II SA/Op 219/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 10 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Rektora Politechniki Opolskiej na rzecz skarżącego M. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskiem z dnia 6 października 2011 r. M. P. wystąpił do Rektora Politechniki Opolskiej o przyznanie pomocy materialnej, w zakresie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Decyzją z dnia 8 listopada 2011 r., Prorektor ds. studenckich Politechniki Opolskiej, prof. dr hab. inż. T. B., działający z upoważnienia Rektora Politechniki Opolskiej, na podstawie art. 175 ust. 2 i ust. 3, oraz art. 174 ust. 4, art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm. - zwanej dalej ustawą), zarządzenia Nr [...] Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- zwanej dalej K.p.a.), odmówił przyznania M. P. pomocy materialnej, we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podał, że na podstawie § 4 ust. 1 regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, posiadający rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego i uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Następnie wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 31 października 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012, minimalna liczba punktów uprawniająca studenta do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku wychowanie fizyczne stacjonarne studia I stopnia wynosi 4.04 punktów. Stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy M. P. nie przysługuje pomoc materialna w zakresie stypendium dla najlepszych studentów. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy M. P. zarzucił, że spełnił wszystkie warunki, jakie były wymagane, aby otrzymać stypendium dla najlepszych studentów, dodając, że ciężką pracą zapracował na stypendium rektora. Jako potwierdzenie, przytoczył fakt zdobycia drugiej klasy sportowej oraz brązowy medal na akademickich Mistrzostwach Polskich. Ponadto zauważył, że reprezentował Klub Uczelniany Politechniki Opolskiej w finale pierwszej ligi lekkoatletycznej. Wywodził, że stypendium socjalne, które otrzymuje jest zdecydowanie za małe i nie wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania. Zaznaczył, że gdy występował z prośbą o rejestrację na kolejny rok studiów nie został poinformowany, iż wiąże się to z brakiem możliwości ubiegania się o stypendium sportowe. Według odwołującego się, nowy regulamin przyznawania stypendium jako opracowany we wrześniu bieżącego roku nie może obejmować okresu wcześniejszego od jego podania do publicznej wiadomości. Z tego względu prośba o przyznanie stypendium rektora powinna być rozpatrzona według regulaminu, który obowiązywał w poprzednim roku akademickim. Prorektor ds. studenckich Politechniki Opolskiej, prof. dr hab. inż. T. B., decyzją z dnia 10 stycznia 2012 r., [...], powołując w podstawie prawnej przepisy merytoryczne decyzji pierwszoinstancyjnej oraz art.127 ust. 3 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy materialnej, w zakresie stypendium rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisem art. 181 ust. 1 ustawy, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów m. in. wysoką średnią ocen. Zaś szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego (art. 186 ust. 1 ustawy). Dalej podał, że Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, który obowiązuje od dnia 1 października 2011 r., ustalony został w oparciu o znowelizowane przepisy ustawy w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego i podany do wiadomości zarządzeniem Nr [...] Rektora Politechniki Opolskiej w dniu 21 lipca 2011 r. oraz został zamieszczony na stronie internetowej uczelni. Wywiódł, że zgodnie z § 4 ust. 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, posiadający rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego oraz uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego Prorektor ds. studenckich podkreślił, na podstawie dokumentu przebiegu studiów "Karta okresowych osiągnięć studenta" za semestr I roku akademickiego 2010/2011 ustalono, iż do dnia zakończenia sesji w tym semestrze, M. P. nie uzyskał zaliczenia wykładu z przedmiotu biochemia oraz zaliczenia ćwiczeń z przedmiotu gry i zabawy ruchowe. Jednocześnie zaznaczono, że z powodu nieuzyskania wymaganej programem studiów liczby punktów ECST w semestrze I, Prodziekan ds studenckich WWFiF, decyzją z dnia 23 lutego 2011 r., wyraził zgodę na zarejestrowanie M. P. na semestr II z kredytem punktowym długoterminowym, z brakiem 7 punktów ECST oraz ustalił termin wyrównania tego kredytu punktowego do dnia 13 lutego 2012 r. Na podstawie dokumentu "Karta okresowych osiągnięć studenta" oraz ocen studenta, zestawionych, zgodnie z dokumentacją przebiegu studiów, w Centrum Obsługi Studenta w dniu 20 grudnia 2011 r., Prorektor ds. studenckich Politechniki Opolskiej stwierdził, że strona nie uzyskała zaliczenia ćwiczeń z przedmiotu gry i zabawy ruchowe. Z tego wynika, że do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej w semestrze letnim, kończącym rok akademicki 2010/2011, tj. do dnia 3 lipca 2011 r., M. P. nie uzyskał zaliczenia z ww. przedmiotu i nie posiadał rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów. Reasumując Prorektor ds. studenckich Politechniki Opolskiej zważył, że na podstawie obowiązujących przepisów w roku akademickim 2010/2011, nie można przyznać stypendium rektora dla najlepszych studentów, studentowi, który nie spełnił podstawowego warunku ubiegania się o przyznanie tego stypendium, jakim jest uzyskanie w poprzednim roku akademickim 2010/2011 rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu Rektora Uczelni w sprawie organizacji roku akademickiego 2010/2011, nawet w przypadku, gdy uzyskał on za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie krajowym lub międzynarodowym. W