II SA/Ol 970/11

WyrokWSA w Olsztynie2012-01-31

Skład orzekający: Janina Kosowska, Alicja Jaszczak-Sikora, Adam Matuszak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, rozpatrując samowolę budowlaną obiektu wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r., powinien w pierwszej kolejności ocenić przesłanki obligatoryjnej rozbiórki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., czy może od razu przystąpić do procedury legalizacyjnej na podstawie art. 40 tej ustawy?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego, rozpatrując samowolę budowlaną obiektu wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r., musi w pierwszej kolejności ocenić, czy zachodzą przesłanki obligatoryjnej rozbiórki określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Dopiero po wykluczeniu tych przesłanek może rozważać zastosowanie procedury legalizacyjnej na podstawie art. 40 tej ustawy. Niewłaściwe zastosowanie art. 40 bez wcześniejszej analizy art. 37 stanowi naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się usunięcia ogrodzenia na pojemniki na śmieci z sąsiedniej działki. Organy nadzoru budowlanego nakazały remont ogrodzenia, uznając je za możliwe do zalegalizowania na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżący zarzucali naruszenie art. 37 tej ustawy, wskazując na niezgodność obiektu z przepisami i jego uciążliwość. Sąd administracyjny uznał, że organy nieprawidłowo zastosowały prawo, nie badając w pierwszej kolejności przesłanek obligatoryjnej rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012r. sprawy ze skargi R. Cz. i D. Cz. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wykonania określonych czynności 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że R. i D. C. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej też: PINB lub organ nadzoru budowlanego I instancji) o spowodowanie usunięcia pojemników na śmieci z działki sasiadujacej z ich posesją. PINB w dniu 22 kwietnia 2008r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ażurowego ogrodzenia na pojemniki na śmieci na działce nr ewidencyjny "[...]" przy ulicy "[...]" w M. a następnie w toku tegoż postępowania postanowieniem z dnia "[...]" 2011r., na podstawie art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz.229, dalej powoływanej też jako: Prawo budowlane z 1974r.) w związku z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010r.Nr 243, poz. 1623 ze zm.) nakazał Gminie M. wykonanie inwentaryzacji budowlanej wraz z orzeczeniem stanu technicznego przedmiotowego ogrodzenia. Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r., nakazał Gminie M. przeprowadzenie remontu istniejącego ażurowego ogrodzenia na pojemniki na śmieci, poprzez przemurowanie górnej części cegieł, odspojonej od pozostałego muru oraz luźno spoczywających na murze pojedynczych cegieł i wyznaczył termin wykonania powyższego do dnia 30 września 2011r. W odwołaniu od tej decyzji R. i D. C., reprezentowani przez r.pr. J. S., domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako sprzecznej z prawem oraz wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, przez nakazanie, na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. rozbiórki wzniesionego obiektu budowlanego. Zarzucali, iż decyzja została wydana z naruszeniem wymienionego przepisu oraz niezgodnie z § 23 ust. 1 i ust. 6 rozporządzenie w sprawie warunków technicznych. Decyzją z dnia "[...]"Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej też: WINB) uchylił decyzję będącą przedmiotem odwołania w części dotyczącej terminu wykonania określonych czynności i wyznaczył nowy termin ich wykonania do dnia 30 października 2011r. a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał sie na ustalenia faktyczne, poczynione przez PINB, z których wynikało, że zrealizowane na działce nr "[...]" (dawniej "[...]") ażurowe ogrodzenie na pojemniki na śmieci zostało wybudowane w latach 1989-1990 przez PGR M. przy realizacji osiedla domów jednorodzinnych przy ul. "[...]" i jest zlokalizowane w odległości 156 cm od granicy z działką nr "[...]" oraz 280 cm z działką nr "[...]". Stan techniczny ogrodzenia nie jest odpowiedni (brak jest części cegieł od strony działki nr "[...]", stanowiącej własność R. i D. C. , którzy nabyli ją z rozpoczętą już budową budynku mieszkalnego, realizowaną na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 07 lipca 2003r. Przedmiotowe ażurowe ogrodzenie na pojemniki na śmieci, pokazane na mapie do celów projektowych, znajduje się w odległości 13,2 m od ściany tego budynku. W chwili budowy ażurowego ogrodzenia tj. w latach 1989 - 90 działka nr "[...]" (podzielona w 1990r. na działki nr "[...]") miała charakter rolny, oznaczony symbolami R, Ł, P i N. Ustalono również, że pomimo, iż