II SA/Gl 605/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi E. M.-T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. W piśmie z dnia [...] r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. E. M. – T. wniosła o dokonanie kontroli i zajęcie stanowiska w sprawie samowolnego rozbudowania budynku przy ulicy [...] w G. przez realizację 2 wiat o konstrukcji drewnianej na stałe związanych z gruntem i ścianą budynku, dokonanej przez lokatora lokalu nr [...]. Po wszczęciu w tej sprawie postępowania i przeprowadzeniu w dniu [...]r. oględzin Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 49b ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 158 poz. 1118 ze zm. zwanej dalej Prawem budowlanym ) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie wiaty gospodarczej na nieruchomości przy ul. [...] i nałożył na S. i D. małżonków C. jako inwestorów wiaty obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni wymienionych w tym postanowieniu dokumentów. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że niewykonanie nałożonych obowiązków będzie skutkować wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Następnie decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 49 b ust. 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego nakazał S. i D. C. rozbiórkę przedmiotowej wiaty. W uzasadnieniu decyzji stwierdził powołując się na przeprowadzone oględziny, że do zewnętrznej ściany budynku oficyny przy ul. [...] w G. dobudowano zadaszenie o konstrukcji drewnianej pokryte gontem papowym, zlokalizowane w narożniku budynku. Zadaszenie to od zewnętrznej strony oparte jest na słupkach drewnianych, druga strona oparta jest na ścianie budynku mieszkalnego. Boki konstrukcji uzupełniono siatką metalową stosowaną przy budowie ogrodzeń. Zadaszenie posiada wymiary [...] m x [...] m i wysokość w najwyższym punkcie [...] m. Obiekt użytkowany jest obecnie do składowania drewna kominkowego. Zostało ono wykonane w [...] r. przez D. C. bez zgody współwłaściciela nieruchomości oraz organu administracji architektoniczno-budowlanej. Zdaniem organu przedmiotowy obiekt stanowi wiatę, której budowa wymagała zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 23 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zgłoszenia, którego nie dokonano. W toku postępowania legalizacyjnego nałożono na małżonków C. obowiązek przedłożenia niezbędnych do legalizacji budowy dokumentów ( postanowieniem nr [...] z dnia [...]r.). Z nałożonego na nich zobowiązania nie wywiązali się oni w pełnym zakresie gdyż nie przedłożyli oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane ( wymienionego w pkt 1 ww. postanowienia ). Zobowiązywało to do wydania decyzji o nakazie rozbiórki na podstawie art. 49 b ust. 1 w zw. z ust. 3 Prawa budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji S. i D. małżonkowie C. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy i legalizację wykonanej wiaty. Podnieśli, że nie posiada ona fundamentów gdyż jest oparta na słupkach drewnianych spoczywających na wbitych do gruntu szpicach stalowych, jest jedynie przyspojona do elewacji budynku, aby woda ściekająca po ścianie nie powodowała jej zawilgocenia. Nadto podali, że "daszek" harmonijnie wkomponowuje się w otoczenie. Po rozpatrzeniu tego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 144 kpa uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie przed tym organem w całości. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powtórzył ustalenia faktyczne poczynione przez organ niższej instancji. Dalej powołując się na treść art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego stwierdził, że ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie wymaga budowa obiektu małej architektury. Następnie powołując się na definicję takiego obiektu stwierdził, że ich wspólną cechą są niewielkie obiekty, w tym obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymania porządku. Właśnie za taki obiekt pełniący funkcję utrzymania porządku, należy uznać zdaniem organu odwoławczego obiekt objęty decyzją organu pierwszej instancji. W konsekwencji organ drugiej instancji uznał, że wszczęte odnośnie tego obiektu postępowanie należało uznać za bezprzedmiotowe. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego E. M. – T. wniosła o utrzymanie w mocy nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty na opał oraz o nakazanie przywrócenia elewacji budynku i przejścia wokół budynku do stanu poprzedniego. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że wybudowane bez pozwolenia i bez zgody wspólnoty mieszkaniowej wiaty wsparte są na betonowych fundamentach i ścianie budynku, szpecą jego elewację i w żaden sposób nie nawiązują do charakteru obiektu. Decyzja o umorzeniu postępowania bezprawnie sankcjonuje samowolę budowlaną zrealizowaną bez prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Podniosła, że teren jako zabudowa willowa objęty jest ochroną konserwatorską oraz, iż bezprawnie wybudowana wiata z uwagi na swoje pokrycie stwarza zagrożenie pożarowe oraz ułatwia włamanie do mieszkania skarżącej. Wybudowana wiata zmienia elewację budynku, nadaje mu "charakter slamsów – co powoduje spadek wartości lokali". W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że przy ustaleniu, iż sporny obiekt stanowi obiekt małej architektury nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone w skardze okoliczności czy inwestorzy dysponowali prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz czy w związku z zrealizowaniem tego obiektu doszło do obniżenia wartości rynkowej lokali w budynku i do wzrostu zagrożenia włamaniem. W piśmie procesowym z dnia [...]r. S. H. i D. małżonkowie C. wnieśli o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, kwestionując stwierdzenia zawarte w skardze. Podnieśli, że w nabytym przez nich mieszkaniu nr 1 na parterze budynku znajduje się kominek, który wykorzystują w razie potrzeby poza sezonem grzewczym ( ciepło do budynku jest bowiem dostarczane przez [...]). Wiata wykorzystywana na składanie drewna do tego kominka jest im zatem niezbędna i stanowi "element architektury ogrodowej". W piśmie procesowym z dnia [...] skarżąca zarzuciła, że wielkość obiektu nie może stanowić jedynego kryterium odróżniającego obiekt małej architektury od innych obiektów budowlanych. Innym ważnym elementem, którego organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, jest rodzaj konstrukcji obiektu. Za obiekt małej architektury nie mogą być uznane "konstrukcje ciężkie np. betonowe", charakterystyczne dla obiektów budowlanych, do których należy zaliczyć objętą postępowaniem wiatę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia. Jest zasadą wynikającą z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 – 31 tego aktu prawnego. Z art. 29 ust. 1 pkt 22 wynika natomiast, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury. Z kolei z art. 30 ust. 1 pkt 4 tej ustawy wynika, że z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 ( dotyczącego przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, który to przypadek w niniejszej sprawie niewątpliwie nie ma miejsca ) zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie sporny obiekt budowlany nie został wybudowany w miejscu publicznym o rozstrzygnięciu sprawy i skargi przesądzać będzie w świetle treści ww. przepisów Prawa budowlanego ustalenie czy zasadnie przyjął organ odwoławczy, że stanowi on obiekt małej architektury. Na to pytanie, również zdaniem Sądu, należało udzielić odpowiedzi twierdzącej. Jak to zasadnie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w świetle treści definicji obiektu małej architektury zawartej w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego podstawowe znaczenie ma wielkość takiego obiektu, jego przeznaczenie i funkcja. Wskazane w tym przepisie funkcje takiego obiektu zostały przy tym wymienione jedynie przykładowo co oznacza, że do obiektów małej architektury można zaliczyć także niewielkie obiekty o innych jeszcze funkcjach i przeznaczeniu. Jak to stwierdził NSA w wyroku z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1217/09 przy klasyfikacji jako obiekty małej architektury innych obiektów niż wymienione w art. 3 pkt 4 lit. c ustawy należy kierować się takimi kwalifikacjami jak: wielkość obiektu, podobieństwo do obiektu wymienionego w przepisie, standard techniczny oraz jego przeznaczenie. Wbrew stanowisku skarżącej zawartym w jej piśmie procesowym z dnia [...]r. z definicji obiektu małej architektury nie wynika aby do obiektów takich nie można zaliczyć obiektów o betonowej lub "ciężkiej" konstrukcji. Taką konstrukcję mogą bowiem niewątpliwie posiadać chociażby wymienione w tej definicji