IV SA/Wa 1947/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-19
Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji zezwalającej na odesłanie przesyłki żywności (filetów z tilapii) do kraju pochodzenia, wydana z powodu stwierdzenia obecności tlenku węgla, została wydana z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej, jeśli tlenek węgla może występować naturalnie w rybach?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu, uznając, że organ centralny nie rozpoznał sprawy w stopniu wystarczającym do wydania rozstrzygnięcia. Kluczowe było ustalenie, czy stwierdzony tlenek węgla stanowił niedozwolony dodatek do żywności, czy też naturalnie występującą substancję. Brak rozróżnienia tych sytuacji faktycznych przez organ uniemożliwił ocenę, czy decyzja o odesłaniu przesyłki była zgodna z prawem.Stan faktyczny
Spółka I. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Głównego Lekarza Weterynarii, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Granicznego Lekarza Weterynarii zezwalającej na odesłanie przesyłki filetów z tilapii z powodu wykrycia tlenku węgla. Spółka zarzuciła organom wydanie decyzji bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa oraz przepisów proceduralnych, argumentując, że tlenek węgla może występować naturalnie w rybach i nie jest dodatkiem do żywności. Organ weterynaryjny początkowo traktował obecność tlenku węgla jako niedozwolony dodatek, jednak później pojawiły się wytyczne dopuszczające jego obecność na określonym poziomie, wskazując na możliwość endogennego powstawania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2011 r. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Głównego Lekarza Weterynarii na rzecz skarżącej I. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Główny Lekarz Weterynarii, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Granicznego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] grudnia 2010 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Graniczny Lekarz Weterynarii w S., z uwagi na stwierdzenie obecności tlenku węgla (CO) w stężeniu 48,9 μg/kg w badanej próbie filetów z tilapii, wydał decyzję zezwalającą Spółce I. Sp. z o.o. na odesłanie do kraju pochodzenia – [...], przesyłki mrożonych filetów z tilapii, dostarczonej kontenerem: [...], przy użyciu tego samego typu środka transportu.
W dniu [...] kwietnia 2011 r. do Głównego Lekarza Weterynarii wpłynął wniosek Spółki I. Sp. z o.o. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Główny Lekarz Weterynarii, po rozpoznaniu powyższego wniosku odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.
Następnie w dniu [...] lipca 2011 r. do Głównego Lekarza Weterynarii wpłynął wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ stwierdził, że dodawanie tlenku węgla do żywności jest niedozwolone, gdyż substancja ta nie znajduje się w wykazie do załącznika nr II rozporządzenia Nr 1333/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. UE L 41 z 15.02.2008, str. 11-14). W takiej sytuacji Graniczy Lekarz Weterynarii w S., mając na względzie zagrożenie jakie mogłoby stanowić wprowadzenie przedmiotowej przesyłki mrożonych filetów tilapii na terytorium Unii Europejskiej, słusznie podjął decyzję o odesłaniu tej przesyłki do kraju pochodzenia. Powyższe stanowisko potwierdza w ocenie organu opinia z dnia [...] marca 2011 r. Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w P., w której stwierdzono, że badania własne Instytutu Rybołówstwa w C. określiły fizjologiczną zawartość tlenku węgla w dorosłej tilapii w zakresie 8-45 μg/kg, natomiast dla młodych osobników zakres wyniósł 1-15 μg/kg. Organ podniósł ponadto, że w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. wskazany Instytut stwierdził także, iż tlenek węgla pomaga utrzymać czerwone, pożądane przez klientów zabarwienie mięsa, a tym samym maskować pośrednio oznaki zepsucia. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje również zdaniem organu fakt, że Komisja Europejska nie zakwestionowała powiadomienia Granicznego Lekarza Weterynarii w S. zamieszczonego w Systemie Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Żywnościowych i Paszach (RASFF - Rapid Alert System for Food and Feed), co skutkowało dokonaniem przez nią wpisu do systemu RASFF, uznając tym samym, że przedmiotowa przesyłka, w której wykryto obecność tlenku węgla na poziomie 48,9 μg/kg, może być niebezpieczna dla życia lub zdrowia.
Skargę na powyższą decyzję Głównego Lekarza Weterynarii złożyła do Sądu Spółka I. Sp. z o.o.
