II SA/Wa 2573/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. J. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji; 2. zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K. J. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojskowa Komisja [...], działając na podstawie załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), stwierdziła u [...] M. J., pełniącego od dnia [...] października 2009 r. służbę w Wyższej Szkole [...] w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, [...] – § 67 pkt 2; [...] – § 13 pkt 4; [...] – § 3 pkt 1 i orzekła, iż jest on niezdolny do zawodowej służby wojskowej kat. N – grupa [...]. Powyższe orzeczenie M. J. uczynił przedmiotem odwołania do Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych, która orzeczeniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], stosując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 oraz ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) i § 8 pkt 5, § 6 pkt 2 lit. "b" oraz § 30 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji, potwierdzając istnienie u orzekanego ww. schorzeń, które nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że jego wydanie zostało poprzedzone obserwacją orzekanego w Klinice [...], celem wydania opinii i usunięcia rozbieżności w zakresie oceny stanu zdrowia M. J., bowiem lekarz specjalista [...] w wydanej w dniu [...] grudnia 2009 r. opinii uznał, że u badanego występuje schorzenie w postaci [...], natomiast [...] w opinii z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdził, że rozpoznanie u zainteresowanego [...] nie znajduje uzasadnienia. Po przeprowadzeniu badań w czasie hospitalizacji orzekanego w ww. Klinice w okresie od dnia [...] kwietnia 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r. we wnioskach z obserwacji zaznaczono, że zainteresowany nie jest chory [...], ale jego dotychczasowe zachowanie oraz wyniki badań [...] wskazują, że [...] mogą utrudniać pełnienie zawodowej służby wojskowej. Wobec niejednoznacznej opinii Kliniki [...], Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych wystąpiła do Krajowego Konsultanta [...] o wydanie ostatecznej opinii. Konsultant stwierdził, że orzekanego należy uznać za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej w oparciu o diagnozę sformułowaną w wyniku obserwacji w Klinice. Nadto, Konsultant wskazał na obowiązek stosowania, jako podstawowych narzędzi badawczych, testów o uregulowanym statusie prawnym oraz zbadanych w warunkach polskich właściwości [...]. Podkreślił konieczność zapisywania w dokumentacji danych z wywiadu i obserwacji oraz wskazał na potrzebę większej staranności i odpowiedzialności za słowo przełożonych żołnierzy w sporządzanych przez nich dokumentach. Przedstawiona przez Konsultanta opinia pozwoliła Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych uznać za prawidłowe orzeczenie Wojskowej Komisji [...], stwierdzające, że orzekany jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie M. J. zarzucił naruszenie art. 5 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) w związku z § 13 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, naruszenie § 18 powyższego rozporządzenia, rażące naruszenie zasady opiniowania, poprzez brak możliwości zapoznania się z opinią i odwołania się od niej, tj. art. 26 ust. 13 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, rażące naruszenie art. 8 kpa w związku z art. 26 ust. 13 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik postępowania – art. 7 w związku z art. 11 § 1 oraz w związku z art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie uwzględniono dowodów na korzyść oraz nie podano żadnej konkretnej przesłanki wskazującej na [...], rażące naruszenie art. 6 kpa, rażące naruszenie § 67 pkt 2 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., rażące naruszenie art. 9 kpa w związku z § 67 pkt 2 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., rażące naruszenie art. 10 § 1 i § 3 kpa, poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Podnosząc wskazane zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności obu podjętych w sprawie orzeczeń, ewentualnie o ich uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Udzielając odpowiedzi na skargę, Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych wniosła o jej oddalenie, wskazując na ustaloną niezdolność skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz na niezasadność zarzutów skargi. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 października 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 1516/10 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 1516/10 oddalił skargę M. J. na ww. orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, uznając rozstrzygnięcie organu za prawidłowe. M. J. od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 6 października 2011 r. o sygn. akt II OSK 765/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, wskazując na konieczność zbadania sprawy pod kątem kompletności materiału dowodowego w aspekcie stwierdzonej u orzekanego niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Wojskowa Komisja [...], uznając skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, stwierdziła u niego m.in. [...], powołując się w tym zakresie na § 67 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.). Również orzekająca w postępowaniu odwoławczym Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych, utrzymując w mocy orzeczenie organu I instancji, uznała jego prawidłowość, wskazując także na [...], zaś jako podstawę prawną rozpoznanej choroby podała § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), które obowiązywało w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia. Zarówno w załączniku nr 2 do rozporządzenia z 2004 r., jak i w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2010 r. w objaśnieniach szczegółowych do § 67 pkt 2 wskazano, że choroba ta ([...]) dotyczy przypadków, które mimo leczenia i innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 9 miesięcy, nie rokują istotnej poprawy, a rozpoznanie należy ustalać z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w oddziale [...] i w [...]