I SA/Rz 447/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Smoleń SO. del. Jarosław Szaro Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2012 r. spraw ze skarg J. F. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej -z dnia [...] marca 2012 r. nrnr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2011r. dotyczących podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006r., -z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2011r. dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r., - oddala skargi - I SA/Rz 447/12 UZASADNIENIE Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. wydał w stosunku do J.F. decyzje z dnia [...] grudnia 2011r.: - nr nr UKS [...],[...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług odpowiednio za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2006 roku, - nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok. Powyższe decyzje zostały przesłane za pośrednictwem poczty na adres zamieszkania podatnika J.F. ale nie zostały przez niego odebrane, po dwukrotnym awizowaniu: w dniach 8 i 16 grudnia 2011r. zostały zwrócone do nadawcy czyli do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. – organu I instancji, który przyjął skutek prawny ich doręczenia w dniu 22 grudnia 2011r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 8 poz. 60 z 2005r. z późn. zm./ W piśmie z dnia 27 stycznia 2012r. nadanym na pocztę w dniu 30 stycznia 2012r. /wpłynęło do organu w dniu 1 lutego 20212r./ podatnik J.F. skierował pod adresem organu I instancji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od wszystkich wymienionych wyżej decyzji z dnia [...] grudnia 2011r. Na uzasadnienie powyższego wniosku podał, że o wydaniu tych decyzji dowiedział się w dniu 23 stycznia 2012r., kiedy "przedstawiono mu zarzuty z KKS-u" – a odebrał je w dniu 27 stycznia 2012r. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołań nie zostało przez niego zawinione, lecz było skutkiem okoliczności od niego niezależnych a mianowicie choroby i niemożności prowadzenia własnych spraw. W okresie od dnia 24 listopada 2011r. do dnia 15 stycznia 2012r. przebywał bowiem na zwolnieniu lekarskim – z czego 23 dni przebywał w szpitalu – w związku ze stwierdzona cukrzycą /zespół stopy cukrzycowej/, problemami z sercem i problemami natury neurologicznej – porażenie obwodowe nerwu twarzowego po stronie lewej /do wniosku dołączono odwołanie i dokumentację medyczną/. Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniami: - z dnia [...] marca 2012r. nr nr [...],[...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], - z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] odmówił podatnikowi J.F. przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od wymienionych wyżej decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2011r. w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu powyższych postanowień z dnia [...] marca 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. - zwany dalej organem – przywołał treść art. 162 cyt. Ordynacji podatkowej tj. przesłanki przywrócenia terminu i stwierdził, że podatnik J.F. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołań od decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług. Stwierdził, że doręczenie przesyłki zawierającej przedmiotowe decyzje nie było możliwe w sposób przewidziany w art. 148 § 1 lub art. 149 cyt. Ordynacji podatkowej i wobec tego przesyłkę tę w dniu 8 grudnia 2011r. pozostawiono na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w C. a zawiadomienie o miejscu pozostawienia przesyłki umieszczono na drzwiach mieszkania adresata; ponowne zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w tejże placówce pocztowej umieszczono także na drzwiach mieszkania adresata w dniu 16 grudnia 2011r. Według przedłożonej przez podatnika dokumentacji lekarskiej, podatnik w dniu 16 grudnia 2011r. został wypisany ze Szpitala Wojewódzkiego nr (...) w R. w stanie ogólnym dobrym, na zwolnieniu lekarskim przebywał do dnia 15 stycznia 2012r. ale w zaświadczeniu lekarskim zaznaczono, że może chodzić – a więc przy zachowaniu należytej staranności mógł podjąć przesyłkę awizowaną do dnia 22 grudnia 2011r. Sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie jest przesłanką wystarczającą do stwierdzenia, że podatnik nie mógł odebrać decyzji i sporządzić w terminie odwołań. Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 kwietnia 2012r. organ przywołując także przesłanki przywrócenia terminu stwierdził, że podatnik nie spełnił dwóch przesłanek a mianowicie nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz nie wykazał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie tj. w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wskazując także na treść zaświadczenia lekarskiego, organ stwierdził, że podatnik mógł podjąć przesyłkę z decyzją do dnia 22 grudnia 2011r., wskazał także na okoliczność, że we wcześniejszym etapie postępowań podatnik nie odbierał kierowanej do niego korespondencji i że obecnie nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jeśli chodzi o 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, to organ stwierdził, że upłynął on z dniem 23 grudnia 2011r. (a wniosek złożono w dniu 30 stycznia 2012r.) bo "nie można pominąć, że wskazywana przez Pana F. przyczyna uchybienia terminu istniała faktycznie w okresie przed doręczeniem decyzji, w związku z czym okres siedmiu dni od ustania tej przyczyny minął w dniu 23.12.2011r. tj. w czasie kiedy Strona mogła w terminie wnieść odwołanie". Natomiast przy przyjęciu argumentacji podatnika, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął z dniem 23 stycznia 2012r., bo skoro podatnik przebywał na zwolnieniu lekarskim do 15 stycznia 2012r. to od następnego dnia czyli od 16 stycznia mógł już podejmować czynności i od tej daty biegł termin 7 dni. Powoływanie się przez podatnika na uzyskanie wiedzy w dniu 23 stycznia 2012r. o wydanej decyzji, organ uznał za bezprzedmiotowe wobec treści obowiązujących przepisów a nadto podniósł, że podatnik tej okoliczności nie wykazał. W uzasadnieniu tego postanowienia (z 5 kwietnia 2012r.), organ podkreślił także, iż prawidłowość doręczenia decyzji w przedmiocie podatku dochodowego z dniem 22 grudnia 2012r. nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowana przez podatnika, który powołuje się tylko na niemożność odebrania przesyłki z powodu choroby a nie wskazuje na brak zawiadomień o przesyłce. Podatnik J.F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. skargi na wszystkie wymienione wyżej postanowienia wnosząc o ich uchylenie jako wydanych z naruszeniem art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 148 § 1, § 2 pkt 1, art. 149, art. 150 § 1 i art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarg podniósł, iż jego pobyt w szpitalu w dniu od 24 listopada 2011r. do 16 grudnia 2011r. a następnie na zwolnieniu lekarskim do dnia 15 stycznia 2012r. związany był z poważnymi schorzeniami: porażenie obwodowe nerwu twarzowego po stronie lewej, dyspesja i cukrzyca, które uniemożliwiały mu normalne poruszanie się i myślenie, przy uwzględnieniu także temperatur panujących w styczniu. Podkreślił, że dla wykazania braku winy wystarczające jest uprawdopodobnienie i zostało to uczynione zwolnieniem lekarskim i że o decyzjach dowiedział się w dniu 23 stycznia 2012r. kiedy postawiono mu zarzuty karno-skarbowe. W odpowiedzi na skargi, Dyrektor Izby Skarbowej w R. wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych postanowieniach. Rozpoznając wniesione skargi - po połączeniu spraw do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia - Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje: Spór w niniejszych sprawach dotyczy kwestii przywrócenia terminu do wniesienia przez J.F. (skarżącego) odwołań do Dyrektora Izby Skarbowej w R. od dwunastu decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006r. oraz od jednej decyzji tegoż Dyrektora w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok - wszystkie decyzje wydane w dniu [...] grudnia 2011r. Termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wynosi - zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej - 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Przewidziana w art. 162 §1 i § 2 Ordynacji podatkowej możliwość przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, uzależniona jest - jak zasadnie wskazuje w niniejszych sprawach zarówno organ, jak i skarżący - od łącznego spełnienia wymienionych w tymże przepisie przesłanek a mianowicie: strona złoży wniosek o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dopełni tej "uchybionej" czynności, strona uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności; podkreślić przy tym należy, że nie jest możliwe przywrócenie wymienionego wyżej 7-dniowego terminu do złożenia wniosku (§ 3). W powołanym art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wyraźnie zaznaczono, że "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego", a więc przede wszystkim ustalenia wymaga okoliczność, czy istotnie doszło do uchybienia terminu a więc, czy stronie - podatnikowi skutecznie doręczono decyzję (wystąpił skutek prawny doręczenia) i termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg oraz ostatecznie upłynął bezskutecznie z powodu bierności podatnika. W powołanej Ordynacji podatkowej przewidziano doręczanie przesyłek podatnikowi przez organy między innymi za pokwitowaniem przez pocztę (art. 144), jeśli chodzi o osoby fizyczne, to jako zasadę przyjęto doręczanie w ich miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy (art. 148 §1) i wskazano także kolejność sposobu doręczenia w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu a mianowicie doręczenie za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149) oraz doręczenie w trybie art. 150. Według regulacji zawartej w cytowanym art. 150 Ordynacji podatkowej, jeśli nie jest możliwe doręczenie przesyłki bezpośrednio samemu adresatowi, ani też domownikowi itd., to poczta przechowuje przesyłkę w swojej placówce przez 14 dni (§ 1 pkt 1) a o pozostawieniu przesyłki w tejże placówce informuje adresata dwukrotnie - przy czym powtórne zawiadomienie dokonywane jest w razie niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienia o pozostawieniu przesyłek w tej placówce powinny być umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a w braku takiej możliwości, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe albo w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata; w takiej sytuacji doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu przechowywania, zaś przesyłka pozostawiana jest w aktach sprawy (art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej). Na taki właśnie tryb doręczenia - tj. według art. 150 - wszystkich decyzji z dnia [...] grudnia 2011r. powołuje się w niniejszych sprawach organ, a skarżący w istocie tego trybu nie kwestionuje. W niniejszych sprawach - jak wynika z akt postępowania administracyjnego, wszystkie decyzje z dnia [...] grudnia 2011r. (trzynaście sztuk) zostały przesłane na adres zamieszkania podatnika J.F. za pośrednictwem poczty w jednej kopercie, wraz z pismem przewodnim z tej samej daty nr [...], a przesyłka ta została opatrzona przez pocztę numerem [....]. Według zapisów, adnotacji i datowników znajdujących się na przedmiotowej kopercie oraz na zwrotnym poświadczeniu odbioru, ze względu na niemożność doręczenia przesyłki adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, przesyłkę tę awizowano w dniu 8 grudnia 2011r. tj. pozostawiono ją na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym w C., zaś zawiadomienie o tym pozostawieniu umieszczono na drzwiach mieszkania adresata. Przesyłkę tę awizowano powtórnie w dniu 16 grudnia 2011r., co zaznaczono wyłącznie na kopercie (na zwrotnym poświadczeniu odbioru brak jest tego zapisu), przy czym ani na kopercie, ani na zwrotnym poświadczeniu odbioru nie odnotowano przy tymże powtórnym awizowaniu, gdzie pozostawiono przesyłkę do odbioru. Już po złożeniu przez podatnika wniosku o przywrócenie terminu, Urząd Pocztowy w C. - w odpowiedzi na pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 7 marca 2012r., będące skutkiem pisma Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 1 marca 2012r. - poinformował w piśmie z dnia 12 marca 2012r., że przesyłka została powtórnie awizowana w dnu 16 grudnia 2011r. i "zawiadomienie o powtórne pozostawienie pisma w UP C. umieszczono na drzwiach mieszkania adresata". W nawiązaniu do powyższych zapisów stwierdzić należy, że nie są zasadne zarzuty skargi o niewyczerpaniu kolejności doręczeń, bo doręczyciel wskazał na niemożność doręczenia adresatowi i innym