Wydanym decyzjom skarżąca zarzuciła:
- rażące naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej,
- rażące naruszenie art. 87 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieposiadające mocy powszechnie obowiązującego prawa i niewiążące obywateli, a wiążące jedynie wewnątrz organu wytyczne,
- rażące naruszenie art. 9 w zw. z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej poprzez wydanie decyzji w oparciu o wytyczną zawierającą uznaniowo ustalony limit stężenia tlenku węgla w mięsie,
- rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 6, art. 7 w zw. z art. 8, art. 9 kpa.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie obydwu decyzji wydanych przez Głównego Lekarza Weterynarii, przeprowadzenie zgłoszonych dowodów, wezwanie organu do przedstawienia opinii sporządzonej przez Państwowy Instytut Weterynaryjny – Instytuty Badawczy w P. w przedmiocie zawartości tlenku węgla w tilapii oraz badań własnych Instytutu Rybołówstwa w C., w oparciu o które zostały wydane zaskarżone decyzje oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano m. in., że:
- zaskarżona decyzja oparta została na błędnym przekonaniu organu, iż obecność tlenku węgla w środkach spożywczych jest niedozwolona, ponieważ związek ten nie jest wymieniony w załącznikach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r., stanowiących wspólnotowy wykaz dopuszczalnych dodatków do żywności. Zdaniem skarżącego wskazane rozporządzenie w żaden sposób nie odnosi się do przedmiotowej substancji, a tym bardziej nie udziela organom kompetencji do rozszerzającego stosowania przepisów w nim zawartych. Za dodatek do żywności może być uznana tylko ta substancja, która została celowo dodana do żywności. Tlenek węgla zaś występuje w mięsie tilapii w sposób naturalny. Nie ma więc podstaw, by w sytuacji, gdy organ nie przedstawił żadnych dowodów na to, że tlenek węgla został do mięsa wprowadzony celowo, twierdzić, że jest on dodatkiem do żywności, a jego obecność w mięsie jest regulowana przywołanymi przez organ przepisami prawa,
- wydanie przez organ kwestionowanych decyzji wskazuje na całkowite ignorowanie wskazanego w art. 87 Konstytucji zamkniętego katalogu źródeł prawa, albowiem zgodnie z uzyskaną od organu informacją, wyznaczone limity stężenia tlenku węgla mają swoje źródło w wytycznych otrzymanych przez organ od organu wyższego stopnia. Wytyczne zaś mogą co najwyżej wiązać wewnątrz struktury organów, dla których zostały wydane, nie mogą jednak rodzić negatywnych skutków prawnych dla obywatela, tym bardziej stanowić podstawy prawnej decyzji wydawanych przez organy administracji publicznej,
- przyjęte limity stężenia tlenku węgla w żywności mają charakter wybitnie uznaniowy, ponieważ nie znajdują żadnego uzasadnienia faktycznego np. w przeprowadzonych badaniach. Prowadzi to do sytuacji, w której organ polski przyjmuje dopuszczalny limit stężenia tlenku węgla w mięsie tilapii poniżej 50 μg/kg, zaś odpowiedni organ [...] przyjmuje ów limit na poziomie 200 μg/kg. Takie różnicowanie prowadzi do nieuzasadnionego uprzywilejowania jednostek wprowadzających towar do Unii Europejskiej poprzez R. Łamie to fundamentalną zasadę równości obywateli państw członkowskich wyrażoną w traktatach założycielskich, na której opiera się Unia Europejska,
- z uwagi na okoliczność, że badanie stężenia tlenku węgla w mięsie, w oparciu o które organ wydał swoją decyzję, prowadzone jest tylko w jednym instytucie, co uniemożliwia przeprowadzenie badań porównawczych w innym miejscu a ponadto metoda, którą mięso tilapii jest badane wiąże się ze znacznym ryzykiem błędu w pomiarze stężenia w przypadku najmniejszego niedopatrzenia ze strony osoby przeprowadzającej to badanie, koniecznym było dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie skierowanie przez organ do właściwego organu pytania prawnego, czy rozporządzenie obejmuje swym zasięgiem również występujący w sposób naturalny w żywności tlenek węgla,
- ponieważ tlenek węgla nie jest dodatkiem do żywności, jak również jego naturalne występowanie w mięsie ryby nie jest szkodliwe, organ nie miał żadnych podstaw, w szczególności w postaci powszechnie obowiązującej podstawy prawnej, by w uznaniowy sposób wprowadzić limit stężenia tej substancji i w oparciu o ów limit podejmować decyzje względem podmiotów prawa.
