I SAB/Wa 425/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi I. G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" – dz. [...] i [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz I. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. G., pismem z dnia 28 września 2012 roku wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość złożony został w 1990 roku. Bezskuteczne zabieganie o rozpoznanie sprawy spowodowało wydanie przez Wojewodę [...] w dniu [...].05.2010 roku postanowienia nr [...] uznającego zasadność skargi na bezczynność i zobowiązującego do wydania decyzji kończącej postępowanie w terminie 2 miesięcy od zebrania kompletnej dokumentacji. W dniu 24.11.2011 roku strona wniosła o oznaczenie terminu rozpoznania sprawy. W odpowiedzi organ poinformował stronę, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 30.12.2011 roku. Ponownie, pismem z dnia 11.05.2012 roku strona wezwana organ do zakończenia sprawy, jednakże wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26.10.1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu grunt ten przeszedł na własność gminy W., a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20.03.1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Obecnie dz. Ew. nr [...] z obrębu [...] zajęta pod ulicę [...] stanowi własność W., natomiast dz. Ew. nr [...],[...] i [...] z obrębu [...] stanowi własność Skarbu Pństwa. Przed Prezydentem W. prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 roku, Nr 102, poz. 651 ze zm.). W dniu 14.04.2010 roku do Wojewody [...] wpłynęło zażalenie strony na bezczynność organu. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...].05.2010 roku nr [...] wyznaczył Prezydentowi W. termin zakończenia postępowania w terminie do dwóch miesięcy od dnia zgromadzenia kompletnej dokumentacji pozwalającej na wydanie decyzji kończącej niniejsze postępowanie. Ze względu na złożony charakter postępowania, w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Pismem z dnia 1.10.2012 roku poinformowano stronę, iż decyzja zostanie wydana do dnia 31.01.2013 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie natomiast do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić bowiem należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 28.08.2012 roku wynika, iż wniosek z dnia 29.10.1990 roku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako [...] wpłynął do Urzędu Dzielnicy – Gminy W. w dniu 8.11.1990 roku. Po jego wpłynięciu, w dniu 20.07.1992 sprawę przekazano do Urzędu Rejonowego w W., zaś pismem z dnia 13.07.1998 roku poinformowano stronę, że Urząd nie posiada kompetencji do dalszego rozpoznawania sprawy. W dniu 14.04.2010 roku strona złożyła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. Po jego złożeniu organ dokonał dwóch czynności: - wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. oraz - zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o złożenie oryginału zaświadczenia sądu określającego właściciela nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...].05.2010 roku nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi w W. dodatkowy termin załatwienia sprawy do 2 miesięcy od dnia zgromadzenia kompletnej dokumentacji pozwalającej na wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Pismem z dnia 4.03.2011 roku strona wniosła do organu o wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy, na które otrzymała odpowiedź w piśmie z dnia 28.07.2011 roku – wyznaczono termin do dnia 30.12.2011 roku. Po otrzymaniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...].05.2010 roku, organ podejmował czynności w datach: 28.07.2011 r., 16.08.2011 r., 22.08.2011 r., 16.03.2012 r. Pismem z dnia 17.05.2012 roku pełnomocnik strony wezwał organ do załatwienia sprawy pod rygorem skierowania sprawy ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Następnie organ podejmował jeszcze czynności w datach: 23.05.2012 r. i 24.07.2012 roku. W dniu 28.08.2012 roku strona złożyła skargę na bezczynność organu, zaś w dniu 3.10.2012 roku organ złożył odpowiedź na skargę. W ocenie Sądu, podkreślenia wymaga, że powyższe czynności polegały właściwie na żądaniu informacji od różnego rodzaju instytucji i urzędów. Cechuje je brak kompleksowego podejścia do zagadnień występujących w sprawie i próby uzyskania potrzebnych informacji i dokumentów w jak najszybszym czasie. Dodatkowo czynności te podejmowane były w odstępach kilkumiesięcznych, a nierzadko rocznych. Na poziomie lat 1990 – 2010 w ogóle nie było żadnych działań i dopiero zażalenie strony złożone do Wojewody [...] spowodowało zainteresowanie się organu przedmiotową sprawą. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni uzasadniona. Zauważenia bowiem wymaga, że mimo, iż od złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania upłynęły prawie 22 lata, do dnia rozpoznania skargi przez Sąd przedmiotowa sprawa nie została zakończona. W ocenie Sądu, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco interesował się sprawą. Jak wskazano powyżej, przez pierwsze 20 lat od złożenia wniosku organ właściwie nie podjął żadnej merytorycznej czynności zmierzającej do rozpoznania i zakończenia sprawy. Jego aktywność rozpoczęła się dopiero po złożeniu przez stronę zażalenia na bezczynność organu do Wojewody [...], jednakże sprowadziła się do dokonania dwóch czynności. Podkreślenia wymaga, że po otrzymaniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...].05.2010 roku, organ dokonał czynności dopiero w dacie 28.07.2011 roku, czyli po upływie ponad roku. Także pomiędzy czynnością z dnia 22.08.2011 roku, a czynnością z dnia 16.03.2012 roku upłynęło prawie kolejnych 7 miesięcy. Bezczynności organu w żaden sposób nie usprawiedliwiają przy tym powoływane w odpowiedzi na skargę okoliczności w postaci złożonego charakteru sprawy oraz bardzo dużej ilości spraw podobnych. Podkreślenia bowiem wymaga, że kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z dużej ilości spraw nie mają znaczenia dla sprawy, albowiem okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie uznawaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, przede wszystkim w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. Zgodnie więc z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W ocenie Sądu, okres ten jest wystarczający do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność Prezydenta W. nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Obowiązek wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie wprowadzony został ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34 poz. 173 z 2011 r.), która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r. W związku z faktem, iż przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa modyfikującej w art. 14 regulacje zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 149 p.p.s.a., nie zawierają jakichkolwiek rozstrzygnięć intertemporalnych uznać należy, że nałożyły one na sąd administracyjny obowiązek orzekania w tym zakresie, w każdym przypadku, gdy wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania zapada po dniu 17 maja 2011 r. niezależnie od tego, kiedy złożona został skarga i jakiego okresu bezczynności dotyczy. Za uznaniem, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa przemawia, zdaniem Sądu, przede wszystkim jej długotrwałość. W niniejszej sprawie organ prowadzi sprawę przez ponad 22 lata. Nie uzasadnia przy tym, dlaczego sprawa trwa tak długo i co uczynił, aby przyśpieszyć jej zakończenie. Następnie, przez okres od roku 1990 do roku 2010 organ pozostawał właściwie w całkowitej bezczynności, nie dokonując w tym czasie żadnych czynności. Zachowania tego nie wyjaśnił zarówno w pismach kierowanych do strony, jak i w odpowiedzi na skargę. Ponadto, od dnia złożenia skargi (4.09.2012) organ także nie podjął żadnej czynności. Mając powyższe na uwadze, na mocy wskazanych przepisów, należało orzec jak w sentencji.