II SA/Sz 324/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a i b, art. 2 ust. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.), orzekł o uznaniu A. H. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną i o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Powiatowy Urząd Pracy w dniu [...] r. skierował A. H. na staż do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej . Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 53 ust. 1 a, 2, 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyznał A. H. prawo do stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu, od dnia [...] r. W dniu [...] r. A. H. złożyła wniosek do Urzędu Pracy o rozwiązanie umowy stażu, z uwagi na przyjęcie jej na drugi rok studiów dziennych na [...] . Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie uznania A. H. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie przyznania jej stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu od dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, orzekł o: - uchyleniu w całości decyzji Starosty z dnia [...] r. o uznaniu A. H. za osobę bezrobotną z dniem [...] r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku, -uchyleniu w całości decyzji Starosty z dnia [...] r. o przyznaniu A. H. prawa do stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu, od dnia [...]r., -o odmowie uznania A. H. za osobę bezrobotną z dniem [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta podał, że A. H. rejestrując się w dniu [...] r. w Powiatowym Urzędzie Pracy , złożyła oświadczenie cyt. "nie pobieram nauki w szkole w systemie dziennym". [...] r. A. H. podjęła staż w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej . W dniu [...] r. stażystka złożyła wniosek o rozwiązanie umowy stażu, z uwagi na fakt przyjęcia na drugi rok studiów w systemie dziennym. W trakcie postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż w dniu rejestracji tj. w dniu [...] r. A. H. była studentką studiów stacjonarnych, której udzielono urlopu dziekańskiego w okresie od [...] r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...), bezrobotnym nie może być osoba studiująca w formie studiów stacjonarnych. Fakt zaprzestania uczęszczania na zajęcia i wystąpienie z wnioskiem o udzielenie urlopu dziekańskiego, nie jest jednoznaczny z rezygnacją ze studiów i utratą praw studenta. W odwołaniu od powyższej decyzji, A. H. podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 172 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zdaniem odwołującej, student korzystający z urlopu jest osobą nie uczącą się, co oznacza, że spełnia kryteria osoby bezrobotnej określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...). A. H. podała, że w dniu złożenia wniosku o nadanie statusu osoby bezrobotnej poinformowała pracownika Powiatowego Urzędu Pracy o tym, iż wystąpiła z wnioskiem o przyznanie urlopu dziekańskiego. Pracownik ten, nakazał jej złożenie oświadczenia o nie pobieraniu nauki w systemie dziennym, przez co zrozumiała, iż wyczerpuje tym kryteria osoby nie uczącej się. Wskazała, że w dniu rejestracji w urzędzie pracy nie planowała kontynuować studiów na Uniwersytecie Technologicznym. O podjęciu decyzji o zmianie uczelni i uzyskaniu zgody na przeniesienie na [...], niezwłocznie poinformowała Urząd Pracy. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał, iż z treści decyzji prodziekana ds. nauczania Uniwersytetu Technologicznego z dnia [...] r. wynika, że strona jest studentką drugiego roku studiów stacjonarnych oraz, że udzielono jej urlopu od zajęć od dnia [...] r. Uzasadnieniem udzielenia urlopu było oczekiwanie przez stronę, na powtórną rejestrację na trzeci semestr. Bezsporne jest więc, że w dniu [...] r. tj. w dniu rejestracji w urzędzie pracy, strona była studentką Uniwersytetu Technologicznego oraz, że odbywała studia w systemie stacjonarnym. Dokonując rejestracji strona oświadczyła w karcie rejestracyjnej, iż nie pobiera nauki w szkole w systemie dziennym, organ miał zatem prawo pozostawać w zaufaniu do wagi podpisu przez nią złożonego. Powyższe oświadczenie strona złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej. Organ II instancji podał, że w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego, iż A. H. poinformowała pracownika urzędu pracy o fakcie złożenia na uczelni wniosku o udzielenie urlopu dziekańskiego, wcześniej niż przed powiadomieniem organu o zmianie uczelni. Po przytoczeniu treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) organ stwierdził, że osoba ucząca się w szkole w systemie studiów stacjonarnych nie może uzyskać statusu osoby bezrobotnej. Fakt skierowania strony do odbycia stażu w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. wynika z tego, że nie poinformowała ona organu, iż zamierza pozostawać w rejestrze osób bezrobotnych tylko do dnia [...] r. Świadczy to o tym, że okoliczność pobierania przez stronę nauki w systemie dziennym była okolicznością nową, nieznaną organowi w dacie podejmowania rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stronie statusu osoby bezrobotnej jak i w przedmiocie przyznania jej prawa do stypendium. Na decyzję Wojewody z dnia [...] r. A. H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie: -art. 7, art. 10, art. 77 § 1 , art. 79 § 2 K.p.a., polegające na braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie, w szczególności pominięcia dowodu z przesłuchania A. H. i D. K. na okoliczność poinformowania urzędnika dokonującego rejestracji skarżącej o fakcie złożenia wniosku o urlop dziekański i pouczenia skarżącej przez tego urzędnika o możliwości zarejestrowania jako osoby bezrobotnej, - art. 80 K.p.a. przez błędną ocenę materiału dowodowego i dokonanie na jego podstawie błędnych ustaleń, że skarżąca wprowadziła w błąd urzędnika, -§ 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3, § 3 ust. 4, § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy z 26 listopada 2004 r. poprzez przyjęcie, że osoba bezrobotna dokonująca rejestracji w urzędzie pracy, obowiązana jest samodzielnie wypełnić kartę rejestracyjną. W szczególności, iż skarżąca w dniu [...] r. złożyła oświadczenie, iż nie pobiera nauki w szkole w systemie dziennym. W ocenie skarżącej, oświadczenie w karcie rejestracyjnej, iż bezrobotny nie pobiera nauki w szkole w systemie dziennym, powinno być poprzedzone obowiązkiem przedłożenia świadectwa ukończenia szkoły bądź dyplomu. Nie można ograniczyć roli urzędnika do biernego udziału w przyjmowaniu karty rejestracyjnej i przedkładanych oświadczeń osoby bezrobotnej, urzędnik bowiem powinien stać na straży praworządności i podejmować wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto, urzędnik dokonujący rejestracji powinien należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na ustalenie praw i obowiązków, w tym składanych przez nią oświadczeń. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego aktu sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) - dalej zwaną P.p.s.a. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, jednakże nie z przyczyn, jakie w niej wskazano. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty , w której w trybie wznowienia postępowania, orzeczono o uchyleniu dwóch decyzji starosty: w sprawie uznania skarżącej za osobę bezrobotną oraz w sprawie przyznania jej prawa do stypendium w okresie odbywania stażu. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 145 §1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, a w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 K.p.a.). Postanowienie z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania wznowieniowego organ I instancji wydał na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji , a nie znane organowi, który wydał decyzję. W rozpoznawanej sprawie, skarżąca posiadając status osoby bezrobotnej złożyła wniosek do organu o rozwiązanie umowy o odbywanie stażu przez osobę bezrobotną z uwagi na przyjęcie na drugi rok studiów na [...]. Z prawidłowych ustaleń organu, poczynionych po wznowieniu postępowania wynika, że skarżąca rejestrując się w urzędzie pracy w dniu [...] r. posiadała status studenta studiów stacjonarnych Uniwersytetu Technologicznego. Dowodem potwierdzającym tą okoliczność jest decyzja Prodziekana Uniwersytetu Technologicznego, na mocy której udzielono A. H. urlopu od zajęć od dnia [...] r. Należy zauważyć, że status osoby bezrobotnej może uzyskać w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemiec - członek rodziny obywatela polskiego, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Powyższy przepis jednoznacznie stanowi, że student szkoły wyższej może uzyskać status bezrobotnego tylko i wyłącznie gdy studiuje w trybie niestacjonarnym. Przebywanie przez studenta studiów dziennych na tzw. urlopie dziekańskim stosownie do art. 172 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, oznacza tylko, że jest on zwolniony od uczęszczania na zajęcia w uczelni. W okresie korzystania z urlopu student zachowuje prawa studenta chyba, że regulamin studiów lub przepisy o pomocy materialnej stanowią inaczej ( ust. 2 art. 172 wymienionej ustawy). Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 analizowanej ustawy, starosta z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy. W przedstawionych okolicznościach faktycznych, organy trafnie uznały, że skarżąca-A. H. studentka studiów stacjonarnych przebywająca na urlopie dziekańskim, nie mogła być uznana za osobę bezrobotną. Postępowanie w sprawie uzyskania statusu osoby bezrobotnej szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy z dnia 26 listopada 2004 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy, które w § 3 zawiera zamknięty katalog dokumentów koniecznych do dokonania rejestracji. Prawdziwość zaś złożonych danych poświadcza podpisem sam wnioskodawca, a nie pracownik urzędu przyjmujący zgłoszenie. Dlatego też zarzuty skarżącej odnoszące się do trybu rejestracji osoby bezrobotnej należy uznać za niezasadne. Należy jednak stwierdzić, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo zakończył prowadzone postępowanie wznowieniowe, gdyż w swojej decyzji z dnia [...] r. orzekł na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a nie tylko o uchyleniu decyzji o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną i odmowie przyznawania prawa do zasiłku lecz także o uchyleniu decyzji o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium w okresie odbywania stażu. Organ II instancji rozpoznając odwołanie skarżącej utrzymał w mocy te wadliwe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Decyzję o przyznaniu A. H. prawa do stypendium w okresie odbywania stażu organ I instancji wydał na podstawie art. 53 ust. 1 a, 2, 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Stosownie do wymienionego przepisu, starosta może skierować do odbycia stażu, na okres do 12 miesięcy bezrobotnych do 25 roku życia. Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że prawo do stypendium w okresie odbywania stażu przysługiwać może jedynie osobie, która w drodze decyzji administracyjnej uzyskała wcześniej status osoby bezrobotnej. A zatem, bez prawomocnego uchylenia decyzji o statusie osoby bezrobotnej nie można uchylić decyzji o przyznaniu prawa do stypendium w czasie odbywania stażu. Odmienne są bowiem przesłanki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy), a inne warunkują uzyskanie stypendium w czasie odbywania stażu. Organ winien więc w pierwszej kolejności wyeliminować z obrotu prawnego decyzję o uznaniu osoby za bezrobotną i odmowie prawa do zasiłku, czyniąc to właśnie w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., by móc następnie, po uzyskaniu przez tę decyzję waloru prawomocności, orzec w sprawie decyzji o przyznaniu skarżącej stypendium w czasie odbywania stażu. Podkreślić trzeba, że granice postępowania wznowieniowego wyznaczone są zakresem treści decyzji ostatecznej, a zatem organ administracyjny musi rozstrzygnąć na nowo w sprawie, która była już wcześniej ostatecznie rozstrzygnięta decyzją, mając na uwadze materialnoprawną podstawę jej wydania. W świetle powyższego, prawidłowa procedura wzruszenia w trybie wznowienia postępowania, decyzji o przyznaniu osobie bezrobotnej stypendium w okresie odbywania stażu, w niniejszej sprawie ma swoje oparcie w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ wznawia postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy nie skorygował błędów postępowania przed organem pierwszej instancji i utrzymał w mocy decyzję, która zapadła z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania dla organu do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań Sądu. Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego. Rozstrzygnięcie w pkt 2 wyroku wynika z dyspozycji art. 152 P.p.s.a.