I SA/Wa 57/12
WyrokWSA w Warszawie2012-07-26
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dariusz Pirogowicz, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cel publiczny, której zagospodarowanie uległo częściowej modyfikacji w stosunku do pierwotnych planów, ale w ramach celu wywłaszczenia i w terminach określonych w ustawie, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że częściowa modyfikacja zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, polegająca na niezrealizowaniu niektórych obiektów, ale posadowieniu w ich miejscu innych elementów infrastruktury służących funkcjonowaniu zakładu, nie stanowi podstawy do uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Kluczowe jest, aby zrealizowana inwestycja nie zmieniła jakościowo charakteru inwestycji zaplanowanej i aby zagospodarowanie mieściło się w granicach celu publicznego, a prace zostały wykonane w terminach określonych w ustawie.Stan faktyczny
J. G. wniosła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1986 r. na cele rozbudowy zakładów przemysłowych. Organ uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, mimo że dwa z planowanych obiektów nie powstały, a w ich miejscu posadowiono inne elementy infrastruktury (parking, hotele robotnicze). Skarżąca argumentowała, że niezrealizowanie części obiektów stanowi zmianę jakościową celu wywłaszczenia i czyni nieruchomość zbędną. Organy administracji oraz sąd uznały, że modyfikacje nie zmieniły jakościowo celu wywłaszczenia i zostały dokonane w terminach ustawowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. G., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu na rzecz J. G. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie część działki ew. nr [...] z obrębu [...].
Decyzja Wojewody [...] została wydana w następującym stanie sprawy:
Położona w W. przy ul. [...] nieruchomość, oznaczona uprzednio jako działka ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] (obejmująca pas gruntu pomiędzy ul. [...] i [...]), stanowiła własność J. G. Decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] (w zaskarżonej decyzji omyłkowo wskazano Urząd Dzielnicowy [...]) z [...] października 1986 r. nr [...] orzeczono, na podstawie art. 50 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99), o wywłaszczeniu za odszkodowaniem powyższej nieruchomości na rzecz Państwa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że wywłaszczona nieruchomość przeznaczona jest pod rozbudowę [...] Zakładów [...] "[...]" i urządzenie strefy ochronnej – I etap, zgodnie z decyzjami nr [...] z [...] grudnia 1981 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji W. oraz strefy ochronnej, nr [...] z [...] lutego 1976 r. oraz nr [...] z [...] stycznia 1978 r. i nr [...] z [...] grudnia 1983 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji.
Ww. nieruchomość nadal stanowi własność Skarbu Państwa i wchodzi w skład działki Ew. nr [...]. Na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z [...] lipca 1997 r. (sprostowanej postanowieniem z [...] marca 2007 r. i zmienionej w części decyzją z [...] kwietnia 2007 r. ), zabudowane nieruchomości przy ul. [...] (obejmująca m.in. teren dawnej działki nr [...]) przekazane zostały w użytkowanie wieczyste [...] Zakładom [...] "[...]" SA. Dal przekazanych nieruchomości nie została urządzona księga wieczystej, a tym samym prawo użytkowania wieczystego nie zostało w niej ujawnione.
Wnioskiem z [...] lipca 2009 r. J. G. wystąpiła do Prezydenta W. o zwrot dawnej działki ew. [...], gdyż jej zdaniem, nie jest ona wykorzystywana na cel na jaki została wywłaszczona.