przypadku M. P. warunek uzyskania w poprzednim roku akademickim 2010/2011 rejestracji bez kredytu punktowego nie został spełniony, co zdaniem Prorektora ds. studenckich Politechniki Opolskiej, uzasadniało odmowę przyznania pomocy materialnej dla najlepszych studentów. W skardze na powyższą decyzję M. P. wniósł o uchylenie obu decyzji Prorektora ds. studenckich Politechniki Opolskiej. Zarzucił im naruszenie art.1 186 znowelizowanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 2 Konstytucji, dodatkowo podnosząc, że wprowadzenie kryterium o rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora Uczelni, odbyło się z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania i wypłacania stypendium, które nie wprowadzają takiego kryterium. Zastosowane przez Rektora Politechniki Opolskiej kryterium oznaczało wprowadzenie do regulaminu warunku nieznanego ustawie, bardziej restrykcyjnego w stosunku do przepisów powszechnie obowiązujących. Zdaniem skarżącego, warunek ten okazał się przy tym dyskryminujący względem studentów, którzy z racji wybranego kierunku studiów (wychowanie fizyczne), z natury rzeczy część swej aktywności poświęcają na osiąganie jak najlepszych wyników sportowych. Skarżący argumentował także, że zarządzenie Rektora nr [...] narusza konstytucyjną zasadę nieretroakcji. Zarządzenie to bowiem, mimo wydania go dnia 1 października 2011 r., reguluje stany faktyczne istniejące do dnia 3 lipca 2011 r. (data sesji egzaminacyjnej), ze skutkami na rok akademicki 2011/2012, co jest praktyką niedopuszczalną. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podniesione przez skarżącącego. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej zwanej P.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w wypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i - zdaniem Sądu - z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Na wstępie przyjdzie dostrzec, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, określający jedną z form pomocy materialnej dla studentów, jakim jest stypendium rektora dla najlepszych studentów. Stypendium to jest jedną z form pomocy materialnej, udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Właściwość organu kompetentnego do wydawania decyzji w tym przedmiocie reguluje art. 175 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 175 ust. 2 ustawy, stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora. Stosownie do treści art. 175 ust. 3 ustawy (zdanie drugie) w przypadku kwestionowania decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany do tego samego organu. Z kolei w świetle art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni, do których po myśli art. 60 ust. 6 tej ustawy zalicza się także rektor, w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl art. 207 ust. 2 ustawy, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z powyższej regulacji wypływa wprost, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071- zwanej dalej K.p.a.). Z treści art. 127 § 3 K.p.a. wynika, że do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei na mocy art. 140 K.p.a. odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Przeanalizowane przepisy prowadzą do wniosku, że organy drugiej instancji zobligowane są do stosowania wszystkich przepisów zawartych w Dziale I zatytułowanym "Przepisy ogólne". W tym art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W takim brzmieniu przepis ten obowiązuje z dniem 11 kwietnia 2011 r., co nastąpiło na skutek nowelizacji jego treści wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.). W tym miejscu odnotować należy, że uprzednio zagadnienie dotyczące stosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. wywoływało w orzecznictwie rozbieżności. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GSP 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09 (ONSAiwsa 2009, nr 4, poz. 60). W myśl opisanej uchwały, przepisy o wyłączeniu pracownika powinny mieć zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak również do osoby piastującej funkcję organu, gdyż w sytuacji, gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika. Jednak w świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a. Celem nowelizacji, było zatem usunięcie rozbieżności w tym zakresie poprzez jednoznaczne "wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych, wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". W ocenie Sądu, zasada ta znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy wskutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w sprawach dotyczących stypendium rektora dla najlepszych studentów, ponieważ omówiona nowelizacja, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 ustawy do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 K.p.a., dotyczy również pracowników działających z upoważnienia rektora. Odnosząc powyższe wywody prawne natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy, to stwierdzić przyjdzie, że prof. dr hab. inż. T. B., który podpisał zaskarżoną decyzję, jest Prorektorem ds. studenckich Politechniki Opolskiej. W niniejszej sprawie, działając na podstawie udzielonego mu upoważnienia, wydał obie decyzje w imieniu Rektora Politechniki Opolskiej. Skoro zatem nie jest on osobą piastującą funkcję organu (Rektorem), lecz pracownikiem tego organu, to w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał do niego zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Nieuprawnione było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji w drugiej instancji przez tego samego pracownika uczelni. Stwierdzone naruszenie prawa, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania, stąd należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt. 2 wyroku podjęto stosownie do art. 152 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a. ----------------------- 4