II FSK 2995/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia del. WSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 511/12 w sprawie ze skargi Prezydenta W. - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 7 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu administracyjnych tytułów wykonawczych i stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z 27 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 511/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z 7 marca 2012 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji w przedmiocie niedopuszczalności egzekucji. 2. Ze stanu sprawy przyjętego do wyrokowania przez Sąd I instancji wynikało, że postanowieniem z 18 stycznia 2012 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. stwierdził niedopuszczalność egzekucji i zwrócił Prezydentowi W. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej tytuły wykonawcze, obejmujące zaległości z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, wystawionych na zobowiązanych: J. G., Z. K. oraz D. F. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że egzekucja była niedopuszczalna, z uwagi na nieskuteczność doręczenia upomnień. W ocenie organu egzekucyjnego, wierzyciel błędnie przyjął, że do doręczenia upomnienia zobowiązanym doszło na zasadach opisanych w przepisie art. 44 K.p.a. – po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, tj. w trybie fikcji prawnej doręczenia. Dla uznania, że doszło do doręczenia pisma w tym trybie nie jest bowiem wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki, gdyż zgodnie z art. 44 § 3 K.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia, a więc dopiero po upływie 7 dni od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia. Zdaniem organu I instancji, w przedmiotowej sprawie drugie awizowanie przesyłek zawierających upomnienie nastąpiło przed upływem 7-dniowego terminu, o jakim mowa wyżej. Termin ten należy liczyć zgodnie z art. 57 § 1 K.p.a., tj. bez uwzględnienia dnia w którym zdarzenie nastąpiło. Obowiązek dwukrotnego awizowania w odstępstwie 7 dni ma charakter gwarancyjny dla adresata. Wobec tego, sam fakt przechowywania pisma w placówce pocztowej przez okres 14 dni, bez zachowania terminów 7-dniowych przy awizowaniu, nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że doszło do skutecznego doręczenia. W zażaleniu wierzyciel wniósł o uchylenie postanowienia w całości oraz o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanych. W ocenie wierzyciela, dokonana przez organ I instancji analiza prawidłowości doręczenia upomnienia, narusza przepisy o doręczeniach, w szczególności art. 44 § 2 K.p.a., który 7-dniowy termin pozostawienia zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki nakazuje liczyć od dnia pozostawienia zawiadomienia, a nie od dnia następnego po tym dniu. Ponadto, zdaniem skarżącego, z wykładni przepisu art. 44 K.p.a. jednoznacznie wynika, że jeśli od daty pierwszego awiza do dnia zwrotu przesyłki do nadawcy upłynęło pełne 14 dni, to bez znaczenia jest fakt, że drugie awizowanie zostało dokonane przedwcześnie. W związku z czym, upomnienia wysłane do zobowiązanych zostały doręczone skutecznie. Postanowieniem z 7 marca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu II instancji, pisma nie można uznać za doręczone w trybie określonym w art. 44 K.p.a. w sytuacji, gdy powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki zostało pozostawione adresatowi przed upływem 7-dniowego terminu na jej podjęcie. Przy obliczaniu tego terminu nie wlicza się bowiem, zgodnie z art. 57 § 1 K.p.a., dnia w którym dokonano pierwszego zawiadomienia. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Prezydent W. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów art. 44 § 2 K.p.a. i niewłaściwe zastosowanie art. 57 K.p.a. oraz naruszenie art. 27 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej – "u.p.e.a."). 4. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie. 5. Uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, Sąd I instancji stanął na stanowisku, że fakt przedwczesnego powtórnego awizowania przesyłki pozostającej w oddawczym urzędzie pocztowym, nie powoduje tak daleko idących skutków jakie wywiodły organ obu instancji orzekając o zwrocie wierzycielowi tytułów wykonawczych. Wynikające z art. 44 K.p.a. terminy przechowywania pisma w placówce pocztowej mają stworzyć dla strony gwarancje możliwości odebrania przesyłki i zapoznania się z tym pismem w terminie nie dłuższym niż 14 dni od momentu pierwszego awizowania. Powtórne awizo stanowi dla strony informację o kolejnym terminie, w którym możliwy jest odbiór pisma, jednak dostarczenie drugiego awiza przedwcześnie nie wpływa na powyższe prawo strony, bowiem z treści art. 44 K.p.a. wynika jednoznacznie, że stronę informuje się o konieczności liczenia 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu, nie doszło też do przedwczesnego powtórnego zawiadomienia adresatów o możliwości odebrania przesyłki. Sąd zwrócił bowiem uwagę, że przepis art. 44 § 2 K.p.a. nakazuje liczenie 7-dniowego terminu, w którym adresat może przesyłkę odebrać, od dnia w którym powiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a nie od dnia następnego. