I SA/Ol 684/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.), sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant p.o. Specjalisty Monika Rząp, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 22 grudnia 2011r. sprawy ze skargi Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" nr "[...]" o obciążeniu wierzyciela kosztami prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku J. i E. M. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12.04.2011r. nr "[...]" wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: PINB). Jak wynika z treści tytułu, egzekucją objęto grzywnę w celu przymuszenia, nałożoną postanowieniem wierzyciela z 05.01.2011r. nr "[...]". Jako kwotę należności głównej wskazano 94.344,- zł. PINB zastosował powyższy środek, aby doprowadzić do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym - rozbiórki dwóch obiektów budowlanych. Po wszczęciu postępowania wobec zobowiązanych poprzez zajęcie przysługujących im świadczeń z ubezpieczenia społecznego i doręczenie odpisu tytułu wykonawczego dłużnikom, wierzyciel wystąpił najpierw w dniu 02.06.2011r. o zawieszenie postępowania (postanowieniem z 10.06.2011r. egzekucja została zawieszona), a następnie w dniu 07.07.2011r. o jego umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej w skrócie: u.p.e.a. W wyniku powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał dwa postanowienia z dnia "[...]": nr "[...]" w sprawie umorzenia egzekucji administracyjnej oraz nr "[...]" o obciążeniu wierzyciela kosztami jej prowadzenia. Jednocześnie zawiadomił dłużnika zajętej wierzytelności (ZUS) o uchyleniu zajęcia. Organ egzekucyjny w sentencji postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami powołał się na art. 64c § 1, 4 i 7 u.p.e.a, oraz wyszczególnił koszty postępowania z podziałem na rodzaj opłat na ogólną kwotę 4.722,75 zł. W uzasadnieniu organ podał, że w toku egzekucji powstały koszty egzekucyjne, które ponosi wierzyciel na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. Na to postanowienie PINB złożył zażalenie. Wierzyciel wniósł o jego uchylenie w całości. Podał, że w niniejszej sprawie niezwłocznie po stwierdzeniu wykonania rozbiórki budynków letniskowych wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie egzekucji. Kierował się tu treścią art. 7 § 3 u.p.e.a. Natomiast koszty egzekucji obciążają zobowiązanych w myśl art. 64c § 1 u.p.e.a i organ egzekucyjny winien wyczerpać wszelkie możliwe środki przewidziane prawem. Zarzucił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia, dlaczego koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanych. Dodatkowo żalący się wskazał, że jest państwową jednostką budżetową, finansowaną w całości z budżetu Państwa. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" stwierdził, że wierzyciel jednoznacznie odstąpił od egzekucji, żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec tego koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanych, a w konsekwencji - zgodnie z treścią przepisu art. 64c § 4 wskazanej ustawy - organ egzekucyjny zobligowany był obciążyć nimi wierzyciela. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy podał, że umorzenie egzekucji oznacza zakaz prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego, co tym samym pozbawia organ egzekucyjny uprawnienia do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny nie posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelności o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność taka wobec zobowiązanego istnieje bowiem w toku postępowania egzekucyjnego i ma podstawę w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Po zakończeniu egzekucji organ egzekucyjny nie ma już podstaw do ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, stąd zobligowanym do ich pokrycia jest jedynie wierzyciel. O braku możliwości obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przesądza pośrednio art. 64 c § 7 u.p.e.a, z którego wynika, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny może wydać z urzędu jedynie wobec wierzyciela, a tylko postanowienie w tym przedmiocie może być dla organu egzekucyjnego tytułem do dochodzenia należnych mu kosztów egzekucyjnych po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, w toku którego koszty te powstały. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w przedmiotowej sprawie wierzyciel jasno i wyraźnie wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, dlatego też brak było podstaw do kontynuowania egzekucji, z ograniczeniem do kosztów egzekucyjnych. Ponadto wysokość naliczonych kosztów uznał za prawidłową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o uchylenie w całości postanowienia z dnia "[...]". Wskazał, że nie zgadza się na obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w myśl art. 64c § 4 u.p.e.a. tylko i wyłącznie dlatego, że odstąpił od egzekucji, do czego obligował go art. 7 § 3 tej ustawy. PINB podał, że nie może działać pod strachem, że jeżeli przeprowadzi prawidłowo postępowanie w celu przymuszenia wykonania nałożonego obowiązku to będzie się to kończyć kolejnym postanowieniem komornika skarbowego o obciążeniu kosztami egzekucji wierzyciela. Sytuacja taka podważa zasadę zaufania do innych organów administracji, a nadto angażuje niepotrzebnie siły i środki, które winny być wykorzystane do działalności podstawowej, czyli realizacji nadzoru budowlanego. PINB wyszczególnił zadania jakie ma realizować w ramach ważnego interesu społecznego, na co ogranicza mu się środki poprzez obciążanie kosztami egzekucji w niniejszej sprawie. Jest to zdaniem Inspektora niedopuszczalne. Ponadto środki na utrzymanie PINB pochodzą w całości z budżetu Państwa i w planie finansowym nie ma przewidzianych środków finansowych na wydatki powstałe z tytułu nie ściągnięcia kosztów egzekucji przez organ do tego ustawowo powołany. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 22.12.2011r. skarżący zakwestionował wysokość kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że jeżeli miałyby go one obciążać to wynosiłyby 5,50 zł, a z przepisów prawa wynika niezasadność wyliczenia kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zasady i reguły orzekania określają przepisy ustawy z dnia 30.sierpnia.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszeń, dających podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Z kolei wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem niemających w sprawie zastosowania § 4a-4c oraz art. 64e § 4a (§ 4). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (§ 7). Ustawodawca, przez użycie w treści przepisu art. 64c § 4 u.p.e.a sformułowania "wierzyciel pokrywa", nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru czy obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, czy też nie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.03.2006r., sygn. akt III Sa/Wa 2012/05, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie Sądu, obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione i nastąpić może po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego m.in. w oparciu o art. 59 § 1 pkt. 9 u.p.e.a, tj. na żądanie wierzyciela. Oznacza to, że przepis art. 64c § 4 ma zastosowanie w odniesieniu do kosztów zakończonego postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Skoro wierzyciel wystąpił o umorzenie egzekucji nałożonej przez niego grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, który został wykonany w toku egzekucji tej grzywny, to rację ma organ odwoławczy podając w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że po zakończeniu egzekucji organ egzekucyjny nie ma już podstaw do ściągnięcia kosztów od zobowiązanego. Stąd zobligowanym do ich pokrycia jest jedynie wierzyciel. Dodatkowo z treści art. 64 c § 7 u.p.e.a. rzeczywiście, jak podał to organ, wynika, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny może wydać z urzędu jedynie wobec wierzyciela, a tylko postanowienie w tym przedmiocie może być dla organu egzekucyjnego tytułem do dochodzenia należnych mu kosztów egzekucyjnych po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, w toku którego koszty te powstały. PINB słusznie wskazuje, jako organ egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a). Jest to zasada ogólna, natomiast przepisy szczegółowe wskazują na tryb postępowania w przypadku, gdy egzekucja obowiązku o charakterze niepieniężnym wymagała zastosowania środka o charakterze pieniężnym, który był egzekwowany. Zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nie następuje to jednak z urzędu, a na wniosek zobowiązanego, o czym stanowi art.125 § 2 u.p.e.a. W takim przypadku PINB powinien wydać postanowienie o umorzeniu grzywny i zgłosić organowi egzekucyjnemu realizującemu ten obowiązek o charakterze pieniężnym, że egzekucja powinna być ograniczona do kosztów, a umorzona co do należności głównej, z uwagi na umorzenie obowiązku pieniężnego. Wtedy podstawą umorzenia jest przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, a nie pkt. 9, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Tutaj Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał innej możliwości jak umorzyć prowadzone przez siebie postępowanie egzekucyjne na podstawie z art. 59 § 1 pkt 9, gdyż był związany zakresem wniosku PINB. W zakresie stanowiska zaprezentowanego przez skarżącego na rozprawie o zasadności obciążania go kosztami egzekucyjnymi jedynie w wysokości 5,50 zł podnieść należy, że wierzyciel pokrywa także całe koszty postępowania egzekucyjnego (a nie tylko wydatki faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji – art. 64b u.p.e.a) m.in. wówczas, gdy koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Tak właśnie jest w niniejszej sprawie, gdzie PINB zwrócił się o umorzenie egzekucji jednoznacznie na podstawie art. 59 § 1 pkt. 9 u.p.e.a, a Naczelnik Urzędu Skarbowego związany był treścią tego wniosku. Z kolei wyliczona wysokość kosztów jest zgodna z prawem. Dodatkowe argumenty skargi o niesłusznym obciążaniu spornymi kosztami PINB jako jednostki utrzymanej w całości z budżetu Państwa i realizującej zadania w ramach ważnego interesu społecznego nie mogą odnieść pożądanego skutku, gdyż Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Sąd bada jedynie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, co wskazano już na wstępie. Natomiast podane okoliczności mogą być wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu ewentualnego wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, o czym wspomniał Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę. Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.