VII SA/Wa 443/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant st. sekr. sądowy Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. ze skargi M. G. i I. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. G. i I. G. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r.,nr [...], Prezydenta Miasta R.udzielił pozwolenia na budowę na rzecz I.G.dla inwestycji polegającej na rozbudowie, przebudowie z nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...]w R.. Wojewoda [...], po wszczęciu postępowania z urzędu, decyzją z dnia [...] października 2011 r. stwierdził nieważność decyzji ww. (w jej sentencji, w opisie daty tej decyzji, nie określono roku wydania). Organ uzasadnił rozstrzygnięcie tym, że zgodnie z planem zagospodarowania działki rozbudowa nastąpiła w taki sposób, że tylna ściana budynku została usytuowana w granicy działki. Ponadto w granicy zaprojektowano tylną ścianę wiaty. Organ wskazał, że powyższa charakterystyka projektu stanowi, że jest on sprzeczny z § 12 ust 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdzie w przypadku rozbudowy budynku usytuowanego w odległości mniejszej niż 3-4 m od granicy działki, w pasie o szer. 3 m muszą zostać zachowane jego dotychczasowe wymiary. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania M. i I.G., decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., znak; [...]utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że przedmiotem pozwolenia była, w świetle charakterystyki projektu budowlanego, budowa nowego budynku z wiatą, a nie przebudowa istniejącego. Wprawdzie organ wojewódzki zastosował przepisy niewłaściwe, bo nie te, które obowiązywały w dacie złożenia wniosku o pozwolenia na budowę, jednak przepisy z tej daty także nie przewidywały możliwości bezwarunkowej budowy, czy rozbudowy w granicy z sąsiednią działką. Budynek pierwotny był usytuowany w odległości 40-90 cm od granicy, zaś projekt przewidywał jego rozbudowę w tym pasie przesuwając do granicy. Zdaniem organu drugiej instancji, taki projekt jest niedopuszczalny w kontekście przepisu § 12 ust.3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w wersji obowiązującej na datę wniosku o pozwolenie na budowę. Nie jest uzasadniony rozmiarem działki, ponadto nie spełnia też kryteriów przewidzianych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, gdzie dopuszcza się sytuowanie nowej zabudowy przy granicy z działką, jeżeli stanowi ona uzupełnienie zabudowy pierzei ulicy lub realizację zabudowy szeregowej, bliźniaczej lub też stanowi rozbudowę istniejącej zabudowy usytuowanej bezpośrednio przy granicy. Konkludując Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że decyzja kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym zapadła z rażącym naruszeniem przepisów prawa – § 12 ust 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 35 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Naruszono przepisy bezwzględnie obowiązujące. Naruszenie to wywołało skutki społeczno - gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli I. i M.G., dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji i zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżących, w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 7 k.p.a. wobec braku właściwego wyjaśnienia sprawy, naruszenia przepisu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wobec zakwalifikowania wiaty jako budynku w rozumieniu § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący podnieśli, że organ wszczął postępowanie nie jak określa z urzędu, a na wniosek [...]ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zaś jego udział w sprawie stwarza uzasadnione wątpliwości. Nie jest też zasadna teza o niedopuszczalnych skutkach społeczno gospodarczych decyzji pozwolenia na budowę, która skłoniła do wyeliminowania tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zapadły z naruszeniem prawa i jako takie podlegają uchyleniu. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Niniejsze postępowanie prowadzone było w nadzwyczajnym trybie postępowania nieważnościowego. Stwierdzenie nieważności decyzji tworzy możliwość prawną eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym. Naruszenie zasad procesowych może także stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności, gdy prowadzi do naruszenia przepisów o charakterze materialnoprawnymi. Jedną z przesłanek zastosowania trybu stwierdzenia nieważności decyzji jest rażące naruszenie - art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. . W orzecznictwie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki : oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa, polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04 publikowany zbiór Lex Nr 165717). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie uznać należy, że stwierdzenie nieważności, kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, nie odpowiada przepisom prawa, w szczególności świetle przedstawionej wyżej wykładni. Przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym była decyzja pozwolenia na budowę inwestycji polegającej na rozbudowie, przebudowie z nadbudową budynku mieszkalnego, pierwotnie usytuowanego w odległości w przedziale 40 - 90 cm od granicy z niezabudowaną sąsiednią działką, a w świetle projektu zatwierdzonego - "wyrównanego" do tej granicy. Wniosek w przedmiocie wydania ww. decyzji złożony został w dniu 5 grudnia 2008r. Sąd podziela stanowisko organu drugiej instancji - przepisy obowiązujące właśnie na tę datę, powinny zostać zastosowane dla oceny przedłożonego projektu architektonicznego. Tak stanowią przepisy wprowadzające zmianę w zakresie tej regulacji obowiązującą, już w dacie wydawania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji. Przepis § 12 ust 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w wersji obowiązującej w dacie ww. wniosku stanowił, że sytuowanie ściany budynku dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli: wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki. W ocenie Sądu, omówiona wyżej charakterystyka zatwierdzonego projektu, nie może zostać oceniona jako rażąco naruszająca ww. przepis § 12 rozporządzenia. I tak, sytuowanie budynku, jak w projekcie, można uznać za nie naruszające w rażący sposób postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powołanego w decyzji organu drugiej instancji. Ten dopuszczał sytuowanie zabudowy bezpośrednio w granicy działki, jeżeli miała miejsce rozbudowa tak usytuowanego budynku. Odległość pierwotnego budynku 40 - 90 cm, przy ocenie w postępowaniu nieważnościowym, można przyrównać do usytuowania przy granicy. Także sytuowanie wiaty przy tym budynku przylegającej do ogrodzenia, nie narusza w sposób rażący przepisów, w szczególności w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie Sądu, pozostawienie w obrocie prawnym decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym, nie naruszy wymagań praworządności. Nie zachodzi żadna potrzeba jej wyeliminowania, w świetle społecznych i gospodarczych skutków jakie ona wywołuje. Usytuowanie budynku w granicy jest bardziej właściwe, niż pozostawienie go w odległości, której nie akceptują przepisy techniczne, i która w przypadku posadowienia na sąsiedniej działce budynku w granicy znacząco utrudniłaby utrzymanie tak zbliżonych budynków. Naruszenie prawa, które mogłoby zostać skutecznie podniesione, przy kontroli decyzji w postępowaniu zwykłym, w niniejszym postępowaniu nie może prowadzić do jej wyeliminowania - nie wywołuje skutków, które są nie możliwe do zaakceptowania decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Jako bezzasadny, ocenił Sąd zarzut o braku możliwości wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu, taka prerogatywa przysługuje organowi – w świetle przepisu art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie nieważnościowe wszczyna się na wniosek lub z urzędu, przy czym inicjatywa organu nadzoru budowlanego nie uzasadnia wszczęcia postępowania na jego wniosek. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art.145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c , art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.(Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.).