I SAB/Wa 68/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. J., W. Z., M. K., G. K., B. W., E. C., M. K., E. G., B. K., E. K., H. K., A. B., H. K. i J. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku skarżących J.J., W. Z., M. K., G. K., B. W., E. C., M. K., E. G., B. K., E. K., H. K., A. B., H. K. i J. K. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] ozn. nr hip. [...] dz. nr [...] położoną przy ulicy [...] róg [...] (obecnie ulica [...]) w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] lutego 2012 r. J. J. w imieniu swoim oraz W. Z., M. K., G. K., B. W., E. C., M. K., E. G., B. K., E. K., H. K., A. B., H. K. i J. K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z [...] kwietnia 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] ozn. nr hip. [...] dz. nr [...], położoną przy ul. [...] róg [...] (obecnie ul. [...]). Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Wskazana na wstępie nieruchomość, zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. z [...] stycznia 1949 r. Nr [...], stanowiła własność J.J., J.K., R. P. i W.P. w częściach równych w jednej połowie oraz S.K., A. K., J. K., Z.K. i J.K. w częściach równych w drugiej połowie, wszyscy niepodzielnie; objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Obecnie nieruchomośc ta stanowi mienie komunalne i wchodzi w skład działki nr [...] z obr. [...], na której posadowiony jest budynek [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...]. Wnioskiem z 23 kwietnia 2004 r. J. J. w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców przeddekretowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości złożył wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), odszkodowania za ww. nieruchomość. Jednocześnie pismem z 4 czerwca 2004 r. skarżący wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] marca 1960 r. nr [...] orzekającego o odmowie ustanowienia na rzecz J. J. i innych, prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonego przy ul. [...] róg [...], nieruchomość o nr hip. [...], działki o nr ew. [...],[...],[...] i [...]. Decyzją z [...] lutego 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że ww. orzeczenie administracyjne z [...] marca 1960 r., w części dotyczącej gruntów wchodzących obecnie w skład działki ew. nr [...], zostało wydane z naruszeniem prawa. W pozostałej zaś części, dotyczącej gruntu wchodzącego w skład działek ew. nr nr [...] i [...], stwierdziło nieważność tego orzeczenia. W związku z wyeliminowaniem ze skutkiem ex tunc części orzeczenia z 1960 r., odżyła sprawa zainicjowana wnioskiem złożonym w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1946 r., która - jak wynika z pisma Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. z [...] grudnia 2011 r. – zakończyła się wydaniem przez Prezydenta W. decyzji z [...] grudnia 2011 r. nr [...] o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu obejmującego dawne działki nr nr: [...] [...] i [...]. W aktach sprawy brak natomiast informacji jak, i czy wogóle, zakończyło się postępowania dekretowe w stosunku do dawnej działki nr [...]. Począwszy od czerwca 2009 r. Prezydent W. podjął działania zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania, w ramach których gromadził akta archiwalne nieruchomości, zwracał się o dane z ewidencji gruntów, jak również o informacje na temat sposobu zagospodarowania przedmiotowego terenu, w szczególności czy wydawane były decyzje lokalizacyjne (w celu ustalenia daty utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela, daty wejścia pierwszego powojennego inwestora w teren), zwracał się również o przesłanie akt lokalizacyjnych. Pismem z 27 października 2011 r. J. J., w imieniu swoim oraz pozostałych skarżących, złożył zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. w terminie sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W wyniku, którego zostało wystosowane pismo z 16 listopada 2011 r., którym organ poinformował skarżącego, że w przedmiotowej sprawie konieczne jest wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości oraz działając na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. poinformował, że decyzja w sprawie odszkodowania wydana zostanie do końca marca 2012 r. W wyniku rozpoznania tego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. uznał je za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 30 marca 2012 r. Pismem z 10 lutego 2012 r. J. J. w imieniu swoim oraz W. Z., M. K., G. K., B. W., E. C., M. K., E. G., B. K., E. K., H. K., A. B., H. K. i J. K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 23 kwietnia 2004 r. o przyznanie odszkodowania. W uzasadnieniu podniesiono, że mimo, iż sprawa toczy się od kwietnia 2004 r. i znajduje się w fazie końcowej, to organ nie podejmuje działań zmierzających do jej merytorycznego zakończenia. Ponato istnieje realna obawa nie dotrzymania terminu wyznaczonego przez Wojewodę, gdyż w urzędzie “pierwszeństo mają sprawy z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego". W tym stanie sprawy skarżący wnieśli o wyznaczenie organowi ostatecznego terminu zakończenia sprawy i wypłatę odszkodowania spadkobiercom. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że skarżący pismem z 6 marca 2012 r. zostali poinformowani o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do końca czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi J. J., wniesionej w imieniu własnym oraz W. Z., M. K., G. K., B. W., E. C., M. K., E. G., B. K., E. K., H. K., A. B., H. K. i J. K. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], ozn. nr hip. [...] dz. nr [...], położoną przy ul. [...] róg [...] (obecnie ul. [...]). Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: “P.p.s.a."), czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (od dnia 11 kwietnia 2011 r. także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym), z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez J. J. w imieniu swoim i pozostałych spadkobierców przeddekretowych właścicieli) wpłynął do organu w dniu 23 kwietnia 2004 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem, skoro w tym okresie nie zostało wydane żadne postanowienie o zawieszeniu toczącego się postępowania, które stosownie do art. 103 k.p.a., wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie (a to choćby w związku z prowadzonym równolegle postępowaniem o ustanowienie na rzecz następców prawnych dawych właścicieli prawa użytkowania przedmiotowego gruntu w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r., które ma pierwszeństwo przed postępowaniem odszkodowawczym), to termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 23 czerwca 2004 r. Tymczasem, mimo upływu ponad ośmiu lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Nie zawiesił także prowadzonego postępowania. Wprawdzie w jego toku dokonywał szeregu czynności zmierzających do załatwienia sprawy, jednakże nie informował strony o przyczynach zwłoki, ani nie wskazywał nowego terminu zakończenia postępowania, czym w sposób drastyczny naruszył dyspozycję normy zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Pierwszy raz organ poinformował bowiem stronę o dodatkowym terminie załatwienia sprawy dopiero przy piśmie z 16 listopada 2011 r. nr [...], wyznaczając go wówczas do końca marca 2012 r., następnie przedłużając do końca czerwca 2012 r. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś kolejne przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi w realiach rozpoznawanej sprawy nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy, co prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie, względnie podjęcia rozstrzygnięcia, które stan bezczynności przerwie. Stwierdzona bezczynność miała przy tym, zdaniem Sądu, charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą tłumaczyć ponad pięcioletniego okresu zaniechania podejmowania jakichkolwiek czynności w sprawie, jak również zaniechanie dopełnienia obowiązków, nałożonych na organ prowadzący postępowanie administracyjne z mocy art. 36 § 1 k.p.a. Analiza akt przekazanych do Sądu prowadzi również do wniosku, że organ pierwszy raz poinformował skarżącego o przewidywanym terminie zakończenia postępowania dopiero po ponad siedmiu latach od wszczęcia postępowania, a uczynił to dopiero w następstwie wniesionego zażalenia na bezczynność. Zważyć również należy, że wyznaczony wówczas termin zakończenia postępowania nie został przez organ dotrzymany. Skoro zatem niezałatwienie sprawy objętej wnioskiem J. J. w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zawinionej opieszałości, przy braku jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, to zaistniałą w takim stanie bezczynność, trwającą już osiem lat, należy zakwalifikować jako rażącą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.