Skarżący wskazał również, że decyzja organu wydana została z naruszeniem art. 36 w zw. z art. 35 § 3 kpa, gdyż jak wynika z adnotacji poczynionej na potwierdzeniu odbioru pisma, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został organowi doręczony w dniu [...] kwietnia 2011 r., natomiast wydanie decyzji nastąpiło [...] czerwca 2011 r., tj. 5 dni po ustawowo zakreślonym terminie.
W odpowiedzi na skargę organ uznając podniesione w niej zarzuty za niezasadne i nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w kwestionowanej decyzji stanowiska, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. -zarzutami i wnioskami skargi, choć część argumentacji skargi zasługuje na aprobatę - stwierdził iż sprawa nie została wyjaśniona w stopniu uzasadniającym podjęcie rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja podstawę procesową znajduje w przepisach kpa regulujących nadzwyczajny tryb wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych. Jednocześnie zawiera elementy prawa wspólnotowego, które ze względu na rodzaj aktu prawnego jakim jest rozporządzenie znajdują bezpośrednie stosowanie w krajowym porządku prawnym. Mianowicie decyzja Granicznego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] grudnia 2010 r. zezwalająca na odesłanie partii tilapii została oparta o przepisy rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE.L z 2004r. Nr 165, poz. 1 ze zm.). Kryterium tego odesłania stanowiła niezgodność przesyłki żywności z państw trzecich ze wspólnotowym prawem żywnościowym. Owa niezgodność miała polegać na tym, że w przedmiotowym transporcie tilapii stwierdzono obecność tlenku węgla (CO) w stężeniu 48,9 µg/kg, a zdaniem organu tlenek węgla nie został przewidziany jako dopuszczalny dodatek do żywności, co wynika z rozporządzenia (WE) Nr 1333/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. U. UE. L z 2008r. Nr 354, poz. 16 ze zm.).
Z tego względu Graniczny Lekarz Weterynarii uznał, że przesyłka musi być bądź zniszczona bądź odesłana z powrotem poza Wspólnotę. Po uzyskaniu stanowiska spółki dokonującej sprowadzenia tilapii na obszar wspólnotowy co do losów ryby zawierającej niedozwolony dodatek, organ wydał decyzję zezwalającą na odesłanie do kraju jej pochodzenia tj. [...].
Analizując art. 21 rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady Sąd stwierdza, że przepis ten ma charakter jedynie techniczny, wskazujący przesłanki proceduralne pozwalające organowi na podjęcie decyzji o wysłaniu przesyłki z powrotem do kraju jej pochodzenia. I w tym zakresie warunki, o których mowa w ust. 1 art. 21 wskazanego rozporządzenia zostały łącznie spełnione. Mianowicie miejsce przeznaczenia zostało uzgodnione z podmiotem odpowiedzialnym za przesyłkę i podmiot prowadzący przedsiębiorstwo żywnościowe uprzednio powiadomił właściwy organ państwa trzeciego pochodzenia o przyczynach i okolicznościach uniemożliwiających wprowadzanie do obrotu danej żywności we Wspólnocie. Jednakże norma art. 21 musi być wykładana w powiązaniu z art. 19 ust. 1 tego rozporządzenia, który stanowi, że pasze lub żywność z państw trzecich, które nie są zgodne z prawem paszowym lub żywnościowym, podlegają urzędowemu zatrzymaniu przez właściwy organ. Po wysłuchaniu podmiotów gospodarczych prowadzących przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe, odpowiedzialnych za przesyłkę, właściwy organ nakazuje zniszczenie takich pasz lub żywności lub wysłanie z powrotem poza Wspólnotę zgodnie z art. 21.
Z tych względów kluczową kwestią, która winna być zbadana przez organ w postępowaniu nieważnościowym toczącym się z względu na przesłankę rażącego naruszenia prawa jest ustalenie, czy organ wydając zezwolenie na wysłanie filetów tilapii do [...] działał w uzasadnionym przekonaniu, wynikającym z całokształtu okoliczności sprawy, że transport tilapii nie jest zgodny z prawem żywnościowym, a w tym wypadku z rozporządzeniem (WE) Nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności.
Organ przyjął założenie, że tlenek węgla nie został wymieniony w załączniku II do tego rozporządzenia, stąd nie może stanowić dodatku dopuszczonego do stosowania w żywności nieprzetworzonej. Zatem stwierdzenie w przedmiotowej przesyłce występowania takiego związku chemicznego oznacza, że filety te nie spełniają wymagań wspólnotowego prawa żywnościowego. Skutkiem takich ustaleń jest obowiązek odesłania partii towaru dotkniętego taką wadą.