. Tymczasem ze sprawy nie wynika, by orzekające w niej Komisje poczyniły w tym zakresie właściwe ustalenia, jak tego wymagał i wymaga przywołany § 67 pkt 2. By na jego podstawie móc rozpoznać, że u orzekanego występuje [...], konieczna jest bowiem nie tylko właściwa diagnoza, ale przede wszystkim stworzenie możliwości obserwacji i leczenia, które mimo zastosowania, oprócz innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 9 miesięcy, nie rokują istotnej poprawy. Ważne przy tym jest, że rozpoznanie winno być ustalane z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w oddziale [...] i w [...]. W rozpoznawanej sprawie postawiono diagnozę w oparciu o wskazany § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia z 2010 r., nie zachowując jednak powyższego wymogu, wszak materiał zgromadzony w sprawie nie wskazuje, by skarżący był poddany trwającemu 9 miesięcy leczeniu, którego zastosowanie nie rokowałoby istotnej poprawy, a tylko wówczas istniałaby podstawa do przyjęcia jednostki chorobowej, o której mowa w § 67 pkt 2. Tego rodzaju wymogu prawnego nie mogą zastąpić czynności czy działania konkludentne, jakie w sprawie miały miejsce. W szczególności nie można takiego obowiązku zastępować krótkotrwałą hospitalizacją orzekanego, którą przeprowadzono w okresie od dnia [...] kwietnia 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r. w Klinice [...]. Konieczności przeprowadzenia 9-miesięcznego leczenia, połączonego z obserwacją orzekanego, nie można było zaniechać tym bardziej, że istniały rozbieżności w zakresie oceny stanu zdrowia M. J., bowiem lekarz specjalista [...] w wydanej w dniu [...] grudnia 2009 r. opinii uznał, że u badanego występuje schorzenie w postaci [...], natomiast [...] w opinii z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdził, że rozpoznanie u zainteresowanego [...] nie znajduje uzasadnienia. Ma to tym większe znaczenie, jeśli zważy się, że również we wnioskach z obserwacji w ww. Klinice zaznaczono, że zainteresowany nie jest chory [...], ale jego dotychczasowe zachowanie oraz wyniki badań [...] wskazują, że [...] mogą utrudniać pełnienie zawodowej służby wojskowej. W takiej sytuacji, bez wymaganego leczenia, przypadek skarżącego nie mógł być kwalifikowany według § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia z 2010 r. Wadliwości prowadzonego postępowania dowodowego w powyższym zakresie nie można również konwalidować treścią opinii Krajowego Konsultanta [...], o wydanie której zwrócono się w sprawie. Abstrahując od jej niejednoznaczności w zakresie rozpoznania, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2011 r. o sygn. akt II OSK 765/11, opinia ta formułuje wnioski w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, przy czym – jak wskazano wcześniej – materiał ten jest niewystarczający w świetle § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia z 2010 r., by móc przyjąć wyrażoną w niej konkluzję o niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej za prawidłową. Jakkolwiek opinia ta ma walor dowodowy, to jednak nie można przyjąć, że ma ona charakter wiążący dla orzekającej Komisji, gdyż to Komisja właśnie podejmuje orzeczenie w sprawie w zakresie danego przypadku, stosując obowiązujące przepisy. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 419 ze zm.), określając w art. 10 ust. 1 pkt 6, że krajowi konsultanci wydają opinie o stosowanym postępowaniu diagnostycznym, leczniczym i pielęgnacyjnym w zakresie jego zgodności z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metod i środków, nie wskazuje, by tego rodzaju opinie miały charakter wiążący w indywidualnej sprawie. Również poprzednio obowiązujący tryb opiniowania przez konsultantów krajowych, z analogicznie brzmiącym przepisem § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 marca 2001 r. w sprawie konsultantów krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 19, poz. 237 ze zm.), nie zastrzegał mocy wiążącej opinii konsultanta krajowego w jednostkowej sprawie. Zatem opinia Krajowego Konsultanta [...], jak każda inna opinia, winna podlegać ocenie orzekającej Komisji. Jednak postawienie diagnozy, nawet przez Krajowego Konsultanta [...], w obliczu niekompletności materiału dowodowego, nie uprawniało organu odwoławczego do formułowania końcowych stwierdzeń w oparciu o tę opinię, wszak diagnozowanie przypadku skarżącego nie mogło odbyć się bez przeprowadzenia 9-miesięcznego leczenia, połączonego z obserwacją orzekanego. Dlatego też, uznając zasadność skargi, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zarówno orzeczenie organu I instancji, jak i orzeczenie organu II instancji, uchylając je, nie mając jednak podstaw do stwierdzenia ich nieważności, o co alternatywnie wnosił skarżący. Rozpoznając ponownie sprawę skarżącego, orzekające w sprawie Komisje winny uwzględnić wskazania poczynione przez Sąd. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 w związku z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia w całości. Stosując art. 250 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i w związku z § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości 240 zł, powiększone o należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu. Sąd nie miał przy tym podstaw do zasądzenia kosztów postępowania od organu, gdyż takowe w sprawie niniejszej nie wystąpiły (sprawa korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych – art. 239 pkt 1 lit. "d" cyt. ustawy, zaś skarżący przed Sądem był reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu). Odnosząc się także do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania, należy wyjaśnić, że stosownie do przepisów działu V ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującego kwestię kosztów postępowania, przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wyłączone zostało stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania. Koszty postępowania, o ile w sprawie wystąpią, zasądza się jedynie na wniosek w razie uwzględnienia skargi i tylko na rzecz strony skarżącej (art. 200 i art. 210 ww. ustawy).