III SA/Gd 254/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 23 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 stycznia 2012 r., nr [...]. Decyzją z dnia 25 stycznia 2012 r., wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 15b, art. 20 ust. 3, art. 23 ust.1 i ust. 2 i art.24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( j. t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.992 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku R. L. Prezydent Miasta [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka K.L.. W uzasadnieniu organ wskazał, że R. L. wnioskiem z dnia 9 stycznia 2012 r. wystąpiła o przyznanie przedmiotowego świadczenia z uwagi na urodzenie się syna K. W oparciu o przepisy art. 15 b ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych powołane w podstawie prawnej, organ uznał, że wnioskującej nie przysługuje uprawnienie do świadczenia, bowiem R. L. pozostawała pod opieką medyczną jedynie od 13 tygodnia ciąży do porodu. R.L. w odwołaniu od powyższej decyzji podała, że synek urodził się w dniu 31 grudnia 2011 r., a więc do przyznawania świadczeń związanych z urodzeniem się dziecka powinny być stosowane przepisy obowiązujące w 2011 r., a w 2011 r., dla uzyskania świadczenia wystarczyło być pod opieką lekarza prowadzącego ciążę, zaś wymóg pozostawania pod opieką lekarską od 10 tygodnia ciąży został wprowadzony dopiero w 2012 r. Odwołująca się nie mogła złożyć wniosku o świadczenie w 2011 r., gdyż po porodzie ze szpitala wyszła już w 2012 r. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 23 lutego 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wskazano, m. inn. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. i art. 15b ust. 5 i 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j. t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.992 ze zm. ). Organ odwoławczy stwierdził, że w oparciu o przedłożone dokumenty ustalono, iż p. R. L. pozostawała pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży do porodu. Nie jest więc w jej przypadku spełniony warunek pozostawania pod opieką lekarza od 10 tygodnia ciąży do porodu. Organ przyznał, że wg przepisów ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych /..../ wprowadzone zostały przejściowe zmiany obowiązujące podczas przyznawania "becikowego" od 31 marca 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. W myśl art. 3 ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. ( ustawa z dnia 5 marca 2010 r. – Dz. U. Nr 50 z 2010 r., poz. 301) do dnia 31 grudnia 2011 r., aby uzyskać prawo do jednorazowej zapomogi, wystarczyło przedstawić zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną potwierdzające co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przeprowadzone przez lekarza ginekologa lub przez położną. We wskazanym okresie nie był brany pod uwagę przepis art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidujący konieczność objęcia matki opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu. Ponieważ omawiane świadczenie przyznawane jest na wniosek, a wniosek złożony został przez zainteresowaną w dniu 9 stycznia 2012 r., tzn. już podczas obowiązywania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych po zmianie, organ I instancji nie miał podstaw, by przy rozpatrywaniu wniosku stosować już nieobowiązujące przepisy. Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2012 r., jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia porodu. Z przedstawionego przez odwołująca się zaświadczenia lekarskiego wynika, że R. L. pozostawała pod opieką lekarską od 13 tygodnia ciąży, zatem nie spełnia warunku z art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidującego konieczność objęcia matki opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu. W skardze na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. L. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że dziecko urodziła w 2011 r. i powinny mieć do niej zastosowanie przepisy obowiązujące w 2011 r. Skarżąca ma już starsze niepełnosprawne dziecko, jest bardzo zajęta i gdy dowiedziała się, że ponownie jest w ciąży musiała czekać około miesiąca na wizytę u lekarza, a była zaabsorbowana opieką nad starszą córeczką. Według przepisów z 2011 r. wystarczyło przedstawić zaświadczenie lekarskie o przynajmniej jednej wizycie u lekarza i skarżąca takie zaświadczenie przedstawiła. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Organ odwoławczy słusznie przedstawił w uzasadnieniu do decyzji treść przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w roku 2011, jednak w rozstrzygnięciu zastosował je nieprawidłowo. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji powinien stanowić przepis art. 15 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w brzmieniu po nowelizacji z dnia 5 marca 2010 r., zgodnie z którym: "Dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną.( art. 3 ustawy z dn.5 marca 2010 r. – Dz. U. Nr 50 poz. 301).Z analizy przepisu i uzasadnienia do zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 5 marca 2010 r. ( Dz. U. z 2010 r., Nr 50, poz.301 ) (druk sejmowy ) wynika, że świadczenie, o którym mowa, związane jest z faktem urodzenia dziecka, a nie – z datą złożenia wniosku, o czym świadczą przepisy art. 4 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. Przepisy te przewidują możliwość złożenia wniosków o dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka nawet przez osoby, którym wcześniej odmówiono wypłacenia tych świadczeń z powodu braku stosownego zaświadczenia lekarskiego, a w uzasadnieniu do ustawy czytamy: "Mając na uwadze powyższe proponuje się zawieszenie do dnia 31 grudnia 2011 r. obowiązku dołączenia do wniosku zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu. W okresie tym świadczenia rodzinne związane z urodzeniem dziecka będą przysługiwać po przedstawieniu zaświadczenia wystawionego przez położną potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety przez lekarza ginekologa lub położną w okresie ciąży. Okres ten zostanie wykorzystany na przeprowadzenie kampanii informującej kobiety o ważności przeprowadzenia badan lekarskich w jak najwcześniejszym okresie ciąży". W niniejszej sprawie pozostaje niesporne, że R. L. urodziła w dniu 31 grudnia 2011 r. synka K. L. (dowód - odpis aktu urodzenia dziecka w aktach administracyjnych). Zaświadczenie lekarskie z dnia 5 stycznia 2012 r. wydane przez lekarza specjalistę ginekologa położnika z Samodzielnego Publicznego Miejskiego Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] informuje, że R. L. pozostawała pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży do porodu, wymienia 5 dat udzielenia świadczeń zdrowotnych, zatem – zaświadcza, że wnioskodawczyni spełniła wymogi cytowanego wyżej art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych ... ( Dz.U.2010 r., Nr 50, poz.301). Skoro przepisy art. 15b ust. 1 omawianej ustawy stanowią, że "z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko", a omawiana ustawa z dnia 5 marca 2010 r. w art. 3 postanowiła, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, o której mowa w art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia przysługuje po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną, a skarżąca powyższy warunek spełniła, to brak było podstaw do odmowy przyznania R. L. jednorazowej zapomogi. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na błędnym zastosowaniu przepisów art. 15b ust. 1 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ponadto decyzje obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przed wydaniem decyzji organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, iż R. L. nie spełnia przesłanek do uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego z uwagi na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia już w 2012 r., tzn. już po uchyleniu – wstecz – przyznanego do 31 grudnia 2011 r. świadczenia rodzinnego. Z treści art. 15 b ust. 1 ustawy, w każdym z jej brzmień, wynika jednak, że jednorazową zapomogę przyznaje się z tytułu urodzenia się żywego dziecka, zatem zasadnicze znaczenie ma data urodzin dziecka, a nie – złożenia wniosku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą zobowiązane do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zastosowania właściwych przepisów, z uwzględnieniem zaprezentowanej powyżej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.