II GSK 1583/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie NSA Zofia Przegalińska Del. WSA Zbigniew Czarnik (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 24 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 668/11 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od J. N. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. (dalej: WSA we W. lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 668/11 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] września 2011 r., nr [...] o odmowie uchylenia decyzji nakładającej karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym po wznowieniu postępowania, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego we W. nałożył na J. N. wspólnika spółki cywilnej "[...]" J. N., M. P. z/s w B.-G. przy ul. [...] karę pieniężną w kwocie 6.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. J. N. złożył wniosek o wznowienie postępowania. D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego we W. wznowił postępowanie i decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2009 r. Powyższą decyzję doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 4 lipca 2009 r. Zawierała ona pouczenie o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Pismem z dnia 18 lipca 2011 r. J. N. wniósł odwołanie (data stempla pocztowego na kopercie z listem poleconym zawierającym dowołanie – 18 lipca 2011 r.; data prezentaty organu widniejąca na pierwszej stronie odwołania – 19 lipca 2011 r.). Decyzją z dnia [...] września 2011 r. GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do WSA we W. J. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 24 maja 2012 r. WSA we W. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa procesowego. Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu I instancji. W przypadku wniesienia odwołania po terminie, obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. W rozpoznawanej sprawie skarżący, będący jedynym odwołującym, otrzymał decyzję organu I instancji w dniu 4 lipca 2011 r. i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia odwołania. Ostatnim dniem wniesienia odwołania był 18 lipca 2011 r. i nie był to dzień ustawowo wolny od pracy. Z uwagi na to, że skarżący osobiście wniósł odwołanie 19 lipca 2011 r., dokonał tego po terminie. Decyzja organu I instancji, po bezskutecznym upływie terminu z art. 129 § 2 k.p.a. nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego. Wynika to z faktu, że tylko odwołanie wniesione przez uprawniony podmiot (stronę) i z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. wywołuje skutek w postaci dewolucji uprawnień do rozpatrzenia sprawy przez organ wyższego stopnia. Skoro na skutek wniesienia odwołania po terminie, organ odwoławczy prowadził postępowanie odwoławcze bez przywrócenia terminu do dokonania tej czynności, dopuścił się rażącego naruszenia art. 16 § 1 k.p.a., orzekając w sprawie zakończonej decyzją ostateczną i to niezależnie od tego, czy utrzymał w mocy nieskutecznie zaskarżoną decyzję, czy wydał decyzję kasacyjną. Sąd I instancji podał, że zgodnie z powszechnie przyjmowanym stanowiskiem prowadzenie postępowania odwoławczego w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. bez przywrócenia terminu, skutkuje rażącym naruszeniem art. 16 § 1 k.p.a., ponieważ jest to orzekanie w postępowaniu odwoławczym w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną i jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W niniejszej sprawie z powodu merytorycznego rozpatrzenia odwołania wniesionego po upływie terminu, decyzja organu odwoławczego rażąco narusza prawo i stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. WSA we W. stwierdził jej nieważność. II Skargę kasacyjną złożył GITD. Wyrok zaskarżył w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1, art. 57 § 5 pkt 2, art. 129 § 2, art. 134 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na przyjęciu przez Sąd I instancji, że odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2011 r., doręczonej w dniu 4 lipca 2011 r., zostało złożone przez skarżącego osobiście w dniu 19 lipca 2011 r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia, który upływał 18 lipca 2011 r., wobec czego GITD powinien był wydać w sprawie postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem ustawowego terminu, zaś orzekając w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dopuścił się rażącego naruszenia art. 16 § 1 k.p.a., czyli spełnił przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkujące nieważnością decyzji wydanej w II instancji, podczas gdy WSA nie uwzględnił faktu, a z akt sprawy jednoznacznie wynika, że odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący nadał na poczcie w dniu 18 lipca 2011 r., czego dowód stanowi koperta opatrzona stemplem pocztowym z datą nadania przesyłki poleconej, a zatem odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu i organ II instancji zobowiązany był rozpatrzyć sprawę w postępowaniu odwoławczym. J. N. nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, zatem istnieją podstawy do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna GITD jako podstawę kasacyjną wskazuje naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną naruszenie tych przepisów polegało na niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd I instancji dyspozycji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i przyjęciu przez ten Sąd stanowiska, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 16 § 1 oraz art. 57 § 5 pkt 2, art. 129 § 2, art. 134 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a przez to WSA we W. dokonał wadliwej kontroli decyzji objętej skargą. Zarzut skargi kasacyjnej spełnia warunki formalne przewidziane w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., co oznacza, że merytorycznie jest zatem skutecznym. Z tego więc powodu NSA stwierdza, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Bez wątpienia trafny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji jednoznacznie stwierdza, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji GITD z dnia [...] września 2011 r., nr [...] było to, że decyzję wydano w postępowaniu odwoławczym w sytuacji, gdy nie było prawnych podstaw do takiego orzekania, ze względu na to, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu. Zdaniem WSA we W. odwołanie złożone w dniu 19 lipca 2011 r. nie mogło prowadzić do wszczęcia postępowania odwoławczego, gdyż zostało złożone po terminie, który dla strony upłynął w dniu 18 lipca 2011 r. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że stanowisko Sądu I instancji jest błędne. Ze zgromadzonego w aktach materiału jednoznacznie wynika, że odwołanie J. N. złożył w dniu 18 lipca 2011 r., a więc w terminie ustawowym. Z tego więc powodu stwierdzenie nieważności decyzji GITD z dnia [...] września 2011 r. narusza prawo, a to oznacza, że Sąd I instancji kontrolując wskazaną decyzję wadliwie zastosował przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Konsekwencją tego naruszenia jest trafność zarzutu skargi kasacyjnej wskazującego na naruszenie przez WSA we W. treści art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji wydał wyrok nie uwzględniając stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy administracyjnej. W ocenie NSA Sąd I instancji nie naruszył art. 16 § 1, art. 57 § 5 pkt 2, art. 129 § 2 i art. 134 k.p.a., gdyż te przepisy nie były przedmiotem oceny. Wskazane naruszenia można by tylko traktować jako skutek naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jednak w postępowaniu kasacyjnym ocenie podlega stosowanie przepisów prawa, a nie jego konsekwencje. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 185 § 1 p.p.s.a. NSA uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.