sporne ogrodzenie na pojemniki na śmieci powstało w ramach realizacji inwestycji - budowa osiedla domów jednorodzinnych - w dokumentach archiwalnych dotyczących budowy domów przy ul. "[...]" w M. na działce nr "[...]" (obecnie po podziale w 1992r. działki nr "[...]") brak jest pozwolenia na budowę spornego ogrodzenia. Organ nadzoru budowlanego I instancji stwierdził możliwość zalegalizowania spornego obiektu poprzez przemurowanie górnej części cegieł odspojonej od pozostałego muru oraz luźno spoczywających na murze pojedynczych cegieł. Organ II instancji stwierdził, że w przypadku samowoli budowlanej zaistniałej przed dniem 1 stycznia 1995r. organ winien stosować w świetle art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. przepisy dotychczasowe. Oznaczało to konieczność rozważenia okoliczności, o których mowa wart. 37 Prawa budowlanego z 1974r., a w przypadku niezaistnienia przypadków tam przewidzianych, zastosowanie art. 40 tej ustawy. WINB stwierdził, że Prawo budowlane z 1974r. przewidywało możliwość zalegalizowania samowoli, jeżeli wybudowany bez zezwolenia obiekt budowlany spełniał wszystkie wymagania przepisów prawa, a jego lokalizacja nie naruszała przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. W sytuacji gdy zostanie wykluczone istnienie przesłanek wynikających z art. 37 w/w ustawy wobec inwestora winna zostać wydana decyzja nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Organ odwoławczy, powołując się na orzeczenie techniczne sporządzone przez osobę uprawnioną, stwierdził, iż sporna inwestycja jest zgodna z obowiązującym w dacie zakończenia budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem place pod śmietniki (tym bardziej ogrodzenia na pojemniki na śmieci) w osiedlach mieszkalnych są częścią tych osiedli jako urządzenia związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkańców, wobec czego ich usytuowanie w osiedlu nie jest sprzeczne z planowym przeznaczeniem terenu na cele budownictwa mieszkaniowego i nie może powodować skutków, o jakich mowa wart. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane 1974r. Zatem PINB - wykluczając przesłanki wynikające z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. - mając na uwadze art. 40 w/w ustawy słusznie nakazał właścicielowi - Gminie M. przeprowadzenie remontu spornego obiektu budowlanego. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, WINB nie dopatrzył się naruszenia § 23 ust. 1 i ust. 6 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, ponieważ ust.1 tego paragrafu odnosi się do dołów ustępowych i do zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych. Natomiast ust. 6 mówi o odległości schowków (na nieczystości stałe) od okien pomieszczeń mieszkalnych, która wynosi co najmniej 3 m. Sporne ażurowe ogrodzenie znajduje się w odległości 13,2 m od okien budynku Państwa C. Zatem w żaden sposób nie może naruszać tego przepisu. Odnośnie zarzutu, iż obiekt znajduje się na działce stanowiącej drogę publiczną organ wskazał, że na dzień budowy obiekt był realizowany na dawnej działce nr "[...]", na której realizowana była budowa osiedla domów jednorodzinnych, obejmującej swym zasięgiem również część obecnej działki nr "[...]", na której zlokalizowane jest przedmiotowe ogrodzenie. Ponadto działka nr "[...]" ma status drogi gminnej wewnętrznej. Organ zauważył, że przedmiot postępowania istnieje od ponad 20-tu lat. Trudno zatem wymagać, aby późniejsze zmiany polegające na przekwalifikowaniu działek z rolnych na budowlane albo kolejny podział działek lub chęć wybudowania drugiej bramy wjazdowej na posesję był powodem likwidacji istniejącego wcześniej obiektu. Państwo C. nabywając działkę od poprzedniego właściciela wraz z decyzją o warunkach zabudowy byli świadomi zarówno istniejącego sąsiedztwa zabudowy jak i możliwości zagospodarowania własnej działki i uzgodnionych zjazdów na powyższą działkę z drogi gminnej wewnętrznej. Nadto, w ocenie organu odwoławczego, przesłanką do zastosowania art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r nie mogą być uciążliwości zwiazane z obiektem (nieestetyczny wygląd, wydzielanie nieprzyjemnych zapachów, brak możliwości wybudowania drugiej bramy wjazdowej na posesję skarżących), ponieważ, aby nakazać rozbiórkę obiektu przesłanka pogorszenia warunków użytkowych (jego uciążliwość) powinna zostać spełniona w momencie jego budowy, a nie po wielu latach po jej zakończeniu. W skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" pełnomocnik R. C. i D. C. wnosił o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego oraz § 23 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, poprzez nieprzyjęcie, iż przedmiotowa budowla narusza warunki wskazane w tym przepisie. W uzasadnieniu skargi podniesono, iż