W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w toku którego przeprowadzono także oględziny nieruchomości, Prezydent W. ustalił, że w ramach realizacji pierwszego etapu inwestycji zaplanowano wybudowanie szeregu budynków, wskazanych w załączniku graficznym do planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] grudnia 1983 r. Miały to być mianowicie: obiekt B-33 – magazyn tymczasowy, obiekty D-18, D-ll i D-12 -magazyn surowców, magazyn surowców, magazyn kontenerów [...], dozownia surowców i ciąg magazynowy, obiekt C-90 - budynek produkcji małotonażowej, obiekty C-ll, C-12, C-21, C-22, C-31, C-32, C-41, C-42 - budynki produkcyjne i energetyczne dla [...],[...], półproduktów i półsyntetyków, ciąg obiektów produkcyjnych , obiekt D-41 - portiernia towarowa, obiekt D-55, D-51, D-52, D-53, D-54 - budynek laboratoryjno - socjalny, ambulatorium, laboratorium ruchowe, warsztaty pomiarowe, warsztat, warsztaty mechaniczne, część biurowa, obiekty E-22, E-21, E-23, E-24 czyli kompresornia powietrza, chłodu, budynek energetyczny, stanowiska transformatorów, sprężarki powietrzne, obiekt G-21 i G-22 - pompownia wód ze stacją uzdatniania, wydział wodny, obiekt G-30- chłodnie wentylatorowe, wydział wodny oraz obiekt E-32 - główna stacja zasilania 15kV, stacja Trafo, a ponadto parkingi dla pracowników zakładów (które wchodziły jednocześnie w skład strefy ochronnej Wytwórni [...]).
Na części obejmującej wywłaszczoną J. G. nieruchomość, miał być posadowiony magazyn tymczasowy (B-33), a także parkingi dla pracowników zakładu (od strony ul. [...]). Przy czym część tej nieruchomości wraz z ww. parkingiem znajdować się miała w strefie ochronnej, która zgodnie z wytycznymi urbanistycznymi – stanowiącymi integralną część decyzji z [...] grudnia 1981 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji -miała mieć od ul. [...] szerokość 200 m.
Z zaplanowanych do realizacji obiektów jedynie obiekty oznaczone symbolem B-33 (magazyn tymczasowy) oraz C-90 (budynek produkcji małotonażowej) nie zostały zrealizowane. Na miejscu, w którym miał być wybudowany magazyn posadowiony został parking, natomiast w miejscu pierwotnej lokalizacji parkingu zrealizowano kompleks hoteli robotniczych dla pracowników zakładu, rozdzielnie ciepła do hoteli, chodniki i latarnie. Te obiekty częściowo znajdują w ww. strefie ochronnej zakładu. W oparciu o informacje zawarte w Księgach Obiektów Budowlanych organ ustalił, że realizacja inwestycji nastąpiła w latach 1983 – 1989 r. (część zabudowań, jak np. hotel robotniczy oddana została do eksploatacji jeszcze przed wywłaszczeniem nieruchomości).
Mając powyższe na względzie Prezydent W. decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] r. odmówił zwrotu J. G. wywłaszczonej nieruchomości. Wskazując na treść art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.), wywodził on, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości w całości lub części może nastąpić, gdy jest ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast uznanie nieruchomości za zbędną ma miejsce, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacja celu albo, pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W niniejszej sprawie zaś, zdaniem organu, cel ten (budowa Wytwórni [...]) został w całości zrealizowany przed upływem 7 lat od dnia wywłaszczenia nieruchomości. Natomiast zmiana zagospodarowania przedmiotowego terenu i rezygnacja z budowy części budynków stanowi jedynie modyfikację celu wywłaszczenia i wynika z prowadzenia racjonalnej gospodarki. Wywłaszczona nieruchomość wchodzi w skład zorganizowanego i ogrodzonego kompleksu użytkowanego przez [...] Zakłady [...] "[...]", a w pozostałej części stanowi strefę ochronną wytwórni [...], w której dodatkowo zrealizowano pawilony hotelowe dla pracowników. Nie można zatem uznać, że stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia.
Od decyzji tej J. G. wniosła odwołanie, podnosząc w nim, że skoro oznaczone na załączniku graficznym do planu realizacyjnego obiekty B-33 i C-90 nie zostały wzniesione, to cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Nie zgodziła się ona przy tym z argumentacją organu, że w sprawie wystąpiła jedynie niewielka modyfikacja celu wywłaszczenia. Podniosła także, że fakt, iż teren nieruchomości nadal pozostaje w granicach ogrodzenia [...] Zakładów [...] "[...]" SA, pozostaje całkowicie bez znaczenia, z punktu widzenia zbędności nieruchomości.