wymienionym osobom, z okoliczności sprawy wynika, że podatnik w tym czasie przebywał poza miejscem zamieszkania (w szpitalu) i że mieszkał sam, w skardze nie wskazano zresztą komu i kiedy ta przesyłka miałaby być doręczona. Jeśli natomiast chodzi o skuteczność doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2011r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, to Sąd - nie będąc związany zarzutami skargi - zauważa przede wszystkim, że - jak już zaznaczono wyżej - przywrócenie terminu dotyczy terminu, który rozpoczął swój bieg a dla rozpoczęcia tego biegu decydujące znaczenie ma skuteczność doręczenia, jeżeli decyzji skutecznie tj. w sposób przewidziany prawem, nie doręczono, to nie mógł rozpocząć bieg termin do wniesienia odwołania i w takiej sytuacji oczywiście nie mógłby być uchybiony (przekroczony) a w konsekwencji przywrócony. Oczywistą jest przy tym kwestia gwarancyjnego charakteru przepisów o doręczeniu przesyłek stronom (i innym podmiotom), bo tylko doręczenie dokonane zgodnie z przepisami jest skuteczne i to organ ponosi odpowiedzialność za działania podmiotu, którym posługuje się przy doręczaniu czyli w tym przypadku za działania poczty; w przypadku zaistnienia wadliwości w tym zakresie, nie mogą one skutkować negatywnymi konsekwencjami dla podatnika. W niniejszych sprawach zaistniały niedokładności (wadliwości) w zapisach dotyczących awizowania przesyłki zawierającej wszystkie decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia [...] grudnia 2011r., bo w szczególności brak jest przy drugim awizowaniu zapisu, czy i gdzie pozostawiono dla skarżącego zawiadomienie o miejscu przechowywania przesyłki, ale z wyjaśnienia Urzędu Pocztowego w C. wynika, że takie zawiadomienie pozostawiono na drzwiach mieszkania a miejsce przechowania pozostało to samo tj. Urząd Pocztowy w C.; ponadto skarżący w skargach tej okoliczności nie kwestionuje. W ocenie Sądu zasadnie więc organ przyjął skutek doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2011r. Zasadne jest, w ocenie Sądu, stanowisko organów, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Jak wskazano wyżej, skutek doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2011r. upływał z dniem [...] grudnia 2011r., kiedy to skarżący powrócił już ze szpitala - w którym przebywał od 24 listopada 2011r. do 16 grudnia 2011r. - ale udzielono mu zwolnienia lekarskiego do 15 stycznia 2011r. Z dokumentacji lekarskiej wynika, że ze szpitala skarżący został wypisany w stanie ogólnym dobrym, w zwolnieniu poszpitalnym zawarto zapis, że może chodzić i wobec tego brak jest podstaw do przyjęcia, że w czasie pobytu na tym zwolnieniu nie mógł odebrać przesyłki z decyzjami i sporządzić odwołania - lub udzielić pełnomocnictwa do ich sporządzenia - oraz przesłać je do właściwego organu. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący powołał się - między innymi - na stres związany z wydanymi decyzjami, co oczywiście, jest bez znaczenia, skoro - jak twierdzi - do dnia 23 stycznia 2012r. o nich nie wiedział i ma problemy zdrowotne skutkujące koniecznością hospitalizacji. Jednak - jak wskazano wyżej - skarżący mógł odebrać decyzje jeszcze po powrocie ze szpitala, co do tego okresu - tj. po 16 grudnia 2011r. - brak jest wykazania szczególnych okoliczności wyłączających w miarę możliwości normalne funkcjonowanie skarżącego. Ponieważ z okoliczności naprowadzonych u skarżących nie wynika niemożność podejmowania czynności przez skarżącego po zakończeniu leczenia szpitalnego, bo - jak zasadnie podniósł organ - sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim - nie wyłącza braku winy skarżącego, skoro jego stan ogólny był dobry i mógł on chodzić. Zarzut podniesiony w skardze, iż przebywanie skarżącego na zwolnieniu lekarskim nie miałby sensu, gdyby był on w pełni zdrowy i zdolny do wykonywania wszelkich czynności, jest o tyle niezasadny, że ponieważ - jak wynika z doświadczenia życiowego - zwolnienia lekarskie są udzielane z powodu różnych schorzeń np. złamania ręki, a nie tylko w przypadku całkowitej niezdolności do wykonywania czynności i choroby "obejmującej" cały organizm. Z powyższych względów, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) oddalił skargi jako nieuzasadnione.