I SAB/Wa 410/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. F. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 1997 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. B. F., pismem z dnia 16 sierpnia 2012 roku wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia [...].06.2012 roku Wojewoda [...] wyznaczył Prezydentowi W. termin 13 sierpnia 2012 roku na zakończenie postępowania i termin ten nie został dotrzymany. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26.10.1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu grunt ten przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20.03.1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Przed Prezydentem W. prowadzone jest obecnie postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej przy ulicy [...], zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 roku, Nr 102, poz. 651 ze zm.). Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...].06.2012 roku nr [...] wyznaczył Prezydentowi W. termin zakończenia postępowania do dnia 13.08.2012 roku. Pismem z dnia [...]09.2012 roku poinformowano stronę, iż ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym w art. 25§ 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 roku, poz. 1071 ze zm.) Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazano stronie dzień 30.11.2012 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie natomiast do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić bowiem należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 16.08.2012 roku wynika, iż wniosek z dnia 24.10.1997 roku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...] wpłynął do Kancelarii Urzędu Rejonowego w W. w dniu 24.10.1997 roku. Po jego wpłynięciu podjęto szereg czynności zmierzających do wyjaśnienia i rozpoznania sprawy: - 29.12.1997 – wniosek do Urzędu Gminy W. o przesłanie dokumentacji, - 10.02.1998 – żądanie wypisu z rejestru gruntów, - 25.03.1998 – żądanie informacji od UG W. Wydział Oświaty i Wychowania - 25.05.1999 – pismo do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami - 31.05.2000 – pismo do [...] Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Architektury - 1.03.2001 – notatka, że Wydział Techniczny nie posiada dokumentacji z lat 50 – tych, - 5.03.2001 – pismo do UG W. Wydz. Architektoniczno – Budowlanego o udzielenie informacji, - 17.05.2001 – pismo do Archiwum Państwowego o zgodę na przejrzenie akt, - 28.01.2009 – żądanie informacji od Kuratorium, - 30.01.2009 – żądanie informacji od Delegatury Biura Geodezji i Katastru, - 26.03.2009 – żądanie informacji od Archiwum Państwowego, - 14.09.2009 – żądanie informacji od Przedszkola nr [...], - 10.02.2010 – żądanie informacji od [...] Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Organizacyjno – Administracyjnego, - 5.05.2010 – żądanie informacji od Stołecznego Zarządu Rozbudowy Miasta, - 10.09.2010 – żądanie informacji od Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu W., - 19.10.2010 – żądanie informacji z Archiwum Akt Nowych, - 19.10.2010 – żądanie informacji od Wydziału Oświaty i Wychowania, - 10.03.2011 – żądanie informacji z Archiwum Akt Nowych, - 10.03.2011 – żądanie informacji z Wydziału Oświaty i Wychowania, - 2.06.2011 – żądanie informacji z Wydziału Oświaty i Wychowania, - 17.02.2012 – pismo do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, - 20.03.2012 – sprawozdanie techniczne dotyczące nieruchomości położonej przy ul. [...], Hip. Nr [...]. Jednakże podkreślenia wymaga, że czynności te polegały przede wszystkim na żądaniu informacji od różnego rodzaju instytucji i urzędów. W ocenie Sądu, cechuje je brak kompleksowego podejścia do zagadnień występujących w sprawie i próby uzyskania potrzebnych informacji i dokumentów w jak najszybszym czasie. Występowano do tych samych podmiotów po kilka razy, co świadczyć może jedynie o powielaniu czynności albo braku umiejętności precyzowania stawianych pytań. Dodatkowo czynności te podejmowane były w odstępach kilkumiesięcznych, a nierzadko rocznych. Na poziomie lat 2001 – 2009 w ogóle nie było żadnych działań i dopiero kolejny wniosek M. G. z dnia 26.01.2009 roku spowodował zainteresowanie się organu przedmiotową sprawą. W dniu 12.04.2012 roku M. G. złożył zażalenie na bezczynność Prezydenta W., zaś w dniu 18.04.2012 roku darował swojej matce B. F. spadek nabyty po swojej babce J. F. Postanowieniem z dnia [...].06.2012 roku nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi w W. termin 2 miesięcy od otrzymania niniejszego postanowienia na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia (termin ten upłynął w dniu 13.08.2012 roku). Po wniesieniu skargi przez B. F. w dniu 16.08.2012 roku na bezczynność Prezydenta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ ten nie podjął już żadnych nowych czynności. Poinformował jedynie skarżącą, że sam wyznacza sobie termin do zakończenia sprawy do dnia 30.11.2012 roku. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni uzasadniona. Zauważenia bowiem wymaga, że mimo, iż od złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania upłynęło ponad 15 lat, do dnia rozpoznania skargi przez Sąd przedmiotowa sprawa nie została zakończona. W ocenie Sądu, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco interesował się sprawą. Jak wskazano powyżej, pomiędzy kolejnymi podejmowanymi przez organ czynnościami zachodziły wielomiesięczne oraz roczne przerwy, a w latach 2001 – 2009 w ogóle ich nie podejmowano. Bezczynności organu w żaden sposób nie usprawiedliwiają przy tym powoływane w odpowiedzi na skargę okoliczności w postaci złożonego charakteru sprawy oraz bardzo dużej ilości spraw podobnych. Podkreślenia bowiem wymaga, że kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z dużej ilości spraw nie mają znaczenia dla sprawy, albowiem okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie uznawaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, przede wszystkim w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. Zgodnie więc z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W ocenie Sądu, okres ten jest wystarczający do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność Prezydenta W. nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Obowiązek wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie wprowadzony został ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34 poz. 173 z 2011 r.), która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r. W związku z faktem, iż przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa modyfikującej w art. 14 regulacje zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 149 p.p.s.a., nie zawierają jakichkolwiek rozstrzygnięć intertemporalnych uznać należy, że nałożyły one na sąd administracyjny obowiązek orzekania w tym zakresie, w każdym przypadku, gdy wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania zapada po dniu 17 maja 2011 r. niezależnie od tego, kiedy złożona został skarga i jakiego okresu bezczynności dotyczy. Za uznaniem, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa przemawia, zdaniem Sądu, przede wszystkim jej długotrwałość. W niniejszej sprawie organ prowadzi sprawę przez ponad 15 lat. Nie uzasadnia przy tym, dlaczego sprawa trwa tak długo i co uczynił, aby przyśpieszyć jej zakończenie. Następnie, przez okres od roku 2001 do roku 2009 organ pozostawał właściwie w całkowitej bezczynności, nie dokonując w tym czasie żadnych czynności. Zachowania tego nie wyjaśnił zarówno w pismach kierowanych do strony, jak i w odpowiedzi na skargę. Ponadto, od dnia złożenia zażalenia na bezczynność (12.04.2012) organ także nie podjął żadnej czynności. Mając powyższe na uwadze, na mocy wskazanych przepisów, należało orzec jak w sentencji.