III SA/Gd 113/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 24 stycznia 2023 r. nr 3200.4130.11.2022 w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów oddala skargę. Decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. nr WNS/W003/473919/2022 Kierownik Studiów Doktoranckich [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu Gdańskiego, działając na podstawie art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.) – zwanej również "ustawą", oraz § 39 ust. 1 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu Gdańskiego (załącznik do zarządzenia nr 99/R/16 Rektora UG z dnia 14 października 2016 r. w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu Gdańskiego), orzekł o skreśleniu A. B. z listy doktorantów czwartego roku Studiów Doktoranckich [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu Gdańskiego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy, studia trzeciego stopnia to studia doktoranckie, prowadzone przez m.in. uprawnioną jednostkę organizacyjną uczelni, na które są przyjmowani kandydaci posiadający kwalifikacje drugiego stopnia, kończące się uzyskaniem kwalifikacji trzeciego stopnia. W rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18h ustawy kwalifikacje trzeciego stopnia to uzyskanie, w drodze przewodu doktorskiego przeprowadzonego na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j.: Dz. U z 2016 r., poz. 882 ze zm.), stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki lub doktora sztuki określonej dziedziny sztuki w zakresie dyscypliny artystycznej, potwierdzone odpowiednim dyplomem. Ponadto, zgodnie z art. 197 ust. 1 ustawy, na podstawie którego do doktoranta stosuje się odpowiednio art. 189 ust. 2 ustawy, podstawowym obowiązkiem doktoranta jest w szczególności postępowanie zgodnie z regulaminem studiów doktoranckich, w tym spełnianie wymogów przewidzianych w planie studiów. Stosownie do art. 197 ust. 2 ustawy podstawowym obowiązkiem doktoranta jest realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. W przypadku, gdy pomimo upływu okresu odbywania studiów doktoranckich doktorantka lub doktorant nie uzyska stopnia naukowego doktora, kierownik studiów doktoranckich może skreślić doktorantkę lub doktoranta z listy doktorantów na podstawie art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy oraz § 39 ust. 1 regulaminu. W dniu 25 kwietnia 2019 r. na wniosek doktorantki został wszczęty jej przewód doktorski. Decyzją z dnia 1 października 2021 r. uzyskała ona zgodę na przedłużenie okresu odbywania Studiów Doktoranckich [...] o jeden rok, tj. do dnia 30 września 2022 r., ze względu na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów. Kierownik Studiów Doktoranckich [...] decyzją z dnia 5 września 2022 r. orzekł o nieprzedłużeniu na kolejny rok okresu odbywania studiów doktoranckich. Dziekan Wydziału Nauk Społecznych decyzją z dnia 20 października 2022 r. utrzymał w mocy tę decyzję. Doktorantka nie uzyskała stopnia naukowego doktora pomimo upływu okresu odbywania studiów doktoranckich, tj. do dnia 30 września 2022 r. Po rozpatrzeniu odwołania A. B. Rektor Uniwersytetu Gdańskiego decyzją z dnia 24 stycznia 2023 r. nr 3200.4130.11.2022, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie, Rektor podkreślił, że ukończenie studiów doktoranckich jest uwarunkowane uzyskaniem stopnia naukowego doktora, a następnie przytoczył przepisy wskazane już w decyzji organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji zauważył, że A. B. nie uzyskała stopnia naukowego doktora mimo upływu okresu odbywania Studiów Doktoranckich, tj. do dnia 30 września 2022 r. Okres odbywania Studiów Doktoranckich przez doktorantkę wynosił do dnia wydania decyzji łącznie 5 lat, zaś termin ukończenia studiów został już raz przedłużony na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich do dnia 30 września 2022 r. Kolejny wniosek o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich nie został uwzględniony przez właściwe organy uczelni, które zgodnie uznały, że nie ma do tego podstaw prawnych, gdyż doktorantka zrealizowała program kształcenia, zakończyła badania niezbędne do napisania rozprawy doktorskiej i w dniu 7 kwietnia 2022 r. złożyła rozprawę doktorską. Rektor stwierdził, że w tych okolicznościach brak było podstaw prawnych do zmiany decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia 21 listopada 2022 r. o skreśleniu z listy doktorantów. Nadto organ odwoławczy wspomniał, że w dniu 13 października 2022 r. Rada Dyscypliny [...] Uniwersytetu Gdańskiego uchwałą nr [...] w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów postanowiła odmówić przyjęcia rozprawy doktorskiej A. B. pod tytułem "[...]". Organ dodał, że przewód doktorski jest przeprowadzany niezależnie od kształcenia na studiach doktoranckich. Skreślenie z listy doktorantów nie wyklucza możliwości ubiegania się o nadanie stopnia naukowego doktora w ramach wszczętego przewodu, z tym, że w rozpatrywanym przypadku kontynuowanie przewodu wymagałoby wniesienia przez doktorantkę odwołania od wyżej wymienionej uchwały Rady z dnia 13 października 2022 r. Ze względu na wskazaną odrębność przewodu doktorskiego i kształcenia na studiach doktoranckich nie zachodzi też podnoszona w odwołaniu przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), która uzasadniałyby zawieszenie postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów. Odrębność przewodu i czynności podejmowanych w jego ramach od kształcenia na studiach doktoranckich oznacza, że czynności przewodu doktorskiego nie wpływają na skreślenie z listy doktorantów z uwagi na obiektywną okoliczność nieuzyskania przez doktorantkę stopnia naukowego doktora w okresie kształcenia na studiach doktoranckich. A. B. zaskarżyła powyższą decyzję Rektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W obszernej skardze, skarżąca między innymi skopiowała fragmenty wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów uczelni, korespondencji mailowej, swojej pracy doktorskiej. Zarzuciła, że organ wydając decyzję wskazał w jej treści imię i nazwisko innej osoby oraz błędną nazwę organu pierwszej instancji. Wskazała na zasadność zawieszenia postępowania przez organ uczelni, gdyż pozostaje ono nierozerwalnie związane z szeregiem innych postępowań, powiązanych jako ciąg zdarzeń, które nie mogą być rozgraniczane (przyznanie stypendium, odmowa przedłużenia studiów doktoranckich, postępowania karne dotyczące zniesławienia skarżącej oraz naruszenia jej praw autorskich). Skarżąca podkreśliła, że brak zakończenia studiów doktoranckich i obrony rozprawy doktorskiej w terminie nie był przez nią zawiniony. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Gdańskiego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", stanowi, że sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zarówno ustalenia faktyczne poczynione przez orzekające w sprawie organy, jak i przyjęta przez nie argumentacja prawna są w pełni trafne i prawidłowe. Bezsporne jest, że skarżąca A. B. rozpoczęła studia doktoranckie na Uniwersytecie Gdański w dniu 1 września 2017 r. Z tego też powodu podstawą prawną dla wszystkich czynności podejmowanych przez organy uczelni w sprawach dotyczących tych studiów były przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Wynika to bowiem z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), który nakazuje, by studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzić się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 195 ust. 4 lit. a ustawy studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata. Skarżąca ukończyła czwarty rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2020/2021. Uzyskała jednak wówczas przedłużenie tych studiów o jeden rok, który upłynął z końcem września 2022r. Nie zmieniło to oczywiście faktu, że studiując w istocie piąty z kolei rok pozostawała doktorantką czwartego roku, skoro studia doktoranckie nie mogą trwać dłużej niż cztery lat. Określenie czasu trwania studiów doktoranckich zawarte w powołanym wyżej przepisie odnosi się bowiem do zasad organizacji tych studiów i ich programu. Niezależnie od rzeczywistego okresu studiowania przez konkretnego doktoranta związanego z przedłużeniem okresu ich odbywania w drodze decyzji właściwych organów uczelni nie istnieje możliwość pozostawania doktorantem piątego, czy szóstego roku, skoro studia doktoranckie są czteroletnie. Skarżąca nie uzyskała przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich o kolejny rok. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko organów uczelni, zgodnie z którym brak było podstaw do kolejnego przedłużenia studiów doktoranckich, skoro praca doktorska została już przez skarżącą w poprzednio przedłużonym terminie ukończona i złożona. Podkreślić należy, że ukształtowany stosowanymi w niniejszej sprawie przepisami ustawy model studiów doktoranckich (studiów trzeciego stopnia) przewidywał co do zasady ich zakończenie poprzez uzyskanie kwalifikacji trzeciego stopnia czyli tytułu doktora (art. 2 ust. 1 pkt 10 i 18 lit h ustawy). Art. 197 ustawy stanowił zaś, co następuje: 1. Doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 stosuje się odpowiednio. 2. Do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. 3. Uczestnicy studiów doktoranckich prowadzonych w uczelni mają także obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. Maksymalny wymiar zajęć dydaktycznych prowadzonych przez doktorantów nie może przekraczać dziewięćdziesięciu godzin rocznie. 4. Doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów. Nieukończenie studiów doktoranckich w sposób przewidziany ustawą, czyli przez uzyskanie tytułu doktora, pomimo przedłużenia okresu odbywania tych studiów został trafnie uznany przez organy Uniwersytetu Gdańskiego za niezrealizowanie programu tych studiów. Skoro tak, to uzasadnione było zastosowanie przez organy regulacji zawartej w art. 197 ust. 4 ustawy i orzeczenie o skreśleniu z listy doktorantów. Powołany przepis przewiduje, poprzez użycie słowa "może", fakultatywność orzeczenia o skreśleniu z listy doktorantów. W zaskarżonej decyzji w przekonujący sposób uzasadniono dokonanie takiego rozstrzygnięcia wobec skarżącej. Wskazano trafnie, że skorzystała ona już z przedłużenia okresu odbywania studiów, jej praca doktorska została złożone i brak podstaw, by uznać, że konieczne jest prowadzenie dodatkowych badań w ramach studiów doktoranckich. Słusznie też wskazały organy uczelni, że przewód doktorski nie jest związany ze studiami doktoranckimi w taki sposób, by zakończenie tych studiów utrudniało, czy uniemożliwiało jego kontynuację, zakończoną uzyskaniem tytułu doktora. Przeciwnie, między innymi przepisy art. 279 ust. 3 i 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce regulują określone sytuacje, w których uzyskanie tytułu doktora następuje po ukończeniu studiów doktoranckich. Skarżąca po skreśleniu jej z listy doktorantów w pełni zachowuje swe uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j.: Dz. U z 2016 r., poz. 882 ze zm.), do tego, by przy pomocy przewidzianych w niej środków zmierzać do podważenia uchwały z dnia 13 października 2022 r. Rady Dyscypliny [...] Uniwersytetu Gdańskiego w sprawie nieprzyjęcia jej rozprawy doktorskiej, a co za tym idzie do uzyskania tytułu doktora. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę skarżącej, że sąd administracyjny w rozpatrywanej sprawie nie jest kompetentny, by zbadać zgodność z prawem powyższej uchwały i prawidłowość działania organów podejmujących działania prawne w zakresie dotyczącym jej przewodu doktorskiego. Tym bardziej nie jest rzeczą sądu administracyjnego ocena pracy doktorskiej skarżącej i przeprowadzonych przez nią badań naukowych. Z tego już tylko powodu trzeba wskazać, że bezprzedmiotowe było składanie przez skarżąca do akt sprawy setek kart kserokopii dokumentów obejmujących jej pracę doktorska, związaną z nią korespondencję, czy też materiały robocze. Nie są to bowiem materiały, które w rozpatrywanej sprawie miały by znaczenie. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku. ----------------------- 4 1