przedmiotowy obiekt budowlany nie został wybudowany w związku z realizacją osiedla mieszkaniowego. W miejscu, gdzie znajduje się ten obiekt nie ma osiedla domków jednorodzinnych. Przedmiotowe ogrodzenie znajduje się na działce, która stanowi drogę publiczną, a kontenery na odpady trzymają w nim mieszkańcy tylko jednego domu. W ocenie pełnomocnika, wykładnia gramatyczna przepisu art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. prowadzi do wniosku, że sformułowanie "wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy" dotyczy wyłącznie oceny, czy dany obiekt nosi znamiona samowoli budowlanej, czy też nie. Ponadto pełnomocnik skarżących wywodził, iż nie ulega najmniejszej wątpliwości, że przedmiotowy obiekt budowlany nie spełnia kryteriów wskazanych § 23 w ądzeniu w sprawie warunków tecxhnicznych. Ponownie wskazano, że został on usytuowany na działce stanowiącej drogę publiczną w miejscu oddalonym w znacznej odległości od nieruchomości osób z niego korzystających, bez zachowania odległości określonych przepisami § 23 ust. 1 i ust. 6 rozporządzenia. Podkreślono, że sporny obiekt znajduje się poza granicami działki, której właściciele trzymają w nim kontenery na odpady. Ponadto § 23 ust. 6 rozporządzenia, dopuszcza na terenach zabudowy jednorodzinnej, wyposażonych w zorganizowany system usuwania nieczystości stałych, sytuowanie krytych, zamykanych schowków na przenośne pojemniki na śmieci na granicy działek sąsiednich pod warunkiem, że odległość schowków od okien pomieszczeń mieszkalnych będzie wynosić co najmniej 3 m. Nie ulega przy tym wątpliwości, że schowki te powinny być położone na nieruchomości osób z nich korzystających w odpowiednim miejscu w stosunku do nieruchomości sąsiednich. Ponadto pełnomocnik skarżących podnosił, iż zgodnie z art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r. decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Przyczyną tą w niniejszej sprawie jest wysoka uciążliwość obiektu dla skarżących. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przesłanki takie zaszły w rozpoznawanej sprawie. Istotą sprawy było rozstrzygnięcie, czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych, winien orzec na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. o rozbiórce przedmiotowego ogrodzenia na pojemniki na śmieci, czy też zaistaniały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 40 tej ustawy, zgodnie, z którym organ ten winien nałożyć obowiązek dokonania zmian lub przeróbek mających na celu doprowadzenie inwestycji do zgodności jej stanu z obowiązującym prawem. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organy orzekające zasadnie uznały, iż zgodnie z art 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz.1623, ze zm.) do obiektów wybudowanych samowolnie bez wymaganego pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995r., stosuje się przepisy poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, a w ślad za nim organ odwoławczy uznały jednak, z naruszeniem art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r, iż zachodzą przesłanki do legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. Przepis ten stanowi, iż w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Brzmienie tego przepisu wyraźnie wskazuje, iż może on być stosowany dopiero wówczas, gdy zostaną wykluczone przesłanki, wymienione w art. 37 tej ustawy. Oznacza to, że organ prowadząc postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych w pierwszej kolejności winien dokonać ustaleń i dokonać oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974r., a dopiero po ewentualnym ich wykluczeniu, może rozważać zastosowanie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 40 tej ustawy. W art. 37 ust. 1 cytowanej ustawy zostały wymienione dwie sytuacje, kiedy obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, obligatoryjnie podlegają przymusowej rozbiórce. Następuje to wówczas, gdy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Samodzielną przesłanką wystarczającą do orzeczenia rozbiórki jest stwierdzenie, iż obiekt został wybudowany na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę. Organ II instancji stwierdził, że sporna inwestycja jest zgodna z obowiązującym w dacie zakończenia budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jednak twierdzenie to jest zupełnie gołosłowne, nie poparte żadnymi dowodami a wręcz sprzeczne z ustaleniami organu, z których wynika, iż działka nr "[...]" w chwili budowy miała charakter rolny, natomiast po podziale, działka nr "[...]", na której znajduje się przedmiotowy obiekt, stanowi drogę dojazdową do innych działek. Organ ten stwierdził, że przedmiotowe ogrodzenie powstało w ramach realizacji inwestycji – budowa osiedla domów jednorodzinnych. Jednak