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, zgodnie z art. 44 § 3 K.p.a. pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadamiania. Warunkiem uznania doręczenia w trybie tzw. fikcji prawnej doręczenia za prawidłowe jest dwukrotne powiadamianie adresata o przechowywanej przesyłce, pozostawienie przesyłki i przechowywanie tej przesyłki przez okres 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia, przy czym do wyliczenia 14-dniowego terminu zastosowanie ma przepis art. 57 § 1 K.p.a. W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia w trybie zastępczym upomnień przedegzekucyjnych zobowiązanym, które to doręczenie warunkowało dopuszczalnością wszczęcia egzekucji administracyjnej. 6. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej – "P.p.s.a."), zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 i art. 57 § 1 K.p.a., poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy i uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do prawidłowego doręczenia upomnień przedegekucyjnych zobowiązanym wymienionym w wyroku, podczas gdy nie doszło do skutecznego doręczenia w trybie zastępczym przedmiotowych upomnień, - art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 i art. 57 § 1 K.p.a., poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy i wskazanie, że przepis art. 57 § 1 K.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do liczenia okresu 14-dniowego, o którym mowa w art. 44 § 1, § 3 i § 4 K.p.a., podczas gdy art. 57 § 1 K.p.a. stosuje się także do liczenia terminu, o którym mowa w art. 44 § 2 K.p.a., - art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 44 § 2 i § 3 K.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na stwierdzeniu, że dla prawidłowości doręczenia na podstawie art. 44 § 4 K.p.a. nie jest konieczne zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, a w przypadku niepodjęcia przesyłki w powyższym terminie, pozostawienia powtórnego zawiadomienia, podczas gdy przepis art. 44 § 2 i § 3 K.p.a. powinien mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem pierwsze zawiadomienie powinno informować adresata o możliwości odbioru przesyłki w okresie 7 dni, a drugie zawiadomienie może być pozostawione dopiero po upływie 7 dni, a nie w siódmym dniu od dnia pozostawienia zawiadomienia, - art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 K.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że doręczenie na podstawie art. 44 § 4 K.p.a. uzależnione jest tylko od ustalenia, czy pismo było przechowywane przez pocztę przez okres 14 dni, podczas gdy prawidłowe stosowanie w/w przepisów wymaga obligatoryjnego zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, a powtórne zawiadomienie powinno nastąpić dopiero po upływie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, - art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 44 § 4 K.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy w okolicznościach sprawy nie było podstaw do przyjęcia fikcji doręczenia, - art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 15 § 1 w zw. z art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 i § 3 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, to jest przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie, pomimo braku doręczenia upomnień, egzekucja mogła być wszczęta i nie wystąpiły przesłanki ustawowe uzasadniające wydanie orzeczenia o zwrocie tytułów wykonawczych wierzycielowi, w sytuacji, w której przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo zastosowano w/w przepis prawa, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 P.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i uwzględnienie skargi i uchylenie orzeczeń organów I i II instancji, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisu art. 44 § 2 K.p.a., podczas gdy do takiego naruszenia nie doszło i skargę należało, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalić, - art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 44 § 2 i § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. niewyjaśnienie dlaczego przepis art. 57 § 1 K.p.a. stosuje się jedynie do art. 44 § 4, a nie także do art. 44 § 2 K.p.a., - art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., poprzez wadliwe i sprzeczne wewnętrznie uzasadnienie wyroku, polegające na tym, że z jednej strony Sąd I instancji wskazuje, że fakt przedwczesnego awizowania przesyłki pozostającej w oddawczym urzędzie pocztowym nie powoduje tak daleko idących skutków jakie wywiodły organy obu instancji orzekając o zwrocie wierzycielowi tytułów wykonawczych, a z drugiej strony stwierdza, że nie doszło do przedwczesnego powtórnego zawiadomienia adresatów o możliwości odebrania przesyłki, - art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wadliwe wskazania co do dalszego postepowania Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarga kasacyjna, mimo sformułowania w niej dziewięciu zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151 i art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 44, art. 57 § 1 K.p.a. oraz art. 29 § 2, art. 27 § 1 i § 3 u.p.e.a. – w różnych, często powtarzających się konfiguracjach – sprowadza się zasadniczo do dwóch kwestii. Po pierwsze, autor skargi kasacyjnej, nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że fakt przedwczesnego, powtórnego awizowania przesyłki tj. w 7 dniu, a nie po upływie 7 dni, nie neguje skuteczności doręczenia zastępczego w trybie art. 44 § 4 K.p.a. Po drugie, autor skargi kasacyjnej kwestionuje stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym, przepis art. 44 § 2 K.p.a., nakazuje liczenie siedmiodniowego terminu, w którym adresat może przesyłkę odebrać, od dnia w którym powiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a nie od dnia następnego. W konsekwencji bowiem Sąd I instancji stanął na stanowisku, że powtórne awizo nie zostało dokonane przedwcześnie. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, zgodzić się należy z jej autorem, że konstrukcja uzasadnienia zaskarżonego wyroku, czyni trochę nieczytelną argumentację Sądu. Z jednej bowiem strony Sąd I instancji twierdzi, że przedwczesne, powtórne awizowanie przesyłki nie świadczy o nieskuteczności doręczenia zastępczego, a z drugiej strony twierdzi, że w sprawie w ogóle do tego przedwczesnego awizowania nie doszło. Przy czym, o ile w związku z powyższym, uzasadnienie zaskarżonego wyroku można uznać za nieco chaotyczne, to nie jest ono – jak twierdzi autor skargi kasacyjnej – wewnętrznie sprzeczne. Wynika bowiem z niego wystarczająco precyzyjnie jakie jest stanowisko Sądu I instancji w sprawie. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., poprzez wadliwe i sprzeczne wewnętrznie uzasadnienie wyroku. Słuszna jest natomiast argumentacja autora skargi kasacyjnej dotycząca obliczania siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 44 § 2 K.p.a. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że 7-dniowy termin odbioru awizowanej przesyłki winien być liczony od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia, nie zaś od dnia następującego po dniu pierwszego zawiadomienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw, do przyjęcia, że w art. 44 § 2 K.p.a., ustanowiony został wyjątek od ogólnej zasady wyrażonej w art. 57 § 1 K.p.a., z której wynika, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Tym samym, termin z art. 44 § 2 K.p.a., należy liczyć zgodnie z powołanym art. 57 § 1 K.p.a., a więc nie uwzględniając dnia, w którym zdarzenie nastąpiło (por. Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Komentarz do art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el 2010). W tym miejscu wskazać jednak wyraźnie należy, że błędna wykładnia przez Sąd I instancji art. 44 § 2 w związku z art. 57 § 1 K.p.a. nie stanowiła naruszenia, które miałyby wpływ na wynik sprawy i uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem argumentację Sądu I Instancji, że sam fakt przedwczesnego, powtórnego awizowania przesyłki nie świadczy o wadliwości doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 § 4 K.p.a. Jakkolwiek w sprawie, powtórne zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłek pozostawione zostały o jeden dzień wcześniej, to jednak wobec tego, że od daty pierwszego awiza do dnia zwrotu do nadawcy upłynęło pełne 14 dni, to bez znaczenia jest fakt, że drugie awizowanie zostało dokonane przedwcześnie. Podkreślić należy, że w przepisie art. 44 § 4 K.p.a. termin przechowywania pisma został jednoznacznie określony na 14 dni, a jedynie w trakcie biegu tego terminu, w razie nie podjęcia pisma w ciągu 7 dni, pozostawia się kolejne zawiadomienie. Zawiadomienie to nie otwiera biegu kolejnego 7-dniowego terminu, a jedynie "przypomina" o biegnącym już terminie, który upływa 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia (por. Katarzyna Celińska-Grzegorczyk. Postulat przejrzystości systemu prawa a regulacja doręczeń zastępczych ("przez awizo") w polskich ustawach procesowych; Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5(38)2011, s.24). Zasadnie zatem Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, jako wydane z naruszeniem art. 44 § 4 K.p.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że nie można uznać przesyłki za doręczoną w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy, powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki doręczyciel pozostawił przed upływem terminu określonego w pierwszym zawiadomieniu o pozostawieniu pisma z informacją o możliwości jego odbioru. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej w powyższym zakresie są niezasadne. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 in fine P.p.s.a.