W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając argumentację organu, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że nieruchomość, której zwrotu domaga się strona, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Inwestycja, na potrzeby której ją wywłaszczono, została bowiem zrealizowana w terminach, o których mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n. Natomiast zmiana przeznaczenia części wywłaszczonego terenu, na którym pierwotnie zrealizowana miała być budowa dwóch, spośród wielu obiektów kompleksowo zaplanowanych na nieruchomości, nie oznacza automatycznie, że ta część nieruchomości stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Organ powołał się przy tym na poglądy orzecznictwa, gdzie podnoszono, że gdyby o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia orzekać wyłącznie przez pryzmat zakresu inwestycji określonego w decyzji o wywłaszczeniu czy w decyzji lokalizacji inwestycji, wówczas jakakolwiek nowa inwestycja o nieco odmiennym charakterze na nieruchomości wywłaszczonej byłaby wykluczona. To ograniczałoby często prawidłowe zagospodarowanie terenu. Zbędność należy więc ocenić przez pryzmat charakteru inwestycji, z powodu której doszło do wywłaszczenia, i charakteru inwestycji, która ma być zrealizowana lub została zrealizowana zamiast zamierzonej lub też obok niej.
Wojewoda zauważył jednocześnie, że decyzja wywłaszczeniowa oraz decyzja lokalizacyjna nr [...], cel wywłaszczenia określiły w sposób ogólny "budowa Wytwórni [...] przy [...] Zakładach [...] "[...]" oraz urządzenie strefy ochronnej". Doprecyzowany on jest natomiast w decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z [...] grudnia 1983 r. oraz kompleksowych wytycznych urbanistycznych, w których to określone są budynki i inne obiekty, mające wejść w skład inwestycji. Zgodnie zaś z ich treścią na terenie lokalizacji własnej należało zabezpieczyć potrzeby parkingowe dla samochodów osobowych pracowników i interesantów w liczbie 340 stanowisk postojowych. Wynika więc z tego, że budowa miejsc postojowych na przedmiotowym terenie zaplanowana była przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Natomiast obiekt B-33 został zaplanowany jako budynek tymczasowy a ponadto - w koncepcji. Oznacza to, że jego budowa nie została, w momencie wydania decyzji o realizacji inwestycji pomyślana jako niezbędna do funkcjonowania zakładów farmaceutycznych. W tej sytuacji wybudowanie w jego miejscu innego obiektu, ale służącego obsłudze zakładów, nie stanowi, w ocenie Wojewody, odstępstwa od celu wywłaszczenia zmieniającego go w sensie jakościowym. Na miejsca budynku nr C-90 powstał w ramach rozbudowy Zakładów obiekt oznaczony symbolem J-10 ze zbiornikiem gazu. Na pozostałej części nieruchomości w miejscu, w którym pierwotnie zaplanowano parking zrealizowano kompleks hoteli robotniczych dla pracowników zakładu, który jest jednocześnie częściowo w strefie ochronnej.
Organ odwoławczy podniósł jednocześnie, że przy ocenie celu wywłaszczenia jakim jest budowa rozbudowanego kompleksu przemysłowego, należy barć pod uwagę to, że składa się na nią szereg elementów infrastruktury, a budowa parkingu lub zmiana koncepcji mającego pierwotnie powstać budynku, które jednak znajdują się w granicach lokalizacji inwestycji i służą obsłudze tego kompleksu lub jego pracowników, nie niweczy z góry założonego celu wywłaszczenia. Zatem mająca miejsce w niniejszej sprawie częściowa zmiana pierwotnie planowanej zabudowy, nie zmieniła charakteru inwestycji i istoty celu wywłaszczenia. Z powyższych względów Wojewoda ocenił, że decyzja organu pierwszej instancji o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości jest prawidłowa.
Na decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. G., zarzucając jej naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.
W uzasadnieniu skargi powtórzyła ona argumentacje podnoszoną na etapie postępowania odwoławczego, że niewybudowanie obiektów oznaczonych na załączniku graficznym do planu realizacyjnego symbolami B-33 oraz C-90, jak też odmienny sposób zagospodarowania terenu niż pierwotnie założony, jest odstępstwem od celu wywłaszczenia, gdyż stanowi zmianę jakościową tego celu. Jej zdaniem zmiana zagospodarowania terenu i rezygnacja z budowy części planowanych obiektów nie mieści się w pojęciu "dopuszczalnej przez przepisy modyfikacji celu wywłaszczenia" i nie da się zakwalifikować jako przejaw prowadzenia racjonalnej gospodarki.