kapliczki, krzyże przydrożne lub posągi. Jakkolwiek, również zdaniem Sądu, rodzaj konstrukcji obiektu może mieć znaczenie dla jego oceny jako obiektu małej architektury, to wbrew stanowisku skarżącej, również ta cecha objętego postępowaniem w niniejszej sprawie obiektu przemawia za taką jego kwalifikacją. Konstrukcja i wymiary tego obiektu w świetle protokołu oględzin z dnia [...]r., zgromadzonego w sprawie materiału fotograficznego oraz projektu budowlano – wykonawczego z [...]r. autorstwa mgr inż. arch. J. J. ( 2. Temat opracowania ), nie budzą wątpliwości i odpowiadają ustaleniom zawartym w decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo w oparciu o ww. projekt budowlano - wykonawczy należy stwierdzić, że wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącej obiekt ten nie posiada betonowych fundamentów i nie jest oparty na wpuszczanych w ścianę budynku krokwiach. Jego konstrukcja opiera się bowiem na drewnianych słupach wciskanych w wbijane w grunt na głębokość [...] cm, podstawy słupa PSG", zaś do ściany ( muru ) istniejącego budynku konstrukcja ta została przykotwiona za pomocą stalowego, zimnogiętego kątownika. Jest to zatem raczej obiekt lekkiej, ażurowej konstrukcji. Z uwagi na swoje wymiary należy go też niewątpliwie zaliczyć do niewielkich obiektów, również gdy chodzi o jego gabaryty, zarówno w odniesieniu do budynku do którego przylega jak do wielkości działki budowlanej na której jest usytuowany oraz w odniesieniu do istniejącego na tej działce zagospodarowania (m.in. drzew i krzewów). Gdy nadto zważy się, że jest on głównie wykorzystywany do składowania drewna opałowego do funkcjonującego w mieszkaniu inwestorów kominka ( ale również do składowania niektórych materiałów budowlanych oraz akcesorii ogrodowych i budowlanych – vide fotografia nr 7 dołączona od odwołania od decyzji organu pierwszej instancji ), to brak jest także dostatecznych podstaw do podważenia stanowiska organu odwoławczego, że służy on do utrzymania porządku. Dla kwalifikacji danego obiektu jako obiektu małej architektury nie ma przy tym zdaniem Sądu istotnego znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, czy obiekt ten szpeci otoczenie, czy ułatwia włamanie do mieszkań w budynku, czy stwarza zagrożenie pożarowe i czy wpływa na wartość nieruchomości na której został zrealizowany oraz czy został on zrealizowany na terenie objętym ochroną konserwatorską. Za taką wykładnią Prawa budowlanego przemawia zdaniem Sądu również wykładnia celowościowa i systemowa tego aktu prawnego. Nie było bowiem intencją prawodawcy ingerencja organów budowlanych w jakiekolwiek roboty budowlane, lecz głównie w roboty, których realizacja mogłaby prowadzić do naruszenia zasługującego na ochronę interesu publicznego. Przy potwierdzeniu stanowiska organu odwoławczego, że objęty zaskarżoną decyzją obiekt należy zaliczyć do obiektów małej architektury należy podzielić też stanowisko tego organu, iż wszczęte w stosunku do tego obiektu postępowanie przed organami nadzoru budowlanego w przedmiocie legalności wykonania związanych z tym obiektem robót budowlanych było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa. Roboty budowlane związane z realizacją tego obiektu nie podlegały bowiem w świetle treści Prawa budowlanego reglamentacji przepisów tego aktu prawnego, a w konsekwencji orzecznictwu tych organów. Zasadnie zatem orzekł w takiej sytuacji organ drugiej instancji o uchyleniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. z dnia [...]r. i o umorzeniu postępowania przed tym organem ( na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa ). Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Wobec oddalenia skargi Sąd nie był uprawniony do orzekania w przedmiocie wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania ( w związku z treścią art. 209 tej ustawy ). Marginalnie należy jedynie stwierdzić, że pozostawanie spornego obiektu poza reglamentację Prawa budowlanego nie oznacza, że skarżąca jako współwłaścicielka nieruchomości na której został on zrealizowany nie może dochodzić przysługujących jej do tej nieruchomości praw w postępowaniu cywilnym w sytuacji gdy obiekt ten został wybudowany bez zgody wspólnoty mieszkaniowej i gdyby rzeczywiście zwiększał on zagrożenie włamaniem do jej mieszkania, powodował zagrożenie pożarowe dla budynku lub zmniejszał wartość nieruchomości. su.