sam zauważył jednocześnie, że w dokumentach archiwalnych dotyczących budowy domów przy ul. "[...]" w M. na działce nr "[...]" (obecnie po podziale w 1992r. działki nr "[...]") brak jest pozwolenia na budowę spornego ogrodzenia. Nie można więc wnioskować, że powstało ono na terenie przeznaczonym pod budownictwo, tym bardziej, że z dokumentacji Agencji Nieruchomości Rolnych wynika, że w projekcie zagospodarowania terenu "Osiedle domów jednorodzinnych w M." działka, na której znajduje się przedmiotowe ogrodzenie oznaczona jest jako dojazd do działek nr "[...]", na których zrealizowano budynek mieszkalny, a pozostałych budynków nie zrealizowano (k. 26 akt administracyjnych). Uzasadniając tezę, iż sporna inwestycja jest zgodna z obowiązującym w dacie zakończenia budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, organ odwoławczy cytuje fragment orzeczenia technicznego sporządzonego przez osobę uprawnioną, z którego to absolutnie nie wynika jakie było przeznaczenie wymienionych działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Należało zatem stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie, organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w stopniu pozwalającym na poczynienie jednoznacznych ustaleń odnośnie tego czy, wybudowane w warunkach samowoli budowlanej ogrodzenie na pojemniki na śmieci, znajdowało się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony był pod innego rodzaju zabudowę. Ta istotna dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, pozwoliłaby organom, zgodnie z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., na prawidłową, wszechstronną, bo opartą na należycie zgromadzonym materiale dowodowym ocenę, co do istnienia bądź wykluczenia istnienia przesłanki obligującej organ do orzeczenia rozbiórki. Okoliczność ta winna być ustalona w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, obowiązujący w dacie zakończenia budowy przedmiotowego obiektu. Nie można też w realiach niniejszej sprawy zaakceptować stanowiska WINB, że skoro place pod śmietniki (tym bardziej ogrodzenia na pojemniki na śmieci) w osiedlach mieszkalnych są częścią tych osiedli jako urządzenia związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkańców, to ich usytuowanie w osiedlu nie jest sprzeczne z planowym przeznaczeniem terenu na cele budownictwa mieszkaniowego i nie może powodować skutków, o jakich mowa wart. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Należy mieć bowiem na uwadze, że jak to podniesiono w skardze i co wynika z akt sprawy, sporny obiekt nie jest częścią osiedla, które było planowane. Z akt wynika bowiem, że osiedle owo jednak nie powstało. Na terenie obejmującym dawną działkę nr "[...]", znajdują się jedynie dwa zabudowania: budynek w zabudowie bliźniaczej na działkach "[...]" oraz budynek skarżących na działce nr "[...]". Wprawdzie ani ustawa Prawo budowlane z 1974r., ani rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 3 lipca 1980r. nie zawierają definicji osiedla mieszkaniowego lecz trudno uznać wymienione zabudowania za funkcjonalnie powiązany zespół obiektów budowlanych, jakim jest osiedle. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odniósł się do zarzutów odwołania, dotyczących naruszenia § 23 ust. 1 i ust. 6 cytowanego rozporządzenia. Uwadze organu uszło natomiast, że rozporządzenie to zawiera w dziale IV cały rozdział 8 poświęcony kwestii urządzeń do usuwania m.in. nieczystości stałych. Zgodnie z zamieszczonym tam § 73 teren, na którym znajduje się budynek mający pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, powinien być wyposażony w urządzenia potrzebne do usuwania wód opadowych, zużytych i nieczystości. Z przepisu tego wynika obowiązek wyposażenia każdego terenu, na którym znajduje się budynek mieszkalny w urządzenia potrzebne do usuwania nieczystości, przy czym w § 23 ust. 6 rozporządzenia dopuszcza na terenach zabudowy jednorodzinnej, wyposażonych w system usuwania nieczystości stałych, sytuowanie krytych, zamykanych schowków na przenośne pojemniki na śmieci na granicy działek sąsiednich pod warunkiem, że odległość schowków od okien pomieszczeń mieszkalnych będzie wynosić co najmniej 3 m. Inne rozwiązania dotyczące usuwania nieczystości przwidziane są w § 81, zgodnie z którym: "1. W miastach i innych jednostkach osadniczych, w których działają komunalne przedsiębiorstwa (zakłady) oczyszczania, dla zespołów budynków mających nie więcej niż 5 kondygnacji należy przewidzieć placyki gospodarcze, odpowiadające wymaganiom § 283, na pojemniki przenośne do gromadzenia odpadów domowych. 2. W innych wypadkach niż określone w ust. 1 dopuszcza się stosowanie stałych zbiorników na nieczystości stałe. Zbiorniki te powinny mieć szczelne dno i ściany nadające się do zmywania i dezynfekcji, a także szczelne zamknięcie otworów do wsypywania i usuwania nieczystości przez otwór wentylacyjny zabezpieczony siatką." Przepis ten nie może mieć jednak zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż przewiduje rozwiązania dla osiedli, czyli zespołu budynków. Nie mniej jednak, jak wynika z akt sprawy, przedmiotowe ogrodzenie nie oddpowiada żadnemu ze wskazanych rozwiązań. Zarówno skarżący, jak i organ skupili się na wskazywaniu odległości ogrodzenia na pojemniki na śmieci od granicy z działkami sąsiednimi i od okien budynku skarżących, ich uwadze uszło natomiast, że przepis § 23 ust. 6 dopuszcza sytuowanie schowków na przenośne pojemniki na śmieci na granicy działek sąsiednich, przy zachowaniu określonych odległości, ale muszą to być schowki kryte i zamykane, a takim przedmiotowy obiekt z pewnością nie jest. Ponadto § 23 rozporządzenia nie można odczytywać w oderwaniu od § 73 tegoż rozporządzenia. Wbrew przekonaniu organu, spornego obiektu nie można traktować jako placyku gospodarczego, nie odpowiada on bowiem warunkom przewidzianym w § 81 w związku z § 283 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Ponadto, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ nie ustosunkował się też w sposób wyczerpujący do drugiej z przesłanek obligujących organ do oczeczenia o rozbiórce samowolnie wykonanego obiektu, określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. Przepis ten zobowiązuje organ do orzeczenia o rozbiórce w sytuacji, gdy wybudowany samowolnie obiekt powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Skarżący podnosili, iż obiekt, którego rozbiórki sie domagają spowodował pogorszenie warunków użytkowych otoczenia, w tym i ich działki, która sąsiaduje z działką, na której obiekt ten istnieje. Niewystarczającym argumentem, który miałby przemawiać za odstąpieniem od rozbiórki jest fakt, że obiekt ten istnieje od wielu lat a skarżący nabywając swoją nieruchomość już o nim wiedzieli i do tej pory im to nie przezkadzało. Użycie w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. sformułowania "powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby" prowadzi bowiem do wniosku, że chodzi o sytuacje, w których obiekt pogarsza warunki zdrowotne i użytkowe otoczenia nie tylko w chwili wybudowania, ale także może powodować je w przyszłości. Trudno odmówić skarżącym możliwości powoływania się na tę okoliczność tylko dlatego, że przez długi czas uciążliwości te znosili. Tymczasem organ w uzasadnieniu decyzji nawet nie próbował uzasadnić, czy w sprawie doszło do pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych, jaki charakter miało pogorszenie i czy było niedopuszczalne. Podobnie w sposób lakoniczny organ uzasadnił brak podstaw do fakultatywnego orzeczenia o rozbiórce, przwidzianego w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1997r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się natomiast naruszenia § 23 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych albowiem reguluje on kwestie związane z usuwaniem nieczystości o charakterze sanitarnym i nie może mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Jednakże wskazane wcześniej naruszenia nie pozwalają na pozostanie w obrocie prawnym zasakrżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Wobec powyższego stwierdzić należy, że podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organy administracji, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., nie zgromadziły i nie oceniły wszystkich dowodów, nie ustaliły zatem jednoznacznie wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, do czego na podstawie powołanych wyżej przepisów były zobligowane. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, organ pierwszej instancji ustali, na podstawie obowiązującego w czasie zakończenia budowy spornego obiektu, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jakie było przeznaczenie terenu, na którym powstał kwestionowany przez skarżących obiekt oraz czy jego wybudowanie spowodowało niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dopiero po wykluczeniu istnienia obligatoryjnych przesłanek do wydania nakazu rozbiórki, na podstawie wszechstronnego i dokładnie zebranego materiału dowodowego organ może przejść do rozważenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki do podjęcia decyzji na poodstawie fakultatywnej przesłanki okreslonej w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r. W ostateniej zaś kolejności możliwe będzie dopiero rozważenie legalizacji spornego obiektu i to tylko wówczas, gdy organ stwierdzi, że nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 tej ustawy. Rzeczą organu bedzie także uzasadnić swoje stanowisko zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło