VI SA/Wa 474/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi N. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania N.R. od uchwały nr [...]z dnia [...] września 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Uchwałą z dnia [...] września 2011 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] ustaliła negatywny wynik N.R. (dalej skarżąca) z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Z uzasadnienia uchwały wynikało, że uzyskała ona z testu 98 punktów, tymczasem zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądziła o negatywnym wyniku egzaminu. W dniu [...] listopada 2011 r. skarżąca wniosła o weryfikację poprawności udzielonych przez nią odpowiedzi na zakwestionowane pytania nr 22, 38, 77 oraz 118 i uznanie odpowiedzi, których udzieliła za prawidłowe. W przypadku pytania nr 22 zarzuciła, że sformułowanie treści pytania nie wskazuje jednoznacznie, jako jedynie poprawnej odpowiedzi wskazanej w kluczu "B" i mogłoby prowadzić do uznania udzielonej przez nią odpowiedzi "A". Podobnie w przypadku pytania nr 38 skarżąca podniosła, że udzielona przez nią odpowiedź "B", mogłaby być uznana za prawidłową. Odnośnie pytania nr 77 zarzuciła, że odpowiedź "C" wskazana w kluczu nie jest precyzyjna, bowiem zarówno odpowiedź "A", jak i "C" są odpowiedziami poprawnymi. Natomiast odnośnie pytania nr 118 skarżąca argumentowała, że jakkolwiek odpowiedź "A" stanowi literalne uzupełnienie brzmienia przepisu, również w tym przypadku, udzielona przez nią odpowiedź "B", mogłaby być uznana za prawidłową. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę komisji kwalifikacyjnej z dnia [...] września 2011 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż rozpoznając niniejszą sprawę, ponownie poddał analizie kartę odpowiedzi, sprawdzając jeszcze raz udzielone przez skarżącą odpowiedzi i uznał, że wobec udzielenia przez nią prawidłowej odpowiedzi "A" na pytanie nr 62, należało przyznać jej za to pytanie 1 punkt, natomiast na pytanie nr 30 skarżąca udzieliła nieprawidłowej odpowiedzi "B", i - prawidłowo - nie otrzymała za to pytanie punktu, a tym samym omyłka w wykazie prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych na egzamin wstępny, co do pytania 30, w niniejszym przypadku nie miała znaczenia. Zakwestionowane pytanie nr 22 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, w razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego danych przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania, sąd umarza warunkowo postępowanie: postanowieniem, wyrokiem, wyrokiem nakazowym." Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "B", oparta na art. 414 § 1 k.p.k., która tworzy z pytaniem zdanie prawdziwe, tymczasem skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "A". W ocenie skarżącej udzielona przez nią odpowiedź "A", tj. "postanowieniem" znajduje oparcie m.in. w przyjętym poglądzie, że w razie braku warunków do wydania wyroku łącznego sąd umarza postępowanie w tej kwestii postanowieniem również wtedy, gdy brak tych warunków został stwierdzony dopiero w toku przewodu sądowego. Ponadto na potwierdzenie swojego stanowiska przywołała komentarz W. Grzeszczyka. Organ odwoławczy wyjaśnił tymczasem, że powyższy przepis jest jasno sformułowany i expressis verbis mówi o wyroku. Sąd w przypadku stwierdzenia danych przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania po rozpoczęciu przewodu sądowego nie może postępowania zakończyć postanowieniem, ponieważ orzeczenie byłoby dotknięte wadą i podlegałoby skutecznemu zaskarżaniu z uwagi na rażącą obrazę przepisów postępowania karnego, tj. art. 414 k.p.k. Z tych względów, wskazana przez skarżącą odpowiedź "A" - postanowieniem - jest odpowiedzią nieprawidłową. Drugim zakestionowanym pytaniem było pytanie nr 38: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego: czynność ta jest nieważna, ważność tej czynności zależy od jej potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego, C. czynność ta jest ważna, jeżeli adresat tego oświadczenia woli wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć, że osoba ta jest ograniczona w zdolności do czynności prawnych." Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "A", oparta na art. 19 k.c., skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "B". W odwołaniu skarżąca podniosła, że udzielona przez nią odpowiedź "B" - zdaniem doktryny nie jest wykluczona, z zastrzeżeniem, że potwierdzenie czynności przez przedstawiciela ustawowego musiałoby odbyć się najpóźniej w chwili dokonywania czynności. Zdaniem skarżącej, z uwagi na to, że decydującym momentem jest potwierdzenie czynności przez przedstawiciela ustawowego, udzielona przez nią odpowiedź "B" mogłaby zostać uznana za prawidłową. Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się organ odwoławczy wywodząc, iż w przypadku jednostronnych czynności prawnych, czego dotyczyło pytanie, takie potwierdzenie nie jest możliwe i czynność ta jest bezwzględnie nieważna, co wynika wprost z art. 19 k.c. Pytanie oraz prawidłowa odpowiedź "A" stanowi de facto powtórzenie przepisu art. 19 k.c. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący Kolejnym zakwestionowanym pytaniem było pytanie nr 77: "Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w wypadku wstąpienia do sprawy osoby, na której rzecz prokurator wytoczył powództwo, zasadą jest, że: pobiera się od tej osoby opłatę należną od takiego pozwu, pobiera się od tej osoby połowę opłaty należnej od takiego pozwu, nie pobiera się od tej osoby opłaty należnej od takiego pozwu." Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "A", oparta na treści art. 17 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, natomiast skarżąca zaznaczyła odpowiedź "C", która w jej ocenie znajduje uzasadnienie w doktrynie. Przywołując w odwołaniu komentarz K. Gonery skarżąca wskazała, że osoba wstępująca do sprawy w charakterze powoda, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych albo być od nich zwolniona z mocy ustawy. Odnosząc się do powyższego, Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, iż kwestionowane pytanie zasadzało się wprost na regulacji ustawowej, przy czym normujący to zagadnienie przepis art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, sformułowany jest w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości natury interpretacyjnej. Skoro więc z treści pytania wynikało jednoznacznie, że chodzi o zasadę, to brak było podstaw do dokonywania przez skarżącą dodatkowych założeń o charakterze wyjątkowym, skoro nie było o nich mowy w pytaniu. Ostatnim zakwestionownym pytaniem było pytanie nr 118: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej powinien wydać zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o jego wydanie bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie: A. siedmiu dni, B. czternastu dni, miesiąca." Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "A", oparta na art. 217 § 1 i 3 k.p.a., natomiast skarżąca zaznaczyła odpowiedź “B" Za błędne uznał organ odwoławczy stanowisko skarżącej, iż jakkolwiek odpowiedź "A" stanowi literalne brzmienie przepisu, to udzielona przez nią odpowiedź "B", mogłaby zostać potraktowana jako poprawna, ze względu na instrukcyjny charakter tego terminu, bowiem pytanie zostało sformułowane w sposób jasny, precyzyjny i nie budzący wątpliwości. Nie zawierało kwestii spornych w orzecznictwie i piśmiennictwie, udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi nie było uzależnione od przyjęcia dodatkowych założeń. Zawierało wierne odwzorowanie treści przepisu art. 217 § 3 k.p.a. i chodziło w nim właśnie o znajomość terminu instrukcyjnego ("zaświadczenie powinno być wydane"). Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. W skardze z dnia [...] stycznia 2012 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, N.R. wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., zarzucając naruszenie: - naruszenie art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez błędną wykładnię i zaniechanie obiektywnej oceny egzaminu, polegające w szczególności na przekroczeniu granic prawa do oceny dowodów poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca nie uzyskała wymaganej liczby 100 punktów, albowiem udzieliła błędnych odpowiedzi m.in. na pytania nr 22, 38, 77 oraz 118. - art. 9 k.p.a. poprzez niezastosowanie i brak jakiejkolwiek informacji o toku postępowania, - art. 7 i 10 k.p.a. poprzez niezastosowanie i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do materiału sprawy. W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz judykaturę podtrzymała stanowisko zawarte w odwołaniu od uchwały komisji kwalifikacyjnej. W odpowiedzi, Minister Sprawiedliwości, podtrzymując uzasadnienie zaskrażonej decyzji, w odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 7. 9 i 10 k.p.a. wskazał, że niepoinformowanie skarżącej o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. jej uchylenie. Zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego. Skarżąca w niniejszej sprawie uzyskała 99 punktów, a więc skutkowało to koniecznością stwierdzenia negatywnego wyniku egzaminu. Zdaniem Sądu, postępowanie przed organami I jak i II instancji zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawowymi (ustawy o radcach prawnych) a także w zgodzie z wymaganiami kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zebrał i rozważył wszelkie istotne w sprawie okoliczności, a uzasadnienie decyzji zostało sporządzone z zachowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Minister Sprawiedliwości w sposób szczegółowy odniósł się do zarzutów skarżącej, a przytoczona przez organ argumentacja nie budzi zastrzeżeń. Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 22 jest odpowiedź "B" oparta na treści art. 414 § 1 k.p.k. Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". Wskazywana przez skarżącą odpowiedź nie znajduje aprobaty składu orzekającego w tej sprawie .Przyjęcie przez skarżącą założeń dotyczących wydania wyroku łącznego, jak również różnicowania rodzaju rozstrzygnięcia w zależności od etapu postępowania wykracza poza zakres pytania. Udzielając odpowiedzi na pytania na egzaminie wstępnym nie należy czynić dodatkowych założeń z tym związanych, gdyż intencja stawiającego pytanie jest uzyskanie odpowiedzi wprost na pytanie bez żadnych dodatkowych założeń. Nie budzi zastrzeżeń Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnośnie pytania nr 22. Sąd podzielił argumentację organu co do tego pytania wskazującą, że jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B" podana w kluczu odpowiedzi, która wynika wprost z treści art. 414 § 1 k.p.k. Jedynie połączenie treści pytania z treścią odpowiedzi "B" tworzy zdanie prawdziwe, odpowiadające treści art. 414 § 1 k.p.k. Regulacje zawarte w art.414 § 1 k.p.k. wyrażają podstawowe reguły obowiązujące w procedurze karnej. Pytanie zostało skonstruowane jasno i przejrzyście. Pytanie nie jest wewnętrznie sprzeczne, co zarzuca skarżąca. Do udzielenia prawidłowej odpowiedzi wystarczyła sama znajomość treści art. 414 § 1 k.p.k. Sąd w pełni podzielił argumentacje organu zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dot. pytania nr 38. Jedyną prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "A". Pytanie zostało skonstruowane jednoznacznie i precyzyjnie, odpowiedź na nie wynika wprost z przepisu art.19 k.c. Skarżąca wskazała jako prawidłową odpowiedź "B" powołując się na treść art. 18 k.c. Zgodnie z art. 18 § 1 k.c. ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela. Z treści powyższego przepisu wynika że dotyczy on tylko umowy, gdy tymczasem pytanie dotyczyło jednostronnej czynności prawnej. Wobec powyższego należy uznać, że pytanie zostało sformułowane prawidłowo i jedyną poprawną odpowiedzią, jak wyżej wskazano na to pytanie jest odpowiedź "A". Odpowiedź na pytanie nr 77, jak trafnie wskazał organ (odpowiedź "A") wynika bezpośrednio z treści art. 17 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sposób sformułowania pytania, jak również treść ww. przepisu nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości. Wskazana przez skarżąca odpowiedź ,,C,, oparta jest na dodatkowych założeniach co do tego, o jaki etap postępowania chodzi, gdy tymczasem z pytania wynika wprost, że chodzi o zasadę, a nie wyjątki od niej na co powołuje się skarżąca. Zdaniem Sądu przedmiotowe pytanie spełnia wymogi ustawowe, jest sformułowane w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, zawiera jedną prawidłową odpowiedź i jest nią wyłącznie odpowiedź "A", wskazana w kluczu odpowiedzi. Udzielenie na nie prawidłowej odpowiedzi nie było więc uzależnione od przyjęcia dodatkowych założeń, a jedynie od znajomości art. 17 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Ostatnim zakwestionowanym przez Skarżącą pytaniem było pytanie 118. Prawidłową odpowiedzią, na pytanie była odpowiedź "A". Jak przyznała sama skarżąca odpowiedź ta wynikała wprost z literalnego brzmienia przepisu. W ocenie skarżącej z uwagi na instrukcyjny charakter terminu za prawidłową można uznać odpowiedź "B". Z poglądem tym nie można się zgodzić, gdyż pomimo, że termin ten ma charakter instrukcyjny, a uchybienie temu terminowi nie pociąga ujemnych skutków to z przepisu wynika wprost, że organ powinien wydać zaświadczenie w terminie 7 dni bądź odmówić jego wydania. Jak słusznie zauważył organ w pytaniu nie chodzi o rodzaj terminu z jakim mamy doczynienia ale o wskazanie ile wynosi termin. Reasumując należy wskazać, że Sąd nie stwierdził błędnej konstrukcji zakwestionowanych pytań. Zawierają one bowiem wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, odpowiadają zatem kryteriom, o których mowa w art. 339 3 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Zdaniem Sądu nie ma również podstaw, by podważyć poprawność pozostałych pytań, na które skarżąca udzieliła nieprawidłowej odpowiedzi. Sąd nie dopatrzył się także naruszeń procedury przedmiotowego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. W aktach administracyjnych znajduje się stosowny protokół sprawdzenia testu podpisany przez dwóch członków Komisji. Prawidłowo również ustalono liczbę punktów (99) zaś Minister Sprawiedliwości podejmując zaskarżona decyzję odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów szczegółowo, stosownie do wiążącej go procedury, uzasadniając swoje stanowisko co do ich bezzasadności i zgodności z prawem kwestionowanej przez skarżącą uchwały nr [...]. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż brak jest podstaw do przypisania zaskarżonej decyzji znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ppsa i na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji.