IV SA/Gl 186/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. działając z upoważnienia Wójta Gminy M. na podstawie art. 5 i 6 ust. 1 oraz art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych i art. 104 K.p.a. odmówił przyznania A.F. zasiłku rodzinnego na dzieci J.F. oraz P.F. wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Rozstrzygnięcie oparto na ustaleniu, że dochód rodziny za rok 2010 w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza dopuszczalne kryterium, określone w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ zaznaczył, że dochód rodziny za 2010 r. wyniósł łącznie 44.170,30 zł, zatem miesięczny dochód to kwota 3.680,86 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 920,22 zł. Dodatkowo organ pomocy społecznej wskazał, że dochód męża wnioskodawczyni uzyskany za granicą w 2010 r. nie może być uznany za utracony bowiem w czasie wykonywania pracy w firmie A Sp. z o.o. pozostawał cały czas w stosunku pracy w firmie "B" F.P.U.H., gdzie nadal pracuje. Organ uznał więc, że dochód ten nie został utracony, a jedynie pomniejszony, a co się z tym łączy nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczeń rodzinnych. W odwołaniu od wyżej przywołanej decyzji A.F. wskazała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, natomiast jej mąż pracuje w firmie "B" od 1 stycznia 2002 r. Zaznaczyła, że w 2010 r. jego miesięczne wynagrodzenie brutto wyniosło 1.317 zł, natomiast sytuacja w firmie znacznie się pogorszyła dlatego podjął on pracę za granicą w firmie "A" Sp. z o.o. w okresie od 19 kwietnia 2010 r. do 30 października 2010 r. Podała również, że w okresie od sierpnia 2010 r. do października 2010 r. mąż chorował i przebywał w szpitalu w Polsce. Jednocześnie wskazała, że czasie, gdy świadczył pracę za granicą przebywał na urlopie bezpłatnym w polskiej firmie P.P.H.U. "C" dawniej F.P.U.H. "B". Uznała zatem, że dochód, jaki jej mąż uzyskał za granicą w 2010 r. został utracony bowiem w tym czasie nie otrzymywał on wynagrodzenia w firmie F.P.U.H. "B" w związku z przebywaniem na urlopie bezpłatnym. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r., nr [...] na mocy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zasiłek rodziny zgodnie z regulacją art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje osobom o których mowa w art. 4 ust. 2 jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z ustawową definicją dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dlatego dla okresu zasiłkowego od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. dochód rodziny ustala się na podstawie danych z 2010 r. Dodatkowo organ administracji zaznaczył, że stosownie do treści art. 3 ust. 23 ustawy utrata dochodu to między innymi utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Dlatego Kolegium uznało, że nie sposób mówić o utracie zatrudnienia, w sytuacji, gdy małżonek odwołującej nadal pracuje w przedsiębiorstwie, w którym pracował w roku bazowym a więc w 2010 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.F. ponownie wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i przyznała, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie uzyskany za granicą przekroczył kwotę 504 zł, jednakże zaznaczyła, że mąż pracował za granicą jedynie 6 miesięcy, w pozostałych miesiącach dochód na osobę w rodzinie wynosił 329,25 zł. Dodatkowo wskazała, że rozumie, iż nie można uznać dochodu męża za dochód utracony, jednakże w jej ocenie dochód pomniejszony nie przekroczył kwoty 504 zł, co uprawnia do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie stronie określonego prawa czy uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzje organów administracji naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materalnoprawną podstawą wydanych w sprawie orzeczeń były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) o świadczeniach rodzinnych, która między innymi określa warunki ustalania, przyznawania i wypłaty zasiłku rodzinnego oraz zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w tym właśnie zakresie. Stosownie do treści art. 4 ust 1 i 2 wskazanej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. W myśl natomiast art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł (kryterium dochodowe obowiązujące w czasie wydania decyzji poddanych kontroli Sądu). Dochodem są natomiast zgodnie z regulacją art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W rozpoznawanej sprawie dochodem rodziny są również zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 lit c jako inny dochód niepodlegajacy opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym osób fizycznych w postaci dochodów uzyskanych z gospodarstwa rolnego. Za dochód ten stosownie do treści art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy o podatku rolnym (w 2010 r. była to kwota 189,83 zł). Natomiast dochodem rodziny, zgodnie art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jak zatem na podstawie wyżej omówionych przepisów ustaliły organy administracji w 2010 r. rodzina skarżącej uzyskała dochód w kwocie 44.170,30 zł (42.725,85 zł ze stosunku pracy oraz 