przepis ten zaś jednoznacznie stanowi, że zwrotu kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. W przypadku bowiem uwzględnienia przez organ administracji wniesionej do Sądu skargi w trybie przewidzianym w ostatnio wspomnianym przepisie, wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest wydać na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego z powodu jego bezprzedmiotowości, jednocześnie zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, stosownie do treści art. 201 § 1 p.p.s.a. Jednakże, aby takie rozstrzygnięcie mogło zapaść, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2005 r., FSK 2174/04, baza Legalis, należy wezwać skarżącego do uiszczenia należnego wpisu od skargi. Zgodnie bowiem z art. 220 § 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. Nie uiszczenie wpisu sądowego w terminie spowoduje konieczność odrzucenia skargi. Z przedłożonych wraz z zażaleniem akt sprawy nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. Postępowanie to zaś zostało wszczęte na skutek wniesienia skargi w trybie określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo rażącym naruszeniem prawa. Skutkiem tego rozstrzygnięcia jest wyeliminowanie objętego nią aktu z obrotu prawnego, co w efekcie czyni postępowanie sądowe bezprzedmiotowym. Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się uchybienia polegającego na niewydaniu adekwatnego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie (o umorzeniu postępowania) oraz powiązanego z nim uchybienia, polegającego na wydaniu postanowienia o zwrocie kosztów postępowania przedwcześnie, jeszcze przed formalnym procesowym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto stwierdzić należy, że wydane w sprawie postanowienie w kwestii zwrotu kosztów postępowania oprócz powyższych uchybień dotknięte jest również wadą w postaci błędnego określenia ich wysokości. Wada ta wynikła z nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawach toczących się w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłaty odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu podatku od towarów i usług powinien zostać pobrany wpis stały, a nie stosunkowy. Zgodnie z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. O charakterze wpisu od pism wszczynających postępowanie sądowe rozstrzyga art. 231 p.p.s.a. wskazując, iż wpis stosunkowy pobiera się tylko w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych zaś sprawach pobiera się wpis stały. Artykuł ten przesądza, że wpis stały pobiera się w innych sprawach niż te, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu, na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 233 p.p.s.a., zostały określone we wspomnianym rozporządzeniu Rady Ministrów. Jednakże o ile rozporządzenie to określa zasady i tryb pobierania wpisu o tyle nie określa jego charakteru. Oznacza to, że w pierwszej kolejności określić należy, na podstawie art. 231 p.p.s.a., czy w danej sprawie konieczne jest pobranie wpisu stosunkowego, czy stałego. Bez wątpienia rozpoznawana sprawa dotyczy należności pieniężnej. Zwrócić należy bowiem uwagę, że gdyby organ przychylił się do żądania strony sprawa ta zakończyłaby się wypłatą konkretnej sumy pieniężnej. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie organ odmówił wypłaty odsetek, jednakże z treści art. 231 p.p.s.a. wynika, że charakter wpisu nie zależy od pozytywnego czy negatywnego rozstrzygnięcia dla strony, ale od tego, czy sprawa dotyczy należności pieniężnej. Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poruszona kwestia (przedmiot sprawy) odsetek dowodzi, że rozpoznawana sprawa dotyczy należności pieniężnej w konkretnej wysokości wskazanej przez stronę, którą organ, uwzględniając skargę w całości, w ramach autokontroli, zaakceptował. Zatem przychylenie się bądź nie przychylenie się organu do żądania strony nie może decydować o charakterze należnego w sprawie wpisu. Wpływ na to może mieć tylko to (zgodnie z art. 231 p.p.s.a.) czy sprawa dotyczy należności pieniężnej. W konsekwencji przedstawionych rozważań i zawartej w nich konkluzji, że rozpoznawana sprawa dotyczy należności pieniężnej, stwierdzić należy, iż w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji nie tylko błędnie określił charakter wpisu, ale również nieprawidłowo obliczył wysokość należnych stronie kosztów postępowania. Powinny one bowiem zostać obliczone na podstawie art. 231 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów w zw. z § 18 ust.1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, a nie tak jak przyjął to Sąd pierwszej instancji na podstawie § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Dla porządku wskazać trzeba, że w świetle zawartych powyżej tez nie miało również uzasadnienia zarządzenie Sądu pierwszej instancji o zwrocie stronie skarżącej nadpłaconego wpisu, zawarte w pkt 2 zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.