W dalszej części uzasadnienia wywodziła ona, że definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w myśl art. 137 u.g.n. oparto na dwóch kryteriach: faktycznym i prawno-faktycznym. Pierwsze opiera się na fakcie bezskutecznego upływu czasu, w jakim powinny być podjęte prace zmierzające do realizacji celu (7 lat). Drugie kryterium odnosi się do utraty mocy obowiązującej decyzji o lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z równoczesnym brakiem działań faktycznych, polegającym na niezrealizowaniu celu wywłaszczenia. Powyższy przepis nie uwzględnia zatem kryterium sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości.
Konkludując skarżąca stwierdziła, iż wprawdzie zmiana pierwotnego planu zabudowy wywłaszczonego terenu nie zmieniła w sposób diametralny charakteru inwestycji, jednak uznać trzeba, iż cel wywłaszczenia z całą pewnością nie został definitywnie osiągnięty i dlatego istnieje możliwość orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości - czego skutkiem powinna być zmiana decyzji wydanej przez Prezydenta W.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła ona o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę i orzeczenie o zwrocie nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. O oddalenie skargi wniósł także uczestnik postępowania- – [...] Zakłady [...] "[...]" SA w W., składając do akt na rozprawie w dniu [...] lipca 2012 r. pismo procesowe, w którym wskazywał, że nie do przyjęcia jest pogląd, że jakiekolwiek zmiany lub przesunięcia jednego z kilkudziesięciu budynków, zmian kształtu, rezygnacja z budynku w jednym miejscu i posadowienie w innym miałyby być traktowane jako niezrealizowanie celu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z [...] sierpnia 2011 r. nie naruszają prawa.
Zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uregulowane zostały w rozdziale 6 Działu III ustawy z 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej "u.g.n."). W myśl art. 136 ust 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 u.g.n. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczaniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższej regulacji wynika zatem, że podstawą uzyskania zwrotu nieruchomości przez jej dawnych właścicieli jest ustalenie, że inwestycji, która legła u podstaw wywłaszczenia nie rozpoczęto w ciągu siedmiu lat, bądź wprawdzie zaczęto ją realizować, ale nie została ona ukończona pomimo upływu 10 lat od wywłaszczenia. Przepisy te mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. - o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), w związku z odesłaniem zawartym w art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny. Niekwestionowaną bowiem okolicznością jest, że stanowiąca własność J. G. nieruchomość położona przy ul. [...] w W., o pow. [...] m2, na podstawie wydanej w trybie art. 50 ust. 1 i 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] (w zaskarżonej decyzji omyłkowo wskazano Urząd Dzielnicowy [...]) z [...] października 1986 r., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w celu realizacji inwestycji celu publicznego, jakim był I etap rozbudowy [...] Zakładów [...] "[...]" i urządzenie strefy ochronnej, zgodnie z decyzjami Prezydenta W. z [...] grudnia 1981 r. nr [...] - o ustaleniu miejsca i warunków realizacji przy ww. Zakładach wytwórni [...] i wspomnianej strefy, oraz z [...] grudnia 1983 r. nr [...] - o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej inwestycji. Nie jest również sporne, że z szeregu budowli i elementów infrastruktury przewidzianych do realizacji w ramach I etapu budowy wytwórni [...], jedynie dwa z projektowanych obiektów, oznaczone na mapie sytuacyjno-wysokościowej, stanowiącej załącznik do decyzji z [...] grudnia 1983 r., symbolami B-33 (magazyn tymczasowy) i C-90 (budynek produkcji małotonażowej), nie zostały zrealizowane. Pozostałe obiekty oddane zostały do eksploatacji przed upływem siedmioletniego okresu, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. (ostatnie z budowli przekazane zostały do eksploatacji w 1989 r.) Poza sporem jest przy tym to, że w miejscu planowanych obiektów, przed upływem ww. terminu, posadowione zostały inne obiekty – w miejscu planowanego magazynu tymczasowego usytuowano parking dla pracowników zakładu, a w miejscu gdzie zaplanowano usytuowanie budynku produkcji małotonażowej (C-90) posadowiono budynek J-10 wraz ze zbiornikiem gazu, stacją obsługi gazu i estakadą.
Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny, czy wobec niewybudowania ww. obiektów, ale posadowienia na ich miejscu innych elementów infrastruktury, cel na jaki wywłaszczono nieruchomość nie został na niej zrealizowany, a zatem stała się ona zbędna w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. i winna zostać zwrócona dawnej właścicielce – jak utrzymuje strona skarżąca, czy też taka modyfikacja inwestycji (zrealizowanej w terminach określonych w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy) z punktu widzenia przesłanek zwrotu nieruchomości nie ma znaczenia prawnego.
Dla oceny tej zasadnicze znaczenie ma więc to, czy faktyczny sposób zagospodarowania nieruchomości mieści się w granicach celu publicznego, stanowiącego przesłankę wywłaszczenia, tj. rozbudowy istniejących już wówczas [...] Zakładów [...] "[...]", w związku z realizowana w ramach tego przedsiębiorstwa wytwórnią [...] oraz koniecznością urządzenia strefy ochronnej Zakładów. Będzie zaś ona się w tych granicach mieściła, jedynie wówczas jeżeli charakter wzniesionych na gruncie obiektów i ich przeznaczenie związane jest z funkcjonowaniem rozbudowywanego zakładu. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela bowiem pogląd wyrażony w przywołanym w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji wyroku Sądu Najwyższego z 23 lutego 2007 r. sygn. akt III CSK 391/06 (Lex nr 579707), iż oceny zbędności nieruchomości należy dokonywać przez pryzmat charakteru inwestycji, z powodu której doszło do wywłaszczenia, i charakteru inwestycji, która ma być zrealizowana lub została zrealizowana zamiast zamierzonej lub też obok niej. Jeżeli więc zrealizowana inwestycja nie zmieniła jakościowo charakteru inwestycji zaplanowanej, to taka zmiana nie może być podstawą do uwzględnienia wniosku o zwrot nieruchomości.
Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości Sądu, że zrealizowana na nieruchomości objętej decyzję lokalizacyjną z [...] grudnia 1981 r. (w części, która odpowiada dawnej działce nr [...]) infrastruktura, jest w sposób bezpośredni i funkcjonalny powiązana z działalnością prowadzoną przez ww. przedsiębiorstwo (funkcjonujące obecnie jako spółka prawa handlowego). Zarówno bowiem parking jak i pawilony hotelowe przeznaczone były od momentu ich powstania na potrzeby pracowników zatrudnionych w Zakładach. Przy czym co jest istotne w niniejszej sprawie, budowa nowego parkingu na potrzeby rozbudowującego się przedsiębiorstwa była uwzględniana już w ramach projektowanych układów komunikacyjnych w Planie realizacyjnym zagospodarowania terenu z [...] września 1983 r. (vide pkt 11 planu). Także z treści mapy sytuacyjno-wysokościowej stanowiącej załącznik do decyzji o z [...] grudnia 1983 r. wynika, że parking zakładowy w obszarze wywłaszczonej nieruchomości był planowanym elementem infrastruktury okołoprodukcyjnej, choć faktem jest, że jego usytuowanie wówczas przewidziane było w innej części tej nieruchomości (w okolicach ul. [...] - częściowo w pasie stanowiącym strefę ochronną Zakładów). Sama jednak zmiana miejsca ostatecznego posadowienia obiektu, ale dokonana w granicach wywłaszczonej nieruchomości, nie może być utożsamiana z niewykorzystaniem nieruchomości (jej części) na cel determinujący wywłaszczenie, o ile nie prowadzi ona do rezygnacji z zagospodarowania w granicach tego celu części terenu, na której pierwotnie obiekt ten miał być zrealizowany. W niniejszej sprawie w miejscu planowanej lokalizacji parkingu, posadowiony został zaś wspomniany wyżej kompleks pawilonów hotelowych oraz infrastruktura im towarzysząca (chodniki, lampy, rozdzielnia ciepła), co oznacza, że teren ten został zagospodarowany w sposób, który nie pozostaje w sprzeczności celem wywłaszczenia.
