I SA/Bk 95/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi Aresztu Śledczego w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].12.2011 r. oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...].12.2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.p.e.a.", orzekł o zwrocie Aresztowi Śledczemu w S. tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].12.2011 r., wystawionego na Pana S. B. Organ egzekucyjny uznał, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, iż wierzycielem należności objętej tytułem wykonawczym, tj. roszczenia odszkodowawczego, określonego w art. 120 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.), dalej powoływanej jako: "K.k.w." jest Dyrektor Aresztu Śledczego w S., dlatego wystawienie tytułu wykonawczego przez Areszt Śledczy w S. i oznaczenie tytułu pieczęcią urzędową tej instytucji oznacza, iż nie spełnia on wymogów art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Pismem z dnia 02.01.2011 r., Areszt Śledczy w S. wniósł zażalenie na postanowienie o zwrocie tytułu wykonawczego, w którym powołując się na przepisy art. 27 § 1 pkt 5, art. 26 § 5, art. 17 § 1 i art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a., wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wszczęcie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu podniesiono, że Dyrektor Aresztu Śledczego, jako organ postępowania, nie jest właścicielem mienia, w związku z którym powstało roszczenie odszkodowawcze. Wskazano, że oznaczenie w tytule wykonawczym Aresztu Śledczego w S. jako wierzyciela, nie jest sprzeczne z definicją wierzyciela zawartą w art. 1 a pkt 13 u.p.e.a. Powołując się na art. 2a oraz art. 16c ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz pieczęciach państwowych (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 235, poz. 2000, ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.g.b.h.r.p.p.p.". wskazano, iż pieczęcią urzędową mogą posługiwać się jedynie jednostki organizacyjne Służby Więziennej, a nie dyrektor danej jednostki. Dyrektor Izby Skarbowej w B., po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, nie znalazł podstaw do zmiany powołanego na wstępie postanowienia organu egzekucyjnego I instancji i postanowieniem z [...].02.2012 r., nr [...] utrzymał je w mocy. Dyrektor Izby Skarbowej w B. zauważał, że zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W świetle art. 27 § 1 pkt 1 i 7 powyższej ustawy, tytuł wykonawczy zawiera oznaczenie wierzyciela, a także odcisk jego pieczęci urzędowej. W myśl art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie. Z powołanego przepisu wynika, że organ egzekucyjny przed przystąpieniem do egzekucji zobowiązany jest zbadać wniosek oraz tytuł wykonawczy pod względem formalnym. Badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a. obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, a więc czy zawiera wszystkie wymagane prawem elementy oraz czy doręczone zostało upomnienie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiotowej sprawie powodem zwrotu tytułu wykonawczego było niespełnienie wymogów ustalonych w art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., ponieważ tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot, nie będący wierzycielem oraz opatrzony pieczęcią urzędową podmiotu, który nie jest wierzycielem. Tytuł wykonawczy został wystawiony przez Areszt Śledczy w S. i opatrzony pieczęcią urzędową tego Aresztu. Stosownie do treści art. 1a pkt 13 u.p.e.a., za wierzyciela uważa się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. W tytule wykonawczym z [...].12.2011 r., nr [...], wystawionym przez Areszt Śledczy w S. wskazano, że ujęta w nim należność pieniężna, tj. roszczenie odszkodowawcze określone w art. 120 K.k.w., wynikające z decyzji z [...].12.2009 r. Na powyższe rozstrzygnięcie Areszt Śledczy w S., dalej powoływany jako: "skarżący" wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzucono: 1. obrazę przepisów prawa, tj. art. 16c ust. 3 i art. 2a pkt 11 u.g.b.h.r.p.p.p. w związku z art. 27b u.p.e.a., poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie oraz przyjęcie, że Dyrektor Aresztu Śledczego w S. jest uprawniony do wyrobienia, posiadania i posługiwania się pieczęcią urzędową, podczas gdy takiego uprawnienia przepisy prawa nie przewidują, zabraniając mu wyrobienia, posiadania, posługiwania się, jako organowi Służby Więziennej, pieczęcią urzędował tym samym używania pieczęci urzędowej, ponieważ Dyrektor Aresztu Śledczego nie posiada statusu wierzyciela, 2. obrazę przepisów prawa, tj. art. 120 § 1 K.k.w. w związku z art. 1a pkt 13, art. 5 § 1 pkt 2 i art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie i przyjęcie, że wierzycielem jest Dyrektor Aresztu Śledczego w S., podczas gdy Dyrektor jedynie reprezentuje wierzyciela, którym jest Areszt Śledczy w S., jednostka statio fisci Skarbu Państwa, dysponująca mieniem Skarbu Państwa, 3. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie, niesprawdzenie oraz bezzasadne przyjęcie, iż uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego w rubryce "52" jest Dyrektor Aresztu Śledczego w S. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zwrotu tytułu wykonawczego. Powołując się na art. 2a pkt 11 oraz art. 16c ust. 3 u.g.b.h.r.p.p.p. skarżący wskazywał, iż pieczęcią urzędową mogą posługiwać się jedynie jednostki organizacyjne Służby Więziennej, a nie dyrektor danej jednostki. Zdaniem skarżącego, skoro przepisy ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz pieczęciach państwowych nie upoważniają dyrektora aresztu śledczego do wyrobienia pieczęci urzędowej i tym samym jej posiadania, to błędne jest stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż Dyrektor Aresztu Śledczego w S. może posługiwać się pieczęcią urzędową do oznaczenia tytułu wykonawczego na podstawie art. 27b u.p.e.a. Skarżący stwierdził, że wprawdzie dyrektor zakładu karnego jest upoważniony do wydania decyzji zobowiązującej skazanego do naprawienia szkody w mieniu zakładu karnego przez zapłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej, lecz z analizy przepisu art. 120 § 1 K.k.w., a także art. 72 § 3 oraz art. 209 tego Kodeksu wynika, iż wierzycielem tej należności jest zakład karny, jako jednostka organizacyjna zarządzająca powierzonym mieniem Skarby Państwa, w którym szkoda ta wystąpiła. Skarżący podkreślał, że oznaczenie wierzyciela w tytule wykonawczym nr [...], nie jest sprzeczne z definicją wierzyciela zawartą w art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., ponieważ należy odróżnić Dyrektora Aresztu Śledczego w S. - organu uprawnionego do wydania decyzji, od wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku naprawienia szkody, którym pozostaje Areszt Śledczy w S. statio fisci Skarbu Państwa, jako uprawniony do posługiwania się pieczęcią urzędową wierzyciela. Dyrektor Aresztu Śledczego w S. jedynie reprezentuje statio fisci Skarbu Państwa, czyli Areszt Śledczy w S. i wydaje decyzję. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia postanowienia, sąd bada jego zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., Nr 270). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej, jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdza wskazanych naruszeń prawa przez organy egzekucyjne, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem sporu w sprawie pozostawała kwestia, czy zasadnie, czy też nie zasadnie organ egzekucyjny zwrócił Aresztowi Śledczemu w S. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...].12.2011 r., wystawiony na Pana S. B. – z uwagi na nie zachowanie w ocenie organu egzekucyjnego wymogów formalnych danego tytułu, tj. określenie jako wierzyciela Aresztu Śledczego w S., zamiast Dyrektora Aresztu Śledczego w S. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że wierzycielem jest Dyrektor Aresztu Śledczego w S., a nie Areszt Śledczy w S. Należy bowiem przypomnieć, że stosownie do treści art. 1a pkt 13 u.p.e.a., za wierzyciela uważa się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Egzekwowany obowiązek został określony w przedmiotowym tytule wykonawczym, jako "roszczenie odszkodowawcze", wynikające z decyzji z [...].12.2009 r., nr [...], wydanego na podstawie art. 120 K.k.w. W myśl zaś przepisu art. 120 § 1 K.k.w. w razie wyrządzenia przez skazanego z jego winy szkody w mieniu zakładu karnego, nieprzekraczającej dwukrotnej wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników, dyrektor tego zakładu może zobowiązać skazanego do naprawienia tej szkody przez zapłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej. Decyzję dyrektora wraz z uzasadnieniem doręcza się zainteresowanemu. Skazanemu przysługuje, w terminie 30 dni od otrzymania orzeczenia dyrektora, powództwo o ustalenie, że należność nie istnieje w całości lub w części (§ 2). Ściągnięcie należności następuje w trybie przewidzianym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§ 3). Również stosownie do przepisu art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organem uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa, jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W powyższej powoływanych regulacjach, zdaniem Sądu, ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazał na dyrektora zakładu karnego (dyrektora aresztu śledczego), jako na podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w związku z zapisem art. 120 K.k.w. W szczególności należy zauważyć, że w treści art. 120 K.k.w. ustawodawca nie wyposażył aresztu śledczego (zakładu karnego) w uprawnienia decyzyjne. A tylko takie uprawnienia w myśl art. 1a pkt 13 u.p.e.a., pozwalają na określenie danego podmiotu, jako wierzyciela. W tym miejscu odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż Dyrektor Aresztu Śledczego w S. jedynie reprezentuje statio fisci Skarbu Państwa, czyli Areszt Śledczy w S. i wydaje decyzję, Sąd podziela słuszność poglądu wyrażonego przez organ egzekucyjny, że uprawnienie do wydania decyzji wynika z rangi nadanej dyrektorowi aresztu śledczego przepisami art. 7 pkt 3 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej (Dz.U. Nr 79, poz. 523 ze zm.). Stosownie do treści art. 7 pkt 3 tej ustawy dyrektor aresztu śledczego jest organem Służby Więziennej. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy areszty śledcze są jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej. W tej sytuacji nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że areszt śledczy spełnia wymogi z przepisu art. 1a pkt 13 u.p.e.a., to przecież faktycznie właśnie dyrektor aresztu śledczego musiałby wykonać obowiązki, o których mowa w unormowaniu art. 120 K.k.w. Stosownie do art. 26 u.p.e.a. tytułem wykonawczyni w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela według wzoru określonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wzór ten został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Zawiera on treść ustaloną w art. 27 u.p.e.a., określającym niezbędne elementy tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać m.in. oznaczenie wierzyciela (pkt 1) oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela (pkt 7). Zasadnie zatem wskazywał organ egzekucyjny, że w tytule wykonawczym wystawionym na należność wskazaną w art. 120 K.k.w., winny być zawarte wszelkie wymagane prawem oznaczenia, a więc na stronie pierwszej (TYT-1), w górnym prawym rogu powinno być prawidłowe oznaczenie wierzyciela, czyli dyrektora aresztu śledczego. Jednocześnie Sąd zauważa, że z żadnego przepisu nie wynika, że w tym miejscu na tytule wykonawczym powinna pojawić się pieczęć urzędowa. Wskazuje się na oznaczenie wierzyciela (pieczęć), ale nie na pieczęć urzędową. Natomiast w części "D" tytułu wykonawczego w poz. 45 (TYT-1), winna znaleźć się pieczęć urzędowa tego wierzyciela. Pieczęć urzędowa z określeniem "areszt śledczy" może być używana w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela, jakim jest dyrektor aresztu śledczego realizujący uprawnienia z art. 120 K.k.w. Tytuł wykonawczy nr [...] o którym tu mowa, wymogom tym nie odpowiada, bowiem na pierwszej stronie tego dokumentu w górnym prawym rogu, jako wierzyciela wskazano Areszt Śledczy w S., zamiast Dyrektora Aresztu Śledczego w S. Jednocześnie w żadnym innym miejscu tegoż tytułu wykonawczego (poza podpisem: część "D", poz. 52.), nie wskazano na wierzyciela, tj. Dyrektora Aresztu Śledczego w S. Oznacza to, iż tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Areszt Śledczy w S. nie spełnia wymogów art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., ponieważ został wystawiony przez podmiot nie będący wierzycielem. Reasumując Sąd stwierdza, że przy wykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 120 K.k.w. podmiotem uprawnionym, czyli wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest dyrektor aresztu śledczego. Jednocześnie dyrektor aresztu śledczego w żaden sposób nie został ograniczony w możliwości posługiwania się w tytule wykonawczym pieczęcią urzędową z określeniem "areszt śledczy". Pieczęć urzędowa z nazwą własną "areszt śledczy", może być pieczęcią do używania w tytule wykonawczym przez wierzyciela, tj. dyrektora aresztu śledczego realizującego uprawnienia z art. 120 K.k.w. W ocenie Sądu, w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz wobec poczynionych wyżej rozważań nie można także podzielić zarzutu skarżącego o naruszenia zasady legalizmu (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), ponieważ uprawniony był zwrot tytułu wykonawczego z powodu nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a. W tej sytuacji Sąd nie stwierdza również, aby nastąpiła obraza przepisów art. 16c ust. 3 i art. 2a pkt 11 u.g.b.h.r.p.p.p. w związku z art. 27b u.p.e.a., poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie oraz przyjęcie, że Dyrektor Aresztu Śledczego w S. nie jest uprawniony do wyrobienia, posiadania i posługiwania się pieczęcią urzędową "Areszt Śledczy w S.". Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skarga podlega oddaleniu.