1.444,44 zł dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego). Miesięczny więc dochód rodziny stanowiła kwota 3.680,86 zł, co w przeliczeniu na osobę dało kwotę 920,22 zł. Kwota ta przewyższa natomiast wyżej omówione kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń rodzinnych dlatego organy uznały, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Okolicznością sporną w rozpoznawanej sprawie, jest kwestia zaliczenia przez organy pomocy społecznej do dochodu rodziny dochodów uzyskanych przez męża skarżącej na podstawie stosunku pracy zawartego na czas określony obejmujący okres od 19 kwietnia 2010 r. do 30 października 2010 r. Organy uznały bowiem, że dochód ten winien zostać doliczony do dochodu rodziny na ogólnych zasadach, wskazując, że brak jest podzastaw do uznania, że dochód ten został utracony. Jak argumentowano w skarżonych decyzjach mąż skarżącej, w czasie świadczenia pracy za granicą w wyżej wskazanym okresie przebywał na urlopie bezpłatnym u pracodawcy prowadzącego przedsiębiorstwo pod firmą P.P.H.U. "C" P.M., u którego był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Sąd z takim stanowiskiem nie może się zgodzić. Jak bowiem wynika z treści art. 3 pkt 23 lit c utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną między innymi utartą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Przy czym zgodnie z definicją legalną zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy oznacza ono wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem przyjąć należy, że aktywność zawodowa prowadzona w wyżej wskazanym zakresie w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej. Omawiana ustawa nie wskazuje, że utarta dochodu wiąże się z całkowitą utartą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Chodzi tu bowiem o pogorszenie sytuacji materialnej rodziny związanej również utratą zatrudnienia wynikającą z rozwiązania, czy wygaśnięcia jakiegokolwiek stosunku pracy i to niezależnie od tego, czy osoba, która utraciła zatrudnienie jest jeszcze zatrudniona na innej podstawie, czy w innym zakładzie pracy. Osoba świadcząca prace na podstawie jednego z wyżej wymienionych stosunków prawnych uzyskuje z tego tytułu przychody. Świadcząc pracę na podstawie kilku stosunków prawnych uzyskuje się z każdego z nich dochody dlatego należy przyjąć, że utarta jednego ze źródeł dochodu stanowi w istocie utratę zatrudnienia w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjąć więc należy, że art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem utarty zatrudnienia rozumie utratę jakiegoś źródła dochodu uzyskiwanego na podstawie stosunków prawnych o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie jak przyjęły organy administracji w rozpoznawanej sprawie, całkowite zaprzestanie świadczenia pracy wykonywanej na wyżej wskazanej podstawie. Dlatego należy uznać, że osoba, która utraciła jedno ze źródeł dochodu, lecz nadal wykonuje pracę świadczoną dotychczas w ramach innego stosunku pracy jest w istocie osobą, która utraciła zatrudnienie. I choć nadal związana jest innym stosunkiem pracy, to jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Dodatkowo przyjdzie stwierdzić, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu rodziny jaki uzyskała w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Zatem jeżeli w roku tym rodzina uzyskiwała dochody z różnych źródeł, z których jedno odpadło, to w okresie zasiłkowym prawdopodobnie również nie będzie miała środków finansowych, które uzyskiwała z tego utraconego źródła dochodu. Tym bardziej przyjąć należy, że utartą dochodu jest utrata jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wykonywanej na podstawie stosunków prawnych o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie jak przyjęły organy administracji całkowita utrata dochodu. Mając na uwadze wyżej zaprezentowaną interpretację przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych koniecznym stało się uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organy bowiem naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez błędne ustalenie dochodu rodziny w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę interpretację przepisów zastosowaną przez Sąd i ponownie przeliczą dochód rodziny, i w zależności od wyników tego przeliczenia wydadzą właściwą decyzję, która w motywach będzie zawierała wyjaśnienie podstawy prawnej oraz ustalenia faktyczne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organy winny precyzyjnie określić wszelkie źródła dochodu rodziny oraz dokonać stosownych obliczeń. W rozpoznawanej bowiem sprawie decyzja organu odwoławczego nie wskazywała nawet wysokości dochodu rodziny jaki został ustalony, nie wspominając o braku jakichkolwiek wyliczeń. Mając na uwadze powyższe uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, z uwagi na potrzebę pełnego wyjaśnienia sprawy uchylił kontrolowane decyzje działając w oparciu o regulację art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uznając, że dostrzeżone uchybienia proceduralne mają wpływ na wynik sprawy. Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań.