III SA/Gd 367/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Wojewody z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Starosta decyzją z dnia 10 czerwca 2011 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił swoją decyzję z dnia 12 lutego 2010 r. dotyczącą uznania A. F. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 3 lutego 2010 r. oraz decyzję z dnia 24 maja 2010 r. o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 maja 2010 r., jednocześnie orzekł o odmowie uznania wymienionej za osobę bezrobotną z dniem 3 lutego 2010 r. oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 5 maja 2010 r. Organ wskazał w uzasadnieniu, że na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego stwierdzono, że strona pełniła funkcję prezesa spółki. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego uważa się osobę, nie podlegającą, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. A. F. w odwołaniu od tej decyzji wskazała, że choć w dniu uznania jej za osobę bezrobotną od ponad pół roku pełniła obowiązki prezesa spółki, to jest to jedynie funkcja zapisana w KRS, a faktycznie wszystkie obowiązki związane z prowadzeniem przedmiotowej spółki pełni jej mąż. Podniosła, że nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, nie uzyskiwała i nie uzyskuje dochodu z tytułu pełnionej funkcji, a spółka nie wypłacała jej dywidendy. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że 3 lutego 2010 r. A. F. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 maja 2010 r. W związku z ujawnieniem w dniu 26 maja 2011 r. , iż strona wpisana jest w KRS jako prezes zarządu Spółki z o.o. "A", postanowieniem z dnia 27 maja 2011 r. organ wznowił postępowanie w przedmiocie przyznania stronie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie organu odwoławczego art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zawierający definicję ustawową osoby bezrobotnej przesądza, że tylko pełna gotowość i zdolność do pojęcia pracy stanowi pozytywną przesłankę do posiadania statusu osoby bezrobotnej i ,co się z tym wiąże, prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Strona jest wpisana w KRS jako prezes spółki z o. o. uprawniony do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu spółki jej spraw. Skoro strona zaniedbała wystąpienia o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu nie może zasłaniać się tym, że nie pełni funkcji Prezesa Zarządu. Należy więc uznać, że to wyłącza pełną gotowość strony do podjęcia pracy. Pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Zaistniała więc przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, a wynik postępowania dawał podstawy organowi pierwszej instancji do wydania przedmiotowej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest właściwe, mimo że oparł się on nieprawidłowo na unormowaniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowiącym o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym. Na powyższą decyzję Wojewody A. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gdańsku, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zaistniała podstawa wznowienia postępowania, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie przeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego, art. 15 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu pierwszej instancji mimo uznania zasadności zarzutów odwołania i wydanie orzeczenia w wyniku ponownego rozpoznania sprawy z naruszeniem zasady dwuinstancyjności, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca podniosła, że przy zgłoszeniu jako osoba bezrobotna informowała pracowników Urzędu Pracy oraz zatrudnionego tam radcę prawnego o tym, że jest członkiem zarządu spółki. Uznali oni jednak, że nie ma przeszkód, aby uznać ją za osobę bezrobotną. Zdaniem skarżącej organ pierwszej instancji powinien powołać się na informację ZUS o podleganiu skarżącej ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pełnienia funkcji w zarządzie spółki. Z kolei organ odwoławczy wydał decyzję w oparciu o nową podstawę prawną, jednak nie przeprowadził żadnych dowodów zmierzających do ustalenia, że pełnienie przez skarżącą funkcji w zarządzie spółki, w warunkach gdy skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu, uzasadnia ocenę, że była niezdolna do podjęcia pracy. Skarżąca podniosła, że powoływany przez organ wyrok z dnia 29 kwietnia 2008 r. WSA w Gliwicach jest odosobniony i nie wiąże pozostałych sądów i organów administracji, nadto wydany został w odmiennym stanie faktycznym. Skarżąca nie zajmuje się sprawami spółki, gdyż czynności te wykonuje jej mąż, który jest również członkiem zarządu, nigdy nie uzyskała żadnego wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji i nie łączy ją ze spółką umowa o pracę. Skarżąca podkreśliła, że mimo pełnienia funkcji z powodzeniem prowadzi działalność gospodarczą w oparciu o środki przyznane jej jako osobie bezrobotnej. Organ powinien zbadać rzeczywisty stosunek łączący skarżącą ze spółką, mając na uwadze, że członek zarządu pełni swoją funkcję na podstawie stosunku organizacyjnego, który jest następstwem powołania. Fakt powołania może wiązać się z wynagrodzeniem lub nie. Okoliczności te wymagały wyjaśnienia z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h powoływanej ustawy bezrobotnym jest osoba, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Oba organy odmiennie uzasadniły swoje decyzje, co uniemożliwiło skarżącej zajęcie stanowiska wobec argumentacji organu odwoławczego. Fakt braku zdolności skarżącej do podjęcia pracy z powodu członkostwa w zarządzie spółki wymagał wykazania, że skarżąca jest zaangażowana w prace zarządu w stopniu uniemożliwiającym jej podjęcie zatrudnienia. Zarzuciła, że została pozbawiona możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji na zasadach ogólnych. W zaskarżonej decyzji organ nie wskazał dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W odniesieniu do naruszeń prawa materialnego skarżąca podnosiła, że organy nie ustaliły stosunku, jaki łączy skarżącą ze spółką, czy osiąga z tego tytułu wynagrodzenie, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, czy spółka prowadzi działalność i w jakim zakresie, z ilu osób składa się zarząd spółki i jaka jest jej reprezentacja, jakie obowiązki wykonywała w ramach członkostwa w zarządzie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Problemem w niniejszej sprawie było, czy pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego można uznać za brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, co powoduje niemożliwość uznania osoby pełniącej taką funkcję za osobę bezrobotną. Art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz.415 ze zm.), dalej zwanej "ustawą" stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej(...). Osoba taka musi spełniać inne jeszcze warunki, określone ustawą. Najistotniejsze jednak jest w niniejszej sprawie, że osoba bezrobotna to osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Skarżąca jest prezesem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a także jej wspólnikiem. Jest jedną z dwóch osób wchodzących w skład zarządu spółki, a każdy z członków zarządu jest uprawniony samodzielnie do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu spółki. Nie było żadnej wątpliwości w sprawie, że skarżąca została powołana do pełnienia funkcji członka zarządu, że nie została z tej funkcji odwołana i że sama też nie złożyła rezygnacji. Kwestie dotyczące tego, do czego zobligowany jest członek zarządu spółki z o.o. reguluje ustawa z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych ( Dz. U. Nr 94, poz.1037, ze zm.) , która stanowi m.in., że zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę ( art. 201 § 1). Zanim nie dojdzie do podjęcia uchwały o odwołaniu członka zarządu, albo do złożenia rezygnacji z pełnionej funkcji, ma on określone prawa i obowiązki. Skarżąca wskazywała, że w istocie rzeczy żadnych czynności nie wykonuje, bowiem wszystkimi kwestiami reprezentacji spółki zajmuje się drugi członek zarządu, będący jej mężem. W ocenie Sądu nie jest istotne, czy i jak członkowie zarządu podzielili pracę między siebie. Dla oceny statusu skarżącej bez znaczenia pozostaje sposób wykonywania przez nią obowiązków . Ustawa Kodeks spółek handlowych nakłada obowiązki na każdego z członków zarządu. Podkreślenia wymaga, że choć skarżąca wskazywała, że działalność spółki "A", której jest prezesem, nie jest intensywna, to jednak spółka ta jest spółką czynną i działającą. W tej sytuacji skarżąca, będąca członkiem zarządu, nie spełnia przesłanek koniecznych dla uznania jej za osobę bezrobotną. Nieistotne jest przy tym, czy w tym samym czasie skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w oparciu o środki przyznane bezrobotnemu , co zdaniem skarżącej świadczy o spełnianiu przez nią kwestionowanego przez organ odwoławczy aspektu definicji "bezrobotnego". Obowiązki nałożone przez Kodeks spółek handlowych na członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powodują, że nie można uznać, iż skarżąca jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Choć ustawa w żadnym z przepisów nie przewiduje wprost, że osoba będąca członkiem zarządu spółki prawa handlowego nie może być uznana za osobę bezrobotną, sytuacji takiej nie można wykluczyć, ale dotyczy ona innego stanu faktycznego , niż ma miejsce w niniejszej sprawie – możliwe jest to wówczas, gdy spółka nie działa od kilku lat i to z powodów niejako od niej niezależnych ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r. I OSK 1184/07, LEX nr 471502). Spółka "A" natomiast jest spółką działającą. W istocie rzeczy w sprawie niniejszej nie było podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego, wskazywanego przez skarżącą- okoliczności sprawy nie wymagały odnoszenia się do informacji ZUS o nie podleganiu przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu, ustalania zakresu przeprowadzanych przez spółkę transakcji, badania rzeczywistego stosunku łączącego skarżącą ze spółką z uwzględnieniem, że członek zarządu pełni swą funkcję na podstawie stosunku organizacyjnego będącego następstwem powołania, co podnosi skarżąca. Twierdzenie skarżącej , że nie pobiera wynagrodzenia, nie było kwestionowane. Część zarzutów skargi jest wewnętrznie sprzeczna - z jednej strony skarżąca zarzuca brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, a z drugiej niemożliwość odniesienia się do zgromadzonego materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy ma nie tylko dokonać oceny zasadności zarzutów odwołania, ale też rozstrzygnąć sprawę co do istoty. Tak więc wskazanie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji oparł się na nieprawidłowo zastosowanym unormowaniu i wskazanie przez organ odwoławczy właściwych powodów niemożności uznania skarżącej za osobę bezrobotną leżało w kompetencjach tego organu. W istocie rzeczy organy obu instancji swe rozstrzygnięcia oparły o przepis ustawy, zawierający definicję bezrobotnego, a jedynie położyły inny akcent na konkretną treść tej definicji. Twierdzenie skargi , iż fakt pełnienia przez skarżącą funkcji prezesa zarządu spółki znany był organowi, jest zupełnie gołosłowne. Wobec powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne było uznanie, że istnieją podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskutek ustalenia po wydaniu decyzji z dnia 12 lutego 2010r. i 24 maja 2010 r., że skarżąca wpisana była i jest w KRS jako prezes zarządu "A" Spółki z o.o. w C. , uchylenie decyzji o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 3 lutego 2010 r. i decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 maja 2010 r. oraz orzeczenie o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną i odmowie jej prawa do zasiłku . Sąd nie podzielając zarzutów skargi tak co do naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.