Skoro więc sposób zagospodarowania spornego terenu mieści się granicach wyznaczonych podstawowym celem wywłaszczenia, wskazanym w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] października 1986, to sam fakt odstąpienia od wzniesienia na jej obszarze jednego z planowanych obiektów (magazynu tymczasowego – B-33) oceniany może być jedynie jako modyfikacja inwestycji nie zmieniająca w sensie jakościowym jej charakteru. Podobnie zastąpienie jednego obiektu technologicznie związanego z działalnością produkcyjną przedsiębiorstwa innym obiektem, który w analogiczny sposób związany jest z tą działalnością (tak jak ma to miejsce w przypadku obiektu oznaczonego pierwotnie symbolem C-90 i zastąpionego budynkiem i urządzeniami z nim powiązanymi oznaczonymi symbolem J-10) nie może być utożsamiane z odstąpieniem od realizacji celu publicznego, czy też jego zmianą jakościową. Dodatkowo warto zauważyć, że ta ostatnia modyfikacja pierwotnych zamierzeń inwestycyjnych - niezależnie od tego, że z punktu widzenia charakteru inwestycji nie stanowiła jej jakościowej zmiany - to i tak nie mogła by rzutować na ocenę zbędności wywłaszczonej nieruchomości, nawet wówczas, gdyby wybudowany w miejsce budynku produkcji małotonażowej (C-90) obiekt, przeznaczony został na realizację celu niezwiązanego z działalnością Zakładów; a to z tego względu na fakt, że posadowiony on jest poza obszarem wywłaszczonej J. G. nieruchomości. Tymczasem przesłanka zbędność nieruchomości odnosi się do nieruchomości wywłaszczonej w określonej dacie i w określonych jej granicach, a nie wszystkich nieruchomości, na których zaplanowana inwestycja (jako całość) była lub miała być realizowana. Przyjęcie odmiennej interpretacji, mogłoby w skrajnych wypadkach prowadzić do absurdalnych sytuacji skutecznego żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo zrealizowanego na niej celu w jakim została ona wywłaszczona, tylko z tego względu na to, że część tej inwestycji realizowana na innych nieruchomościach (choćby nie były one nabywane przez inwestora w trybie wywłaszczeniowym) została zrealizowana w np. w terminie późniejszym, niż termin określony w art. 137 ust. 1 u.g.n. lub innej formie niż przewidywał pierwotny plan realizacyjny. Tak rozumiana instytucja zbędności nieruchomości sprzeczna by była z ratio legis art. 136 ust. 3 u.g.n., jakim jest umożliwienie odzyskania nieruchomości przez jej byłych właścicieli ze względu na jej niewykorzystanie na cel w jakim została ona przez państwo przejęta.
Mając zatem na względzie to, że modyfikacja zrealizowanej na wywłaszczonym gruncie inwestycji celu publicznego, miesiła się w jego granicach, a zagospodarowanie nieruchomości w ramach tego celu nastąpiło w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., to żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości (względnie jej części), w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, nie ma usprawiedliwionych podstaw. W tym nie można zarzucić skutecznie organom, że odmawiając zwrotu przedmiotowej nieruchomości dopuściły się one obrazy art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. Podnoszony w skardze zarzuty naruszenia przez organ wojewódzki art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. i argumenty uzasadniająca ten zarzut (odwołująca się od utraty mocy obowiązującej decyzji lokalizacyjnej) są przy tym o tyle chybione, że nawiązują do brzmienia tego przepisu w redakcji obowiązującej przed 22 września 2004 r., a więc przed jego nowelizacją dokonaną art. 1 pkt 89 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. – o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 141, poz. 1492). A więc do brzmienia, które w dacie rozstrzygania sprawy już nie obowiązywało.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło również w ocenie sądu do istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony i jak wspomniano na wstępie nie jest sporny. Poczynione przez organ ustalenia znajdują pokrycie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, który został właściwie przez organy przeanalizowany i oceniony, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Uzasadnienie zaś zaskarżonej decyzji spełnia standardy określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zaistniałe natomiast w nim pomyłki (w zakresie określenia organu, który orzekł o wywłaszczeniu) stanowią oczywiste omyłki pisarskie, które mogą być sprostowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło