II SA/Go 121/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [...], działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Zastępca Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, odmówił M.Z. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, za okres od miesiąca lutego 20011r. do miesiąca kwietnia 2011r. w łącznej kwocie 2.609, 24 zł. Decyzja wydana została na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a i 3b, art. 32 ustawy z dnia 13 pażdziernika 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (DZ.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365). Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe rozstrzygniecie organu pierwszej instancji zostało doręczone w dniu 4 pażdziernika 2011 r., w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 43 k.p.a., A.Z. – babci skarżącego. W dniu 8 grudnia 2011r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, wpłynął wniosek M.Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2011r. W piśmie skarżący zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wskazał, iż dopiero w dniu 7 grudnia 2011 r. jego babcia przekazała mu skarżoną decyzję, którą odebrała bez wiedzy i zgody skarżącego. Babcia jest w wieku 91 lat, jest niewidoma, cierpi na chorobę Alzchaimera oraz na demencję starczą. W dalszej części pisma skarżący zawarł argumenty merytoryczne odnoszące się do podjętego rozstrzygnięcia. Do pisma skarżący załączył legitymację członka zwyczajnego Polskiego Związku Niewidomych A.Z., dowód przyznawania A.Z. Medalu Zasłużonego Pioniera Miasta oraz Kartę Rozpoznawczą z [...] sierpnia 1942 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...], działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Zastępca Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ uznał za bezsporną okoliczność, iż decyzja organu pierwszej instancji doręczona została pełnoletniemu domownikowi, Pani A.Z., która własnoręcznie pokwitowała jej odbiór. Niewątpliwym jest, że decyzja doręczona została w sposób wskazany w art. 43 k.p.a., tj. zastępczy, natomiast takie doręczenie traktowane jest jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata. Z kolei przy braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., organ powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy". Zdaniem organu w analizowanej sprawie nie można uznać, aby po stronie skarżącego występował brak winy w niezachowaniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie jest przekonywująca. W ocenie organu usunięcie przeszkody w terminowym podjęciu czynności procesowej mogło nastąpić poprzez złożenie odpowiedniego oświadczenia o doręczaniu korespondencji bezpośrednio do rąk skarżącego. Od powyższej decyzji M.Z. wniósł skargę, w której przytoczył argumentację zawartą wcześniej we wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została w dniu 4 pażdziernika 2011r. A.Z., która jest babcią skarżącego i mieszka z nim w tym samym lokalu. Zatem doręczenie decyzji nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Doręczenie pisma procesowego w sposób określony w art. 43 k.p.a., przy jednoczesnym zachowaniu wszystkich wymienionych w tym przepisie warunków, ma ten sam skutek procesowy co doręczenie pisma w postępowaniu administracyjnym bezpośrednio jego adresatowi. W takim przypadku, dla adresata pisma, termin dokonania określonej czynności prawnej biegnie od daty doręczenia tegoż pisma procesowego osobie, o której mowa wart. 43 k.p.a. Nie można wykluczyć sytuacji, iż również w wypadku doręczenia zastępczego strona nie zachowa terminu dokonania określonej czynności prawnej, ale uchybienie terminu nastąpi bez jej winy, W takim wypadku wniosek o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności prawnej, należy rozpatrywać według ogólnych reguł wynikających z art. 58 i nast. k.p.a. A zatem, w pierwszej kolejności organ do którego wpłynął wniosek o przywrócenie terminu bada, czy zachowany został siedmiodniowy termin do złożenia wniosku w tym przedmiocie, który to termin - w myśl art. 58 § 2 k.p.a.- biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W wypadku pozytywnych ustaleń w powyższym zakresie, organ przystępuje do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że osoba zainteresowana winna jedynie uprawdopodobnić brak winy ze swojej strony w uchybieniu terminu. Przepis nie nakłada na osobę obowiązku udowodnienia braku winy. Osoba zainteresowana winna natomiast przedstawić okoliczności sprawy, z których wynikać będzie co najmniej prawdopodobieństwo, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy spoczywa w całości na danej osobie. Rolą organu administracyjnego jest natomiast ocena sprawy pod względem formalnym i merytorycznym. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż w toku całego postępowania administracyjnego na organie spoczywa obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia i zbadania sprawy, a postępowanie oparte na art. 58 i nast. k.p.a. również winno być prowadzone z poszanowaniem zasad ogólnych k.p.a. ( art. 7, art.8, art. 9 k.p.a.). W toku postępowania strona winna dbać o swoje interesy, w tym - winna informować organ o wszystkich istotnych okolicznościach związanych z toczącym się postępowaniem. Zaniedbania w tym zakresie mogą skutkować nieuzasadnioną i zbędną przewlekłością postępowania administracyjnego. Stąd też ustawodawca oraz orzecznictwo sądowe i administracyjne rygorystycznie podchodzą do zagadnienia przywrócenia uchybionego przez stronę terminu do dokonania czynności prawnej. Takie stanowisko implikuje z kolei konieczność wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności każdego przypadku uchybienia terminu. W badanej sprawie skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności prawnej. Wskazał, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało mu przekazane dopiero w dniu 7 grudnia 2011 r., a osoba która je odebrała, a następnie przetrzymywała do tej daty, jest w podeszłym wieku, cierpi na demencję starczą i na chorobę Alzchaimera. Okoliczności te, w ocenie skarżącego uniemożliwiły A.Z. przekazanie mu skarżonej decyzji. W tej sytuacji organ winien zwrócić się do skarżącego o wykazanie, czy przywołane przez niego okoliczności odpowiadają stanowi faktycznemu, a zatem przede wszystkim o przedstawienie zaświadczenia lekarskiego na okoliczność stanu zdrowia A.Z.. Choroba, o której wyżej mowa, jest ciężką chorobą, która może znacząco wpływać na kondycję psychofizyczną osoby nią dotkniętej. Fakt ten może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia analizowanej kwestii i dlatego powinien być przedmiotem rozważań organu rozpatrującego wniosek o przywrócenie terminu. Dopiero po udokumentowaniu i wyjaśnieniu okoliczności, na które powołuje się skarżący, organ administracyjny będzie mógł ocenić, czy uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminu. Na obecnym etapie postępowania, gdy organ a priori przyjął, iż przywołane przez skarżącego we wniosku powody nie uprawdapadabniają braku winy, rozstrzygnięcie wydaje się być przedwcześnie wydanym. Natomiast fakt, iż skarżący nie dokonał zastrzeżeń co do osoby odbierającej pisma pochodzące od organu, nie musi świadczyć o braku należytej staranności o sprawy urzędowe. W ocenie Sądu stan sprawy, który wynika z zebranego materiału dowodowego, nie daje podstaw do oceny, czy zachodzą w niej podstawy do zastosowania przepisu art. 58 § 1 k.p.a. Podobne stanowisko przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 83/10, Lex nr 753653. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1"c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2004r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2004r. nr 153 poz. 1270 ze zm.), zaskarżona decyzja została uchylona.