Jednocześnie, już po wydaniu ocenianej w postępowaniu nieważnościowym decyzji pojawiło się stanowisko prezentowane w ramach wewnętrznych wytycznych i wskazówek, że jednak dopuszcza się występowanie w rybach tlenku węgla, przy czym dopuszczalną obecność tlenku węgla określono na poziomie do 50 μg/kg. Pojawienie się tej wytycznej miało swoje umocowanie w opinii sporządzonej przez Państwowy Instytut Weterynaryjny – Instytut Badawczy w P. w przedmiocie zawartości tlenku węgla w tilapii oraz badań własnych Instytutu Rybołówstwa w C. Przyznał tę okoliczność Główny Lekarz Weterynarii w decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. jednocześnie stwierdzając, że istnieje możliwość endogenicznego powstawania tlenku węgla w tkance rybnej.
W tej sytuacji zasadnie stwierdzono w decyzji Głównego Lekarza Weterynarii, że istniały rozbieżności w ustaleniu dozwolonego poziomu zawartości tlenku węgla w tkance ryby, gdyż w chwili wydawania decyzji przez Granicznego Lekarza Weterynarii w S. przyjmowano, że w ogóle nie dopuszcza się występowania tego związku chemicznego w rybach (poziom zerowy) i dopiero w marcu 2011r. Główny Lekarz Weterynarii powołując się na opinię Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Instytutu Badawczego w P. uznał, że tlenek węgla jest dopuszczony na poziomie do 50 μg/kg, a nawet może on powstawać w rybie endogennie, nie zaś być wynikiem działalności człowieka polegającej na celowym dodaniu do żywności.
Dalej zasadnie organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że kwestia różnorodnej wykładni przepisu prawa nie może stanowić podstawy uzasadniającej stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd podziela wywody poczynione w tej materii w decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. Jednocześnie zauważa, że postępowanie administracyjne toczące się przed organem centralnym nie różni się od postępowania toczącego się w dwóch instancjach. Oznacza to, że Główny Lekarz Weterynarii rozpatrując sprawę ponownie wskutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ma obowiązek nie tylko odnieść się do zarzutów sformułowanych w tym środku zaskarżenia, lecz na nowo rozpoznać sprawę. Tym samym rozważyć kwestię, czy decyzja Granicznego Lekarza Weterynarii w S. dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa. Takich zaś rozważań zabrakło w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2011r.
Nie mniej jednak powyższe stanowisko organu centralnego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji jest zasadne wówczas, gdy istniały przesłanki do przyjęcia przez Granicznego Lekarza Weterynarii w S., że tlenek węgla, który występuje w tkance ryby stanowi skutek celowego działania człowieka tj. został dodany i winien być traktowany jako dodatek do żywności nieprzetworzonej w rozumieniu art. 15 rozporządzenia (WE) Nr 1333/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady. W takim wypadku kwestia dopuszczalnego poziomu tego związku chemicznego i ustalanie tego poziomu od zerowego do maksymalnego 50 μg/kg mieścić się może w pojęciu interpretacji normy prawnej, a to wyklucza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji opartej na takiej normie. Zasadnicza kwestia pozostaje bowiem niezmienna tj. tlenek węgla stanowi dodatek do żywności, czyli jego występowanie jest wynikiem celowego działania człowieka. A dodatek tego rodzaju, niezależnie od poziomu jego występowania w żywności, w chwili wydawania przez Granicznego Lekarza Weterynarii decyzji był w świetle przepisów wspólnotowych niedopuszczalny. Dopiero parę miesięcy później (marzec 2011r.) dopuszczono występowanie w rybach tlenku węgla, przy czym wskazano, że fizjologiczna zawartość tego związku chemicznego w dorosłej tilapii wynosi poniżej 50 μg/kg.
W istotny sposób zatem komplikuje się rozstrzyganie tej sprawy, jeżeli – a to wynika z ustaleń organu, choć nie do końca – ów tlenek węgla powstaje w tkance w sposób naturalny, jak się wskazuje endogennie. Organ jednocześnie przyznaje, że nie jest w stanie stwierdzić, czy tlenek ten znalazł się w tkance wskutek celowego dodania, czy jest wynikiem naturalnych procesów. Przy czym z samej decyzji wynika, że stwierdzony dopuszczalny poziom tego związku to poziom fizjologiczny, co wskazywałoby, że powstaje on naturalnie w rybach. W takiej sytuacji nie stanowi on dodatku w rozumieniu art. 15 rozporządzenia (WE) Nr 1333/2008, który brzmi, że dodatki do żywności nie mogą być stosowane w żywności nieprzetworzonej, chyba że takie stosowanie zostało wyraźnie określone w załączniku II.
Organ w zaskarżonej decyzji nie rozróżnił tych dwóch sytuacji faktycznych, które w konsekwencji mogą wpłynąć na wynik sprawy. Jeżeli bowiem tlenek węgla jest wynikiem naturalnych procesów biochemicznych nie stanowi on dodatku. Tymczasem zakazane jest sprowadzanie na terytorium Wspólnoty tylko tej żywności, która zawiera dodatki, nie wymienione w stosownym załączniku. Wobec tego organ musi obecnie przeanalizować czy Graniczny Lekarz Weterynarii nie dopuścił się rażącego prawa – według okoliczności występujących na datę orzekania tj. [...] grudnia 2010r. – przyjmując, że tlenek węgla stanowi dodatek i nie jest to dodatek dozwolony.
Dalej Sąd zauważa, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na odesłanie przesyłki ryb do [...] formułował dwie podstawy nieważności wskazane w art. 156 § 1 pkt 2) kpa, mianowicie wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Wskazany przepis jest dwuczłonowy, a elementy w nim zawarte są wobec siebie alternatywne. Brak podstawy prawnej należy oddzielić od rażącego naruszenia prawa, stanowiącego podstawę działania organu administracyjnego w sprawie. Tym samym organ miał obowiązek nie tylko dokonać oceny przesłanki "rażącego naruszenia prawa", co częściowo uczynił, lecz także zbadania, czy kwestionowana decyzja ma umocowanie w obowiązujących przepisach prawa.
Rdzeń znaczenia pojęcia "decyzja wydana bez podstawy prawnej" oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji (vide komentarz do kpa, art. 156, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2000, str. 659). W niniejszej sprawie podstawą prawną, choć nie wskazaną w spornej decyzji o odesłaniu przesyłki, był m.in. art. 19 ust. 1 pkt a) rozporządzenia (WE) Nr 882/2004, który odwołuje się do zgodności wprowadzanej na terytorium Wspólnoty żywności z prawem żywnościowym. Takim zaś przepisem jest norma art. 15 rozporządzenia (WE) Nr 1333/2008. Zatem istota problemu sprowadza się, jak trafnie podnosi skarga, to zbadania czy ów tlenek węgla stanowi w ogóle dodatek do żywności, o którym mowa w przywołanym art. 15. Jest to istotna okoliczność wobec podjętych przez organy weterynaryjne działań wprowadzających dopuszczalny poziom tego związku chemicznego w rybach, przy uwzględnieniu, że jak podano w decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. - fizjologiczna zawartość tlenku węgla wynosi poniżej 50 μg/kg.
Skarżąca spółka wyraźnie domagała się zbadania decyzji Granicznego Lekarza Weterynarii pod kątem tych dwóch, jak wskazano, odrębnych podstaw nieważności. Rolą organu zatem było rozważenie, czy lekarz kontroli granicznej odsyłając transport ryb działał na podstawie przepisu prawa. Jeżeli tym przepisem był art. 21 i 19 rozporządzenia (WE) Nr 882/2004, to czy spełnia on wymagania podstawy prawnej działania organów administracji. Główny Lekarz Weterynarii będzie zobowiązany także do ustosunkowania się do stanowiska skarżącej spółki, że skoro w tkance tilapii może powstać tlenek węgla endogennie, to w takim razie nie znajdują się w niej żadne dodatki, a tym bardziej niedozwolone. W takiej sytuacji ryba spełniała wymogi prawa żywnościowego i odesłanie jej do kraju pochodzenia poddaje w wątpliwość czy istniała podstawa prawna takiego działania organu. Zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych rozważań w tej kwestii, choć problem był od początku podnoszony przez spółkę. Sąd tymczasem nie może zastąpić organu w takich rozważaniach, gdyż nie jest powołany do merytorycznego załatwiania spraw, lecz do kontrolowania zgodności z prawem rozstrzygnięć podjętych przez organy administracji.
Z tych względów Sąd doszedł do przekonania, że organ naruszył przepisy postępowania, a to art. 7, 77§ 1 i 107§ 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i z tego powodu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje podstawę w art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło